نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی کلمه عبور]
صفحه اصلي > دین و اندیشه > متون اسلامی 


  چاپ        ارسال به دوست

پیروی از قرآن و اهل بیت (علیهم السلام) (2)

2. از تعبير به: «كتاب اللّة و عترتي» استفاده مي‌شود، همان‌گونه كه قرآن كريم در تمامي قرون و اعصار جاويدان است، عترت پيامبر نيز در كنار قرآن، جاويدان خواهد بود، كما اينكه جملة پاياني فرمايش حضرت، تصريح به همين مطلب دارد كه فرمود: «و أنّهما لن يفترقا حتَّي يردا علي الحوض».
3. از تعبير به: «ما إن تمسّكتم بهما لن تضلّوا أبداً» استفاده مي‌شود كه آن دو ماية سعادت دنيوي و اخروي براي آنان كه آن دو را نصب العين خويش قرار دهند، به حساب مي‌آيند.
4. تعبير به: «إن تمسّكتم بهما» به ما نحوه تبعيّت و پيروي از قرآن و عترت را مي‌آموزد، و آن اين است كه ما در اطاعت و پيروي، آن دو را در رديف هم قرار دهيم. به عبارت ديگر، پيروي از قرآن بدون اهل بيت و پيروي از اهل بيت بدون قرآن، نه تنها ماية‌ هدايت و سعادت نخواهد بود، بلكه ماية ضلالت و گمراهي انسان خواهد بود؛ زيرا به دنبال آن فرمود: «لن تضلّوا أبداً»؛ يعني اگر شما، انسان‌ها قرآن را مؤيد عترت پيامبر و هم‌چنين عترت پيامبر را مبيّن و مفسّر قرآن دانستيد، هرگز دچار لغزش، ضلالت و گمراهي نخواهيد شد.
اينجا است كه با كلام حضرت، ميزان نقش اهل بيت عصمت و طهارت در مورد قرآن براي ما روشن مي‌شود.
5. نكته مهم ديگري كه از «حديث ثقلين» به دلالت التزام، به دست مي‌آيد، عبارت است از حفظ و صيانت قرآن از تحريف؛ زيرا طبق فرمايش پيامبر بر همگان تكليف است كه در مقام تبعيت از قرآن و عترت، آن دو را در كنار يكديگر داشته باشند؛ از اين‌رو، وظيفة هر محقق و پژوهشگر قرآني هم اين است كه در پژوهش‌هاي قرآني خويش، اعم از تفسير و غيره، فرمايشات اهل بيت عصمت و طهارت ـ عليهم السلام ـ را نيز در كنار قرآن ملاحظه نمايد، تا راه، هدف و مطلب صواب را به كمك هم دريابد، و سعي و تلاش اين است كه آن دو گوهر گرانبها در طول تاريخ بشر از هر صدمه و آسيبي در امان بماند و حفظ شود، در نتيجه خود انسان نيز در پناه صيانت قرآن از تحريف، با استفاده از رهنمودهاي عترت پيامبر، هرگز دچار ضلالت و گمراهي نخواهد شد.
اهل بيت ـ عليهم السلام ـ ، مفسّران اصلي قرآن
مطلب مهمي كه مستفاد از نكته‌هاي ياد شده بالا است عبارت است از اينكه اهل بيت پيامبر ـ صلي اللّه عليه و آله ـ پس از رسول گرامي اسلام، تنها مفسّران اصلي و واقعي قرآن كريم هستند، و آنانند كه بايد به كمك و ياري‌شان، قرآن را به نحو صحيح تفسير، تعليم و تبيين كرد؛ زيرا قرآن، اين كلام الهي، به فرمايش خود قرآن نور است: «أَنْزَلْنا إِلَيْكُمْ نُوراً مُبِيناً»[1]، و كلام خدا جلوه‌اي از خدا است، و خدا نيز به مقتضاي: «اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»[2] نور است، پس كلام خدا هم نور است. بنابراين، كسي مي‌تواند با قرآن در ارتباط باشد كه خود نيز وجود نوراني يافته باشد. و اين نورانيّت به نحو كامل‌تر و روشن‌تر فقط در اهل بيت ـ عليهم السلام ـ وجود دارد، چنانكه در زيارة «جامع‌ كبيره» مي‌خوانيم: «و أنتم نور الأخيار»[3] .
و از طرفي، قرآن حقيقت و كنه رفيع و بلند مرتبه‌اي دارد، تا جايي كه خود مي‌فرمايد: «لا يَمَسُّهُ إِلاَّ الْمُطَهَّرُونَ»[4] . يعني غير از پاكان كسي به كنه و حقيقت آن دست نمي‌يابد؛ لذا چه كساني بهتر و پاك‌تر از اهل بيت ـ عليهم السلام ـ كه قرآن، خود، نيز آنان را چنين معرفي كرده و مي‌فرمايد: «إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً»[5] .
بنابراين پاكاني چون اهل بيت ـ عليهم السلام ـ هستند كه مي‌توانند، به آن حقيقت بلند، دست يابند.
به علاوه، اين سخن نيز از اهل بيت ـ عليهم السلام ـ است كه فرمودند: «ليس العلم بالتعلّم إنما هو نورٌ يقع في قلب من يريد اللّه ـ تبارك و تعالي ـ أن يهديه»[6] .
علم نور است؛ ولي نصيب هركس نمي‌شود، بلكه نصيب كساني مي‌شود كه خود را به نور علم و معرفت نزديك كرده، و زمينة مشموليت اراده و مشيت الهي را در خود ايجاد كرده باشند. مصداق بارز و كامل اين حقيقت، خاندان پاك پيامبر هستند؛ زيرا قرآن به عنوان نور معرفي شده، و علم حقيقي هم بنا بر آنچه خود فرموده‌اند نور است، و اين نور هم به قلب كسي راه مي‌يابد كه زمينة استعداد در او باشد، پس چه كسي يا كساني را مي‌توان يافت كه زمينه استعداد آنان از اين خاندان بيشتر و بهتر باشد؟ ما اين آمادگي را جز در سينه‌هاي پاك و نوراني اهل بيت رسول اللّه ـ صلي اللّه عليه و آله ـ نمي‌يابيم.
و به همين حقيقت، آن سخن مولاي متقيان، دلالت دارد كه فرمود:
«و اعلمو أنّكم لن تعرفوا الرّشد حتّي تعرفوا الّذي تركه، و لن تأخذوا بميثاق الكتاب حتّي تعرفوا الّذي نقضه، و لن تمسّكوا به حتّي تعرفوا الّذي نبذه، فالتمسوا ذلك من عند أهله فإنّهم عيش العلم، و موت الجهل، هم الّذين يخبركم حكمهم عن عملهم، و صمتهم عن مّنطقهم، و ظاهرهم عن باطنهم، لايخالفون الدّين، و لايختلفون فيه، فهو بينهم شاهد صادق، و صامت ناطق»[7] .
«و بدانيد هرگز به راه راست (دين حقّ) پي نخواهيد برد تا كسي را كه آن را واگذاشته (از آن پيروي ننموده) بشناسيد، و هرگز به عهد و پيمان قرآن وفا نمي‌كنيد (بخدا و رسول ايمان نمي‌آوريد) تا كسي را كه نقض عهد كرده و پيمان شكسته (به آنها نگرويده) بشناسيد، و هرگز كتاب خدا چنگ نمي‌زنيد (به دستور آن رفتار نمي‌نماييد) تا كسي را كه آن را دور انداخته (به احكام آن عمل ننموده) بشناسيد، پس (چون اشخاصي را كه در راه راست قدم ننهاده و عهد و پيمان قرآن را شكسته و آن را رها كرده‌اند شناختيد و از آنها دوري و بيزاري جستيد) راه راست و وفاي به عهد و پيمان وكيفيّت وابسته شدن به قرآن را از اهل آن (ائمه هدي ـ عليهم السلام ـ ) درخواست نماييد، زيرا ايشان زنده دارندة علم و دانش و ميرانندة جهل و ناداني هستند (به دليل اينكه) آنانند كساني كه حكم ايشان ( احكام شرعيّة و تكاليف الهيّه كه بيان فرموده‌اند) شما را آگاه مي‌سازد و از علم و دانائيشان، و خاموشي آنها (در جايي كه سخن نبايد گفت) از (نيكويي) گفتارشان، و ظاهرشان از باطنشان (برابري گفتار و كردارشان از درستي اعتقاد و راستي ايمان‌شان) مخالف دين نيستند (زيرا زمام آن به دست آنها بوده و معصوم و مبرّي از هر عيب و گناه مي‌باشند) و در (هيچ حكم از احكام) آن با يكديگر اختلاف ندارند (زيرا علوم آنان از يك سرچشمة كه معدن رسالت باشد فرا گرفته شده است) پس دين دربارة آنان گواهي است راستگو ( به يگانگي و عدم اختلاف آنها گواهي مي‌دهد) و خاموشي است گويا (در حقيقت دين گويا است كه حقّ با ايشان است و ايشان با حق هستند، اگر چه در ظاهر سخني نمي‌گويند)».
از ظاهر بعضي آيات قرآن نيز چنين بر مي‌آيد كه نور علم و معرفت را در هر گنجينه‌اي نمي‌توان جست و جو كرد، بلكه در سينة ‌كساني مي‌توان يافت كه خداي خالق و بخشنده به آنان عطا كرده باشد. در سورة «عنكبوت» مي‌خوانيم:
«بَلْ هُوَ آياتٌ بَيِّناتٌ فِي صُدُورِ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَ ما يَجْحَدُ بِآياتِنا إِلاَّ الظَّالِمُونَ»[8].
«ولي اين آيات روشني است كه در سينة دانشوران جاي دارد؛ و آيات ما را جز ستمگران انكار نمي‌كنند!»
در ذيل همين آيه، رواياتي از امام باقر ـ عليه السلام ـ وارد شده كه آن حضرت، معصومين ـ عليهم السلام ـ را مصداق «أُوتُوا الْعِلْمَ» به شمار آورده‌اند، در اينجا به نقل دو روايت اكتفا مي‌كنيم:
1. أحمد بن محمّد، عن الحسين بن سعيد، عن القاسم بن محمّد الجوهريّ عن محمّد بن يحيي، عن عبدالرحيم[9]. عن أبي جعفر ـ عليه السلام ـ قال: إنّ هذا العلم انتهي إليَّ في القرآن، ثم جمع أصابعه، ثم قال: «بل هو آيتٌ بيِّنتٌ في الصدور الذين أُتوا العلم»[10].
2. عن أحمد بن مهران، عن محمّد بن عليّ، عن حمّاد بن عيسي، عن الحسين بن المختار، عن أبي بصير قال: سمعت أبا جعفر ـ عليه السلام ـ يقول في هذه الآية: «هو آيتٌ بيِّنتٌ في الصدور الذين أُوتوا العلم» فأومي بيده إلي صدره»[11].
مقام اهل بيت در ارتباط با قرآن
مقام اهل بيت ـ عليهم السلام ـ آن قدر با قرآن مرتبط است كه در روايات ما آن دو گوهر گرانبها قرين هم و در معيّت هم معرفي شده‌اند. امام «سجاد» ـ عليه السلام ـ در جواب سؤال معنا و مفهوم «معصوم» فرمود:
«هو المعتصم بحبل اللّه[12]، و حبل اللّه هو القرآن لايفترقان إلي يوم القيامة، والإمام يهدي إلي القرآن و القرآن يهدي إلي الإمام، و ذلك قول اللّه ـ عزّوجلّ ـ :«إنَّ هذا القرآن يهدي للتي هي أقوم»[13]»[14].
««معصوم» همان اعتصام كننده و چنگ‌زنندة به ريسمان خدا است، و ريسمان خدا، همان قرآن است كه تا روز قيامت (قرآن و معصوم) از يكديگر جدا نمي‌شوند، پيشوا كسي است كه به سوي قرآن هدايت مي‌كند، و قرآن هم به سوي امام هدايت مي‌كند، و اين معناي همان آية شريفه است كه خداي ـ عزّوجلّ ـ فرمود: «إنّ هذا القرآن يهدي للّتي هي أقوم»، «اين قرآن، به راهي كه استوارترين راه‌ها است، هدايت مي‌كند».
امير مؤمنان علي ـ عليه السلام ـ نيز اين معيّت را با تعبير ديگر بيان نموده و مي‌فرمايد:
«إنّ اللّه ـ تبارك و تعالي ـ طهَّرنا و عَصَمَنا و جَعَلَنا شُهداء علي خلقه و حجّته في أرضِهِ و جعلنا مع القرآن و القرآن معنا لانفارقه ولا يفارقنا »[15].


[1] . سورة نساء، آيه 174.
[2] . سورة نور، آيه 35.
[3] . عيون اخبار الرضا، ج 2، ص 276.
[4] . سور‌ة واقعة، آيه 79.
[5] . سورة أحزاب، آيه 33.
[6] . بحارالأنوار، ج 1، ص 225، ح 17.
[7] . وسائل الشيعه، ج 18، ص 137، باب 13 از أبواب صفات قاضي، ح 26، نهج البلاغه فيض الإسلام، ص 450، خ 147، ش 15 ـ 18.
[8] . سورة عنكبوت، آيه 49.
[9] . در بصائر الدرجات: «عبدالرحمن» آمده است.
[10] . بصائر الدرجات، ص 204، ح 1؛ البرهان في تفسير القرآن، ج 3، ص 255، ح 14؛ كنز الدقائق، ج 10، ص 158.
[11] . الكافي، ج 1، ص 213، ح 1؛ البرهان في تفسير القرآن، ج 254، ح1؛ كنز الدقائق، ج10، ص 155.
[12] . در پاورقي معاني الأخبار آمده است: «أي أنَّ معصوميّته بسبب اعتصامه بالقرآن و عدم مفارقته عنه».
[13] . سورة اسرار، آيه 9.
[14] . معاني الأخبار، ص 132، ح 1.
[15] . الكافي، ج1، ص 191، ج 1.

صاحب‌علي محبّي


٠١:٠٩ - 1392/09/25    /    شماره : ٢٤٧١٩    /    تعداد نمایش : ٣٦٣



خروج





   مطالب مرتبط
 پیروی از قرآن و اهل بیت (علیهم السلام) (3) (خبر)
 پیروی از قرآن و اهل بیت (علیهم السلام) (1) (خبر)
 اهلبیت(علیهم السلام) در قرآن (خبر)
 اهلبیت (علیهم السلام) در قرآن (خبر)
 اهل بیت(ع) مفسران قرآن كریم (خبر)
 پیروی از قرآن و اهل بیت(ع)(2) (خبر)
 مشیّت خداوند و خواست اهل بیت(علیهم السلام) (خبر)
 اهل بیت(علیهم السلام) محور حق (خبر)
 محبت خدا و اهل بیت در قرآن و روایت (خبر)
 دیدار رئیس تبلیغات اسلامی دستجرد با مسئول مرکز قرآنی اهل بیت(ع) (خبر)
 قرآن و عصمت رسول الله(ص) (2) (خبر)
بازدیدها
امروز :1053
کل بازديدها :11064197
بازديدکنندگان آنلاين :9
بازديدازاین صفحه :187434