نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > ادبی و هنری > صنایع دستی 


  چاپ        ارسال به دوست

مراحل اجراي تذهيب

تذهيب درلغت به معني زراندود كردن و طلاكاري است و در عرف نسخهآرايي، به نقوشي گفته ميشود منظم كه با طلا كشيده و بارنگ مشكي دورگيري و يا قلمگيري ميشود و در آن رنگ ديگري بكار نرفته باشد.

 ممكن است طلايي كه در تذهيب بكارمي رود داراي رنگهاي گوناگون باشد، بطوري كه دركنار طلا از نقره و مس و برنز استفاده شود آنوقت رنگ آن زرد و سبز و سرخ مينمايد، اما اين به آن معني نيست كه در تذهيب از الوان ديگر هم استفاده ميشده است زيرا اگر غير طلا از رنگ ديگري مثلاً لاجوردي يا شنجرف يا رنگهاي ديگر استفاده شود در عرف مذهبان به آن ترصيع گفته ميشود.امروزه اكثر تذهيبهاي رايج مرصع است.

در گذشته تذهيب كاران در حاشية صفحات، سرفصلها، سرلوحها وروي جلد، انواع اسليميها، ختاييها و نقوش هندسي رابه كار ميبردند، سرلوح مدخلي بسوي متن كتاب ميباشد و خصوصيات كتاب رامعرفي ميكند، گاهي دو صفحه سرلوح، روبروي هم و بر اوراق اضافي قرار ميگيرد. اما اشكال تجريدي و نقش و نگارهاي گوناگون با تركيبهاي متنوع صفحه را زينت ميدهد. سرفصلها نيز از همان قاعدة عام يعني وحدت اجزاء و هماهنگي جزء با كل پيروي ميكند.

معمولاً سطور ابيات در قابي محدود ميشود كه با قابهاي منقوش و ترنجها و نيم ترنجها توازن بصري شگفت انگيزي بوجود ميآورد و در برخي حاشيهها، طرحهاي تصويري (حيوانات وگياهان )نيز ترسيم ميگردد.(تشعير)

بطور كلي تذهيبكاران با استفاده از انواع نقشمايهها و نقوش و طرحهاي اسلامي ـ ايراني سهم خود را براي زيباتر و آراسته كردن كتاب ادامي كردند.

مراحل اجراي تذهيب عبارتند از:

1- طراحي و انتقال آن

2- قلمگيري كم رنگ

3- طلا اندازي و رنگ گلها

4- قلمگيري مشكي

5- رنگ زمينه

6- شرفه و جدول كشي

7- پرداز گلها

ابتدا براي اجراي طرح، فضاسازي ميكنيم، اين فضاسازي با توجه به موضوع كار صورت ميگيرد گاهي نياز به يك فضاي مدوّر داريم دراين صورت فضا سازي ما براي شكل شمسه آماده ميشود، گاهي فضاي مستطيل با سرلوح يا تاج نياز داريم و گاهي بيضي با ترنج دربالا و پايين و يا لچك و ترنج داريم. وقتي فضاي مناسب براي كار را ترسيم كرديم نياز به طراحي هندسة نقوش آن است.

بعد از اينكه فضا آماده شد كوچكترين واحد اين هندسة نقش را طراحي ميكنيم. اين واحد كوچك تكراري از دو جزء اسليمي و ختايي تشكيل شده كه به صورت دو گردش حلزوني مستقل از هم، امّا در كنار هم قرار ميگيرند .

اسليميها از دوبخش انواع اسليميها وسربندها تشكيل شدهاند كه اسليميها خطوط انتزاعي برگرفته از اشكال حيوانات هستند كه به خاطر شباهتهايي ،به حيوانات نسبت داده ميشوند .مثلاًاسليمي دهن اژدري كه چون دهاني شبيه به دهانباز اژدها داردبه اين نام خوانده ميشود يا اسليمي ماري كه شبيه به اندام به هم پيچيده مار است ويا اسليمي خرطومي كه شبيه خرطوم فيل ميباشد.

اما گردش حلزوني ختايي متشكل است از انواع گلها وبرگها و جوانه ها كه روي ساقه ختايي مينشيند .ختائيها نيز خطوط انتزاعي برگرفته از طبيعت وگياهان هستند كه برش سطحي گلها ميباشندوهمانند اسليميها در طبيعت وجود خارجي ندارند.وقتي يك واگيره از اين اشكال پرشد وطراحي گرديد،در يك چهارم يا يك دوم طرح تكرار ميگردد وسپس به اشكال مختلف روي بوم نقاشي انداخته ميشود و اين كار يا با كاغذ پوستي ومهره ويا به وسيله گردهاندازي منتقل ميگردد.

(گرده اندازي در قديم روش انتقال طرح بر روي بوم بوده است به شكلي كه طرح را روي كاغذ پوستي ميانداختند وآنرابافاصله هاي كوتاه سوراخ ميكردند وباكيسة گرد زغال از بين اين سوراخها طرح را روي كاغذ منتقل ميكردند.) امّا امروزه روش مهره سريعتر وتميزتر طرح را منتقل ميكند.

مقوا،كاغذ يا بومي كه طرح روي آن منتقل واجرا ميشود،كاغذ ساخته شده ورنگ شده است ،كاغذ مورد نظر رابه وسيله رنگهاي سنتي يا گياهي رنگ ميكنيم ،آهار نشاسته ميزنيم ومهره ميكشيم تا آماده كار شود.اين كاغذ ساخته شده آماده است كه طلا ورنگ را كاملاً به خود بگيرد وقلمگيري روي آن آسانتراست .

بعداز اينكه طرح كاملاً روي مقوا انداخته شد،بايد بوسيلة قلم مو ورنگ كم رنگي قلمگيري شود وآثار طرح مدادي به وسيله پاك كن از روي آن پاك شودتا كاملاً چربي آن گرفته شود.بعد مرحلة طلاگذاري آن شروع ميشود كه در سطح كاغذ ودربندهاي اسليمي وختايي انجام ميگردد.سپس نوبت رنگهاي روشن براي رنگآميزي گلهاست .

آبي روشن ،سبز روشن وغيره.... بعد ساقه هاي ختايي واسليمي را (در صورتي كه طلا گذاري نكرده باشيم )رنگآميزي ميكنيم .تمام اين مراحل قبل از قلمگيري مشكي انجام ميشود.

قلمگيري مشكي ،يكي از مراحل مهم كار تذهيب است كه بايد با قلم موي مخصوص ومركب مشكي انجام شود.

بعد از قلمگيري نيز رنگهاي زمينه را انتخاب كرده وروي كار ميگذاريم تقريباً مراحل اجرايي كار تمام شده است و فقط شرفه، جدولكشي و پرداز گلها باقي ميماند .

شرفهها خطوطي نازك هستند كه فضاي بيروني كار را به فضاي داخل آن متصل ميكنند.

اين خطوط از فضاي رنگي شروع ميشوند وچشم بيننده را به سفيدي انتهاي كاغذ ميبرند وتعادلي بين كار و كادر كاغذ ايجاد ميكنند .معمولاً از رنگ اصلي متن يا رنگ مشكي براي شرفه استفاده ميكنند. پردازگلها نيز به وسيله آبرنگ انجام ميشودوباعث تيرگي متعادل گلها ميگردد.

جدول كشي و گره اندازي را در پايان كار انجام ميدهيم .باتوجه به فضاي داخلي كادر از جدولهاي رنگي (خطوط نازك رنگي )در آن استفاده ميكنيم .

 


١١:٥٦ - 1391/01/12    /    شماره : ٢٨٢٠    /    تعداد نمایش : ١٢٤٤



خروج





   مطالب مرتبط
بازدیدها
امروز :8255
کل بازديدها :17405383
بازديدکنندگان آنلاين :3
بازديدازاین صفحه :54490