نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی کلمه عبور]
صفحه اصلي > قم شناسی > تاریخچه قم 


  چاپ        ارسال به دوست

برگزيده اى از جغرافياى استان قم

الف - موقعيت جغرافيايى :  
استان قم ، تقريبا در مركز ايران قرار دارد. مساحت آن در حدود 14631 كيلومتر مربع مى باشد. اين استان از شمال به استان تهران ، از شرق به استان سمنان ، از جنوب به استان اصفهان و از غرب به استان مركزى ، محدود است . بنابراين استانى است كه در مسير استان هاى مهم ايران قرار دارد كه از نظر بازرگانى و اقتصادى ، سياحتى و زيارتى اهميت استان را دوچندان مى كند. همچنين اين استان در غرب درياچه نمك (مسيله ) و دشت كوير واقع شده است .


ب - تقسيمات سياسى و ادارى :  
تا سال 1316 هجرى شمسى ، ايران از نظر تقسيمات كشورى ، به ترتيب به ايالت ، ولايت و بلوك تقسيم مى شد. در اين ميان نخستين قانون تقسيمات كشورى به صورت جديد تصويب شد. در اين قانون ، ايران به 10 (ده ) استان و 40 (شهرستان ) تقسيم شده بود كه استان ها با شماره مشخص شده بودند. استان فعلى قم جزئى از استان دوم به شمار مى آمد. شهرستان هاى استان دوم عبارت بودند از سارى ، گرگان ، سمنان ، تهران ، قم و كاشان .
در سال 1339 طبق قانونى كه از مجلس گذشت مقرر شد كه استان ها به جاى شماره ، به اسامى اصلى و تاريخى خود ناميده شوند. در اين ميان تقسيم بندى محدوده استان قم جزء استان مركزى ، و تهران ، مركز اين استان به شمار آمد.
به دنبال تشكيل استان جديدى به نام استان تهران ، با تصويب هياءت دولت در سال 1365، شهرستان قم از استان مركزى جدا گرديد و جزء استان تهران شد.
سرانجام در سال 1374 در پى سفر پر خير و بركت رهبر معظم انقلاب اسلامى ، حضرت آيه الله خامنه اى به قم - كه مصادف با ايام ولادت با سعادت حضرت على عليه السلام بود - شهرستان قم به امر ايشان و نيز با تصويب مجلس شوراى اسلامى ، به استان جداگانه اى به نام استان قم تبديل شد تا به مشكلات ديرينه آن رسيدگى بيشترى گردد.
بنابراين شهرستان قم با تركيب چهار بخش ، شامل بخش مركزى ، بخش ‍ نوفل لوشاتو (كهك )، بخش خلجستان ، بخش جعفرآباد و شهرستان هاى قم ، كهك و گازران ، به استان مستقلى تبديل گرديد.


ج - تراكم جمعيت :  
استان قم در سال 1370 شمسى ، 757147 نفر جمعيت داشته است كه از اين تعداد 10 درصد در روستا و بقيه در نقاط شهرى زندگى مى كنند؛ بنابراين بيشتر جمعيت اين استان ، شهرنشين هستند كه قسمت اعظم آنان در شهر قم اسكان يافته اند.
تراكم متوسط جمعيت در استان قم ، 61 نفر در كيلومتر مربع مى باشد. به دليل تفاوت هاى جغرافيايى ، جمعيت در سطح استان يكسان توزيع نشده است و بيشترين جمعيت ، در بخش مركزى و كمترين تراكم جمعيت را بخش جعفرآباد دارند. به طور كلى تراكم رد سطح استان بسيار كم مى باشد كه علت اساسى آن ، كمبود آب و خاك حاصل خيز است .
د - سطح سواد و امكانات آموزشى :  
72 درصد مردم قم استان قم با سواد هستند. اين در حالى است كه جمعيت با سواد كشور، 5/74 درصد است . تركيب سنى در استان قم بسيار جوان است و بيش از 45 درصد جمعيت استان كمتر از 15 سال سن دارند. به علت گسترش شهرنشينى در سطح استان ، بيشترين امكانات آموزشى در سطح شهر قم وجود دارد كه اين امكانات نيز با توجه به رشد جمعيت شهرى كافى به نظر نمى رسد و با ميزان مطلوب فاصله دارد.
از نظر امكانات آموزش عالى نيز استان قم در سال هاى اخير، با رشد اين مراكز روبرو بوده است . اين مراكز كه در شهر قم متمركز شده اند، توجه دولت به بخش آموزش عالى را در اين شهر، نشان مى دهد.
مراكزى مانند دانشگاه آزاد اسلامى ، دانشگاه پيام نور، دانشگاه فاطميه ، دانشگاه قم ، دانشگاه مفيد، مجتمع آموزش عالى از آن جمله است . اهميت شهر قم از نظر امكانات آموزش حوزوى زياد مى باشد. حوزه علميه قم در سال 1370 داراى بيش از 23 هزار طلبه بوده است .
كتابخانه هاى مهم قم عبارتند از: كتابخانه حضرت آيه الله العظمى مرعشى نجفى ، كتابخانه آستانه مقدسه قم ، كتابخانه حضرت آيه الله العظمى گلپايگانى و كتابخانه مسجد اعظم و چند كتابخانه مهم ديگر.


اهميت استان از نظر منطقه اى و معادن :  
شهر قم به علت آن كه در مركز كشور قرار داشته ، از گذشته تاكنون محل تلاقى و عبور جاده هاى سراسرى كشور بوده است . در قرون نخستين اسلامى اين جاده ها اهميت بيشترى يافتند و شهر جديد در محل تلاقى اين راه ها شكل گرفت .
با گذشت زمان و ايجاد امنيت و ثبات در منطقه ، شهر قم داراى 13 راه و دروازه اصلى و فرعى گرديد كه نشان دهنده اهميت ارتباطى شهر قم مى باشد. امروزه نيز شهر قم با نزديكى به مركز ثقل سياسى جغرافيايى كشور داراى اهميت بسيار است .
قم يكى از استان هاى مهاجرپذير مى باشد. به طور كلى علل رشد جمعيت قم عبارتند از:
1 - دارابودن موقعيت مذهبى - سياسى شهر قم 2 - گسترش مراكز تحصيلات علوم دينى 3 - نزديكى به پايتخت 4 - افزايش زاد و ولد در سال هاى اخير.
مهاجرت هاى خارجى افغانى ها، معاودين عراقى و محصلين علوم دينى كه از كشورهاى مختلف به قم آمده اند نيز بر رشد جمعيت دامن مى زند.
در اين استان حدود 6 درصد به كار كشاورزى و 44 درصد در بخش ‍ خدمات و صنعت مشغول كار هستند.
اين استان به علت نزديكى به شهر تهران و راه هاى ارتباطى كشور و نزديك بودن به دو استان صنعتى يعنى اراك و اصفهان بسيار مهم و باارزش تلقى مى گردد. در اين استان ، هم اكنون 32 معدن فعال كوچك و بزرگ مورد بهره بردارى قرار گرفته است كه مهم ترين اين معادن عبارتند از: معادن سنگ ساختمانى ، سنگ گچ و منگنز كه مهم ترين آن منگنز مى باشد. همچنين معادن نفت و گاز در استان وجود دارد، ولى تاكنون مورد بهره بردارى قرار نگرفته است . سد مخزنى 15 خرداد نيز كه برروى رودخانه قمرود در عباس آباد واقع در محور قم - دليجان ساخته شده است بر اهميت اين استان افزوده است .


١١:٠٢ - 1391/05/11    /    شماره : ٣٩٤٤    /    تعداد نمایش : ١٢٠٩



خروج





   مطالب مرتبط
بازدیدها
امروز :3348
کل بازديدها :9732799
بازديدکنندگان آنلاين :17
بازديدازاین صفحه :14822