نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی کلمه عبور]
صفحه اصلي > سیاسی و اجتماعی > وحدت اسلامی 


  چاپ        ارسال به دوست

اتحاد و همدلی در فرهنگ اسلامی

پیش سخن

در میان قاموس ها، گلواژه ای که در راس برترین ها قرار دارد، و بسیار جاذب، دلگشا و زیباست، واژه وحدت و اتحاد است . اتحاد، نخ تسبیحی است که مهره ها را در کنار هم نگه می دارد، و ارتباط منظمی بین آن ها برقرار می سازد، و آن ها را از پراکندگی و دورافتادگی و گم شدن حفظ می کند; اگر آن نخ پاره شود، انسجام مهره ها گسسته شده، و هر کدام به جایی فرو خواهد افتاد .

وحدت عامل مهم حرکت بخش برای انقلاب ها بوده، و انسان ها را در گذر پیشرفت به سوی پیروزی ها، از دست اندازها و گردنه های صعب العبور، عبور می دهد، به ناتوانی ها توان بخشیده، و دشواری ها را آسان می کند و ناممکن ها را ممکن می سازد .

نقش سازنده و توان بخش اتحاد در پیروزی انقلاب اسلامی در حدی بود که برای همگان روشن گردید که در میان عوامل پیروزی، سه عامل در راس عوامل قرار داشت که عبارت اند از: «اسلام ناب، مساله رهبری و مساله اتحاد .» آری اهمیت وحدت و انسجام به قدری است که در کنار اسلام ناب، و مقام رهبری (ولایت) می درخشد، و از آن به عنوان عامل مهم پیروزی یاد می شود .

اصولا نمی توان بین اسلام و رهبری اسلامی با مساله وحدت، جدایی فرض کرد، چرا که اسلام منهای وحدت، و یا ولایت منهای وحدت، هم چون شیر مثنوی است که چنین شیری را خدا نیافریده است .

بر همین اساس امیرمؤمنان علی (ع) در سخنی مساله رهبری اسلامی را چنین ترسیم کرده و می فرماید: «و مکان القیم بالامر مکان النظام من الخرز یجمعه و یضمه، فان انقطع النظام تفرق الخرز و ذهب; (1) موقعیت رهبر اسلامی; همانند نخ تسبیحی است که مهره ها را در نظام می کشد، و جمع کرده و ارتباط می بخشد، اگر آن نخ پاره شود، مهره ها پراکنده می شوند و هر کدام به جایی خواهد افتاد .»

وحدت مسلمانان، توان آنان را در برابر دشمنان، صدها و هزارها برابر می کند، درست مانند سدهای بزرگی که در نقاط مختلف جهان ساخته شده و مبدا بزرگ ترین نیروهای صنعتی است، و سرزمین های وسیعی را زیر پوشش روشنایی و آبیاری قرار داده است، این قدرت عظیم چیزی جز نتیجه به هم پیوستن دانه های ناچیز باران نیست . بنابراین اتحاد و انسجام دانه های باران باعث ایجاد سدهای عظیم با آن همه توانایی ها شده است . وقتی که از دانه های باران در پرتو وحدت و به هم پیوستگی چنان آثار اعجازآمیز بروز کند، قطعا اتحاد و انسجام مسلمانان آثار و برکات اعجاز آمیز بیش تری در پیشرفت اهداف عالی انسانی و جلوگیری از مقاصد غیر انسانی استعمار خواهد داشت و موجب سربلندی و عزت و اقتدار بی نظیر خواهد شد .

ارزش اتحاد از دیدگاه قرآن

حفظ وحدت در صدر اسلام، موجب انسجام و فشردگی مسلمانان شد، آن ها در پرتو همین همدلی و هماهنگی توانستند بر خیل دشمنان مختلف فائق آیند و به امتیازات فوق العاده دست یازند، چرا که قرآن به آن ها فرموده بود: «واعتصموا بحبل الله جمیعا و لا تفرقوا واذکروا نعمت الله علیکم اذ کنتم اعداء فالف بین قلوبکم فاصبحتم بنعمته اخوانا; (2) و همگی به ریسمان خدا (قرآن و اسلام و هرگونه وسیله رحمت) چنگ زنید و پراکنده نشوید، و نعمت خدا را بر خود به یاد آورید که چگونه دشمن یکدیگر بودید، و او میان شما الفت ایجاد کرد، و به برکت نعمت او برادر شدید .»

قرآن تفرقه و اختلاف را در ردیف عذاب های آسمانی عنوان کرده و می فرماید: «قل هو القادر علی ان یبعث علیکم عذابا من فوقکم او من تحت ارجلکم او یلبسکم شیعا و یذیق بعضکم باس بعض; (3) بگو خداوند قادر است که از بالا یا از زیر پای شما، عذابی بر شما بفرستد، یا به صورت دسته های پراکنده شما را با هم بیامیزد، و طعم جنگ (و اختلاف) را به هر یک از شما به وسیله دیگری بچشاند .»

قرآن به تفرقه افکنان هشدار داده و آنها را جدای از اسلام و دشمن مسلمانان معرفی کرده و با قاطعیت می فرماید: «ان الذین فرقوا دینهم و کانوا شیعا لست منهم فی شی ء انما امرهم الی الله; (4) همانا کسانی که آیین خود را پراکنده ساختند، و به گروه های گوناگون تقسیم شدند، تو هیچ گونه رابطه ای با آن ها نداری، سر و کار آن ها تنها با خدا است .»

قرآن; گروه گرایی و پراکندگی را از برنامه های مشرکان دانسته، و مسلمانان را به شدت از آن نهی کرده و به انسجام تحت پوشش توحید دعوت فرموده و با صراحت می فرماید: «و لاتکونوا من المشرکین من

الذین فرقوا دینهم و کانوا شیعا; (5) از مشرکین نباشید، از کسانی که دین خود را پراکنده ساختند، و به دسته ها و گروه ها تقسیم شدند .»

حفظ اتحاد در بیان پیامبر (ص) و امامان (ع)

در گفتار پیامبر (ص) و امامان معصوم (ع) با تعبیرهای جالب و عمیق به مساله وحدت و برادری ترغیب شده و از هرگونه پراکندگی و تفرقه نهی گردیده است، و در بعضی از این موارد به دلیل آن نیز اشاره شده است، به عنوان نمونه، نظر شما را به چند گفتار از آن ها جلب می کنیم:

پیامبر اکرم (ص) فرمود: «المسلمون ید علی من سواهم; (6) مسلمانان، یک دست (یک پارچه هم چون یک دست نیرومند) سبت به بیگانگان هستند .»

و نیز فرمود: «المسلمون کالرجل الواحد اذا اشتکی عضو من اعضائه تداعی له سائر جسده; (7) مسلمانان نسبت به همدیگر هم چون یک مرد هستند که هرگاه عضوی از اعضای او دردمند شود، اعضای دیگر او نیز احساس درد می کنند .»

نظیر این مطلب با اندکی تفاوت از امام صادق (ع) نقل شده آن جا که فرمود: «المؤمن اخو المؤمن کالجسد الواحد، ان اشتکی شیئا منه وجد الم ذلک فی سائر جسده; (8) مؤمن برادر مؤمن است، مانند پیکری که هرگاه عضوی از آن دردمند شود، اعضای دیگر هم احساس درد کند .»

امیرمؤمنان علی (ع) در فرازی از یکی از خطبه هایش خطاب به مسلمانان چنین فرمود: «و الزموا السواد الاعظم، فان یدالله مع الجماعة، و ایاکم والفرقة، فان الشاذ من الناس للشیطان، کما ان الشاذ من الغنم للذئب; (9) به جمعیت عظیم مسلمانان بپیوندید، که دست خدا با جماعت است، و از پراکندگی دوری کنید که انسان تنها بهره شیطان است، چنان که گوسفند تک رو طعمه گرگ خواهد بود .»

امام علی (ع) به قدری نسبت به گروهک خوارج که موجب تفرقه در میان سپاه آن حضرت شدند و با شعارهای فریبنده برای خود دسته جدا کرده بودند، اظهار بیزاری می کند که به دنبال سخن فوق می فرماید: «الا من دعا الی هذا الشعار فاقتلوه ولو کان تحت عمامتی هذه; (10) آگاه باشید! کسی که به این شعار (اغواگر و تفرقه افکن خوارج) دعوت کند، گرچه در زیر عمامه من پناه آورده باشد، او را بکشید .»

از این بیانات چنین استفاده می شود که رعایت حفظ اتحاد، ارزش بسیار عمیق و مهمی است که پیامبر (ص) و امامان (ع) ما را به آن دعوت کرده اند، و به عکس گناه تفرقه افکنی و پراکندگی به قدری بزرگ است که به منادیان و پدید آورندگان آن به شدت هشدار داده شده، تا مسلمانان با اظهار تنفر از آن ها و از هرگونه تفرقه افکنی، عوامل اختلاف را از جامعه خود طرد کرده و برای حفظ وحدت خود، از هیچ گونه کوششی دریغ ننمایند .

امام خمینی منادی وحدت اسلامی

حضرت امام خمینی - قدس سره - همواره همه اقشار جامعه از شیعه و سنی، از کرد، لر، ترک، بلوچ و فارس و عشایر با قومیت های مختلف را به وحدت کلمه زیر پرچم توحید فرا می خواندند، و همین یکی از عوامل و راز و رمز بزرگ پیروزی انقلاب، و عبور از موانع و دست اندازها در مسیر تداوم انقلاب بود، و موجب حل بسیاری از مشکلات سیاسی، نظامی و فرهنگی شده، و نتایج درخشانی از آن عاید گردید .

امام خمینی، این مطلب را چنین تبیین می کردند که: «مسلمانان در مذاهب گوناگون، دشمنان مشترک دارند، آنان در عین آزادی عقیده و بیان و آزادی انتخاب مذهب بر اساس عقل و منطق، همه در زیر پرچم توحید و رسالت محمد (ص) هم عقیده اند، و آیین مقدس اسلام در جهان دشمنان بسیار دارد، مسلمانان باید برای حفظ اسلام و دست آوردهای آن، در برابر دشمنان، در یک صف باشند و با وفاق ملی و انسجام مکتبی، از کیان و عظمت خود نگهبانی کنند، پر واضح است که اگر آن ها در داخل جمعیت خود به صورت گروه های پراکنده درآیند، دشمن استعمارگر از تفرقه آن ها سوء استفاده کرده، و به آن ها آسیب شدید می رساند، به عنوان مثال اگر مسلمانان در برابر اسرائیل که دشمن شناخته شده و خون خوار اسلام و مسلمین است، یک پارچه و متحد باشند، هرگز این مولود نامشروع امریکا نمی تواند به غصب و تجاوز خود ادامه دهد .

وحدت اسلامی به این معنی نیست که همه به طور اجبار از یک مذهبی پیروی کنند، بلکه به معنای اتحاد و انسجام برای تحقق آرمان های جهانی و عمیق اسلام، و بیرون راندن دشمنان متجاوز و ضد اسلام است .»

بر همین اساس امام خمینی - قدس سره - همگان را به وحدت و انسجام با تعبیرات مختلف فرا می خواند، که نمونه هایی از آن چنین بود:

«با هم باشید، دست واحد باشید، و همه را دعوت به وحدت کنید، و بحمدالله وحدت حاصل است، حفظ کنید این وحدت را . مادامی که حفظ کنید شما وحدت خودتان را، خدا با شماست یدالله مع الجماعة، وقتی اعتصام به حبل خدا کنید، خداوند با شما است .»

«مسلمانان حاضر در مواقف کریمه (حج) از هر ملت و مذهب که هستند، باید به خوبی بدانند که دشمن اصلی اسلام و قرآن کریم و پیامبر عظیم الشان (ص)، ابرقدرت ها خصوصا امریکا و ولیده فاسدش اسرائیل است . . . و رمز موفقیت دشمنان، در این توطئه شیطانی، تفرقه انداختن بین مسلمانان به هر شکل که بتوانند می باشد . . . در این مقطع زمانی تکلیف الهی حجاج است که اگر مطلبی را از گویندگان شنیدند که بوی ایجاد اختلاف بین صفوف مسلمانان را می دهد آن را انکار کنند .» (11)

«شما می دانید که آقایان اهل سنت علمای شیعه مدتها است که زحمت می کشند که تفرقه را کنار بگذارند، و کسانی که پیغمبرشان و دینشان یکی است، همراه و برادر باشند، لکن افرادی کوشش می کنند که تفرقه ایجاد کنند و شما خوب می دانید که چه کسانی از تفرقه سود می برند . شما به مردم توجه دهید که این گونه کارها که از این قبیل افراد سر می زند، به نفع مسلمین نیست، و آن ها خیرخواه ما نیستند، این گونه کارها و این تفرقه ها خدمت به امپریالیسم و خدمت به دشمن است .» (12)

«خدای تبارک و تعالی همه را به وحدت دعوت فرموده است، و به تمسک به اسلام و حبل الله دعوت فرموده است، و از تفرقه تحذیر فرموده است، اگر گویندگان همان معنا را می گویند، شما بدانید که این گویندگان، اسلامی هستند . . . و اگر دیدید که گویندگان یا گروهی یا اشخاصی، گفتارشان بر خلاف آن چیزی است که خدای - تبارک و تعالی - می فرماید که: «واعتصموا بحبل الله جمیعا; تمام شما اعتصام به ریسمان خدا بکنید» تمام شما مامورید که تفرقه نداشته باشید، اگر دیدید اشخاصی می خواهند بین شما و گروهی از ملت یا ملت تفرقه بیندازند، یا دعوت بکنند به مقابله با گروهی از ملت، بدانید که این دعوت برخلاف دعوت اسلام است و برخلاف دعوت انبیاء خدا است، و بر خلاف دعوت خدا است که شما را دعوت به اتحاد همگانه می کند .» (13)

پایان سخن

وحدت و یک پارچگی اثر معجز آمیزی در پیشرفت اهداف، و سربلندی و پیروزی اجتماعات دارد، و در بقای نظام و انقلاب اسلامی، پس از مساله اصل اسلام ناب، و اصل ولایت و رهبری صحیح، هیچ موضوعی هم چون اتحاد و انسجام اقوام و ملت ها اثربخش نیست، وحدت کلمه و همدلی و همرنگی مسلمانان صدر اسلام، شاگردان پیامبر (ص) اثر به سزایی در پیشرفت ها و فتوحات شگفت انگیز اسلام داشت، چرا که آن ها به سخن پیامبر (ص) دل داده بودند که فرموده بود: «المؤمن للمؤمن کالبنیان یشید بعضه بعضا; (14) افراد با ایمان نسبت به یکدیگر همانند اجزای یک ساختمانند که هر جزیی از آن، جزء دیگر را محکم می کند .»

و نیز فرمود: «المؤمنون کالنفس الواحدة; (15) مؤمنان هم چون یک روح هستند .»

وحدت و انسجام در پیروزی انقلاب اسلامی، نقش اساسی داشت، امام خمینی - قدس سره - منادی وحدت بود، و همواره به آن سفارش می کرد، و به تفرقه افکنان هشدار می داد، و آسیب رسانی به هم پیوستگی ملت را گناه بزرگ می شمرد .

آری نقش دین اسلام در ایجاد وحدت و برادری، و نقش وحدت و برادری در پیشبرد اهداف به قدری برای دشمنان و استعمارگران، مهم و گران بود، که برای نفوذ خود به کشورهای اسلامی بیشترین سعی خود را برای ایجاد تفرقه نمودند، و با تز «تفرقه بینداز و حکومت کن » وارد میدان شدند، و در این راستا خسارت های جبران ناپذیری به اسلام و مسلمانان وارد ساختند، چرا که آن ها راز و رمز پیروزی های چشم گیر مسلمانان در ابعاد گوناگون را همان فشردگی و انضباط و به هم پیوستگی آن ها می دانستند .

به گفته «جان دیون پورت » دانشمند معروف انگلیسی «. . . محمد یک نفر ساده، در پرتو اتحاد قبایل پراکنده کوچک و برهنه و گرسنه، کشور خودش را به یک جامعه فشرده و با انضباط تبدیل نمود، و در میان ملل روی زمین آن ها را با صفات و اخلاق تازه ای معرفی کرد، و در کمتر از سی سال، این طرز و روش، امپراطور قسطنطنیه را مغلوب کرد، و سلاطین ایران را از بین برد . سوریه و بین النهرین و مصر را تسخیر کرد، و دامنه فتوحاتش را از اقیانوس اطلس تا کرانه دریای خزر و تا رود سیحون گسترش داد . . .» (16)

به امید رعایت حفظ وحدت و انسجام، و وصول به نتایج درخشان و آثار پربار آن .

پی نوشت ها:

1) سید رضی، نهج البلاغه، خطبه 146 .

2) آل عمران، آیه 103 .

3) انعام، آیه 64 .

4) همان، آیه 159 .

5) روم، آیات 31 و 32 .

6) علاء الدین بن علی المتقی، کنزالعمال، حدیث 441 .

7) همان، حدیث 759 .

8) محمدبن یعقوب کلینی، اصول کافی، ج 2، ص 166 .

9) سید رضی، نهج البلاغه، خطبه 127 .

10) همان .

11) امام خمینی، صحیفه نور، ج 19، ص 2 و 46 .

12) همان، ج 16، ص 248 .

13) همان، ج 14، ص 54 و 55 .

14) و 15) ابوالفتوح رازی، تفسیر ابوالفتوح، ج 2، ص 450 .

16) جان دیون پورت، عذر تقصیر به پیشگاه محمد و قرآن (ترجمه سید غلامرضا سعیدی)، ص 77 .

پدید آورنده : حجة الاسلام والمسلمین محمد محمدی اشتهاردی

 


١٦:١٤ - 1391/05/10    /    شماره : ٣٩٠٩    /    تعداد نمایش : ٨٤٨



خروج





   مطالب مرتبط
بازدیدها
امروز :1245
کل بازديدها :9572678
بازديدکنندگان آنلاين :13
بازديدازاین صفحه :27153