نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]


  چاپ        ارسال به دوست

اسلام و جایگاه اجتماعی زن

برخی از نكاتی كه درباره جایگاه اجتماعی زن باید مد نظر داشت از قرار زیر است.
1. اسلام و زن
در اسلام زن، علاوه بر مسئولیت اداره خانه و تربیت فرزندان كه از مهمترین وظایف اوست، در بسیاری از مسئوولیت های اجتماعی با مردان شریك است و انجام این وظیفه خواه و ناخواه او را از حصار خانه به صحنه های اجتماعی می كشاند، كه این نه تنها با حفظ حجاب و عفاف كه از وظایف دیگر اوست منافات ندارد بلكه او را در بهتر انجام دادن مسئوولیت های اجتماعی و سلامت روانی اش یاری می كند.[1]
اسلام در هیچ زمینه سخت گیری نكرده است. و در همه شرایط مصالح فرد و اجتماع را در نظر گرفته است.
«یرید اللهُ بكم الیسر ولایریدبكم العسر»
«خداوند راحتی را برای شما می خواهد سختی را نمی خواهد».[2]
خداوند در قرآن درباره كیفیت حضور زنان در نزد نامحرم و اجتماع می فرماید: «لایُبدینَ زینتهنّ الاّ ماظهر منها»
زینت خود را بیش آن مقدار كه نمایان است (دست و صورت) آشكار ننمایند.[3]
در زمان پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ زنانی به ایشان درخواست بیعت كردند ایشان فرمودند برگردید و آنچه برایتان واجب است را حفظ نمائید و دستانت را بپوشانید و بعد برای بیعت حاضر شوید.[4]
2. زن و حضور در جامعه
حضرت زهرا - سلام الله علیها - و بعد از رحلت پدر بزرگوارش ـ صلّی الله علیه و آله ـ مسئوولیت سنگینی را برعهده داشتند ایشان نتوانستند در مقابل بدعت و نوآوری جامعه آن روز آرام و خاموش بنشینند، و برای دفاع از ولایت و اسلام در برابر مهاجرین و انصار در مدینه همراه و یاور همسرشان بودند، ایشان برای اخذ حق خود با عفاف و حجاب كامل در مسجد حاضر شدند و بین زنان و مردان پرده كشیدند.[5]و از پس پرده به سخنرانی مشغول شدند. شخصاً در مساجد و مكان های عموم در برابر زنان انصار و مهاجر حاضر شدند و حجت را بر آنان تمام كردند و از آنها یاری می طلبید.
با همه این ها آن حضرت خانه داری و انجام تكالیف منزل را سعادت بزرگی می دانستند، زمانی كه ابتدای زندگیشان پدر بزرگوارشان ـ صلّی الله علیه و آله ـ كار را بین او و علی ـ علیه السّلام ـ تقسیم نمودند. حضرت فاطمه زهرا(س) می فرمایند: تنها خدا می داند كه چقدر خوشحالم، زیرا پیامبر مرا از پذیرفتن وظایف خارج از منزل و كاری كه برای مردان است آزاد و راحت ساخت، اما با این حال اهرگاه وظیفه الهی ایشان بود كه در جامعه حاضر شوند با اصل عفاف و حجاب كامل وارد جامعه می شدند. مثلاً در دوران حضرت علی ـ علیه ا لسّلام ـ مسجد ایشان و مسجد حضرت علی ـ علیه السّلام ـ مشخص و جدا از هم بود كه به تبلیغ دین و حدیث می پرداختند و حتی زنان جداگانه در آن مسجد بر جنازه ها نماز می گذاردند.[6]
3. مسئولیت زن در اجتماع
زن در قبال منكرات اجتماعی مكلّف است، و وظایف بسیاری دارد تا نه تنها حركت های مثبت و منفی همجنسان خود را هوشیارانه بنگرد و تحركات سیاسی آنها را در نظر داشته باشد بلكه در خودسازی و پاكسازی فكری جامعه نیز مسئول است.
«كلكم راع و كلكم مسؤولٌ عن رعیته» بنابراین زن با امر به معروف و نهی از منكر كردن زن ها می تواند فضای اجتماعی سالم و معنوی سازد.
با توجه با ظرافتی كه در سرشت و خلقت زن وجود دارد آنها نمی توانند همانند مردان مسؤولیت حرفه ای پرمشقت و سنگینی را پذیرا باشند، چون آنها موجودی حساس آفریده شده اند. «انّ المرأهَ ریحانهٌ لیستْ بقهرمانه»[7]حضرت علی ـ علیه السّلام ـ می فرماید: زن گلی از گلزار زندگی است نه قهرمان.
4. زن و واجب كفایی
تعالیم اسلام هرگز حضور زن در جامعه را در مقابل حرفه های اجتماعی و مشاغل اقتصادی و غیره منع نكرده است چون بقای نظام اجتماعی ایجاب می كند افراد به مشاغل گوناگون بپردازند. و به نیازهای جامعه پاسخ دهند.
«بعضی از حرفه ها واجبات كفایی است و بر زنان لازم و واجب است تا در حد كفایت جامعه به آن بپردازند اگر زن صاحب آن شغل در جامعه حاضر باشد جائز نیست براساس دستور اسلام به مرد مراجعه شود.»[8]
بنابراین اسلام اجازه فعالیت به زن را داده است و آنچه كه مهم است حفظ شرافت و عفت اوست. نه همرنگ شدن با زمان و خودباختگی . از نظر اسلام زن می تواند كسب و كار مشروع و معقولی كه با اصالت و آبروی او در نظام زندگی معنوی و انسانیش سازگار باشد را داشته باشد. خداوند در قرآن می فرماید: للنساء ممّا اكتسبن «برای زن است آنچه كسب می كند بهره ببرند.»[9]
از نظر اسلام كسب علم بر مرد و زن (هردو) واجب است. اگر شوهر نتواند، به او علم بیاموزد حق جلوگیری او از منزل برای كسب علم را ندارد.[10] البته باید با حفظ شؤونات اسلامی و پوشش اسلامی به كسب علم بپردازد.
5. نگاهی تاریخی به فعالیت زن در جامعه:
زنان با ایمان و متدین در دوران پیامبر و امامان ما نیز در عرصه های مختلف اجتماعی فعالیت بسیاری داشتند.
زنانی بودند كه برای تحقیق و پرس و جو در باره عقاید مذهبی مسافت زیادی را طی می كردند تا به خدمت رسول خدا برسند و مسائل خود را عرضه دارند. در مساجد و امكان عمومی به تدریس و بیان مسائل شرعی می پرداختند.[11]
و نیز در كارهای پزشكی (از جمله قابلگی) برای زنان و همسر پیامبر و امامان دیگر پرستاری می كردند.[12] در جنگ خیبر همراه پیامبر اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ حضور داشتند و برای دفاع از دین در زمینه هایی به پرستاری و طبابت و آب رسانی خدمت می كردند، این افراد از شیعیان خالص نزد امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ به شمار می رفتند.[13]
اما تمام این موارد در قالب پوشش كامل و عفاف اسلامی و در حد ضروری بوده است. پس الان هم زنان می توانند با رعایت عفاف و در حد ضرورت وارد جامعه شوند.
خداوند در باره پوشش زن در جامعه می فرماید: «ای پیامبر به زنان و دختران مؤمن خود بگو، كه خودشان را با چادر بپوشانند آن برای این است كه آنها با عفت شناخته شوند و از تعرض و جسارت مردان بوالهوس آزار نكشند و آن امر برای آنان بهتر است و خداوند آمرزنده و مهربان است.»[14]
6. فعالیت اجتماعی زن و معیار برخورد او در جامعه اسلامی:
زن در گفتگو با مردان را باید رعایت كند و با صدای تحریك آمیز دیگران را وادار به گناه نكند و نیز مواظب نگاه خود باشد. كه منشأ هم گناهان چشم است. همان طور كه چشم از بزرگ ترین نعمت هاست «نجعل له عینین».[15]
حرف آخر:
هر چند نقش زنان در خانواده و حضور او در آن مؤثر و از اهمیّت ویژه ای برخوردار است، اما حضور او در جامعه در حد ضرورت و برطرف ساختن نیازهای جامعه در حد واجب كفایی (پزشكی، تدریس و ...) و با توجه به اصل عفاف بدون اشكال است.
ویرایش 2931 نهایی 1748 واعظی واعظی 1931
«ای گوهر آفرینش بدان، چه نیكو مقامی داری كه فاطمه از افق او تجلّی كرده و مریم از آسمان او درخشیده و آسیه و خدیجه از هستی او طلوع كردند. پس خود را به صدفی كه نیاز مند اوست زینت بخش و حفظ نگه دار كه این از اساسی ترین و بزرگترین جلوه زیبایی برای زن در زندگی و جامعه اوست.»[16]


[1] . نقش زنان شیعه در عصر امام علی ـ‌علیه السّلام ـ به نقل از سید احمد فاضلی بیارجمندی، انتشارات میثم تمار قم، ت 1381، ص 216.
[2] . همان.
[3] . همان.
[4] . همان. به نقل از كتاب مستدرك.
[5] . جایگاه اخص زن، به نقل از محم درضا امین زاده از بحارالانوار، ت چ 1372، ص 226.
[6] . نقش زنان شیعه در زمان امام علی ـ علیه السّلام ـ به نقل از احمد فاضلی، انتشارات میثم تمار، قم، ت چاپ 1382، ص 271.
[7] . پرتوی از نهج البلاغه، به نقل از كتاب حجاب و آزادی،ص 312.
[8] . مستطوف، ج 2،‌ص 37، به نقل از نقش زنان شیعه در عصر امام علی ـ علیه السّلام ـ انتشارات میثم تمار، مؤلف: سید احمد فاضلی بیارجمندی، ت چ 1381.
[9] . مسئوولیت اجتماعی زن در كتاب و سنّت، به نقل از احمد صادقی اردستانی، نشریه مجله حقوقی و قضائی ، ت چ 1372.
[10] . همان.
[11] . نقش زنان شیعه در عصر امام علی ـ علیه السّلام ـ به نقل از سید احمد فاضلفی بیارجمندی، انتشارات میثم تمار، قم، ت چ 1381.
[12] . همان.
[13] . همان.
[14] . حجاب شناسی، به نقل از مهدی حسین زاده،، تهیه شده از مركز مطالعات پژوهشی فرهنگی حوزه علمیه قم، ت چ، 1381.
[15] . آنچه یك زن باید بداند، به نقل از اسدالله مهدی نیا، دفتر تبلیغات اسلامی قم، ت چ 1373.
[16] . تحلیلی نو و عملی در عصر حاضر، به نقل از محمد رضا اكبری، انتشارات پیام عترت، قم، ت چ، 1377.

مركز مطالعات و پژوهش هاي فرهنگي حوزه علميه


١٨:٤٥ - 1392/07/06    /    شماره : ١٨٠٣٧    /    تعداد نمایش : ٥٢٧



خروج





   مطالب مرتبط
 ارزش وجایگاه کارواشتغال درمکتب اسلام (خبر)
 جایگاه علمی امام علی(ع)در منابع اسلامی (خبر)
 ترویج اسلام و سبک زندگی اسلامی (خبر)
 وضعیت سیاسی اجتماعی عصر غیبت صغری (خبر)
 اوضاع و شرائط سیاسی اجتماعی امام باقر(ع) (خبر)
 خدمات اجتماعی حضرت علی(ع) (خبر)
 تحریم اقتصادی و اجتماعی (خبر)
 جایگاه کلیدی «علم» در تمدن‌سازی (خبر)
 انقلاب اسلامی ایران و تأثیر آن بر نظریه‌های علوم اجتماعی (4) (خبر)
 انقلاب اسلامی ایران و تأثیر آن بر نظریه‌های علوم اجتماعی (3) (خبر)
 انقلاب اسلامی ایران و تأثیر آن بر نظریه‌های علوم اجتماعی (2) (خبر)
بازدیدها
امروز :1131
کل بازديدها :17648829
بازديدکنندگان آنلاين :3
بازديدازاین صفحه :312929