نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > سیاسی و اجتماعی > وحدت اسلامی 


  چاپ        ارسال به دوست

وحدت اسلامي در جامعه

وحدت امت اسلامي در پناه حق و عدالت همواره يکي از آرمان هاي ديني پيامبران توحيدي قلمدادمي شده و بر اين اساس يکي از محورهاي مهم دعوت پيامبر اسلام (ص) نيز در پي ريزي شاکله هاي پيدايش آن بوده است در نوشتار حاضر   با مروري گذرا بر راه حل هايي که پيامبر از آنها به عنوان ابزار تحقق وحدت و عدالت در جامعه بهره مي گرفت سعي گرديده است با به کار بستن و تمسک به دستورات آن معلم هميشه تاريخ گامي در خور و عينيت بخشيدن به وحدت جامعه اسلامي برداشته شود.

ايجاد وحدت و همبستگي

ورود پيامبر (ص) به مدينه همراه با عقد قرار داد هايي بين گروه هاي مختلف بود که اين پيمانها را مي توان يکي از بارزترين شواهد بکارگيري عوامل اجتماعي جهت دستيابي به وحدت در جامعه آن زمان دانست.

از مهمترين اين پيمانها قرار دادهايي بود که پيامبر در همان ماههاي ورود به مدينه با قبايل و طوايف موجود در اين شهر بستند که با اين کار هم وحدت ميان قبايل موجود(يهوديان و انصار و مهاجرين مسلمان ) را ميسر نموده و هم زمينه تشکيل يک حکومت ديني را فراهم نمودند که برخي اين شجاعت و دليري اعراب که ريشه در وضعيت خاص آن جامعه و نيز مسائل جغرافيايي و طبيعي داشت. هيچگاه به صورت مطلق از ناحيه پيامبر اکرم مطرود و مذموم دانسته نشد./p>

پيمان را نخستين قانون اساسي مکتوب جهان دانسته اند با نظري به مفاد اين پيمان نامه مي توان نتيجه گرفت که تلاش و کوشش پيامبر اکرم (ص) براي ايجاد حساسيت مشترک ديني و ملي يکي از شاخص ترين زمينه ها و راه حل هاي آن پيامبر در جهت تحقق و حدت اسلامي شمرده مي شود پيوند اخوت و برادري در نخستين سال ورود پيامبر به مدينه ايجاد پيوند اخوت بين مسلمين يکي از مهمترين ابتکارات و استراتژي هاي آن حضرت در ايجاد و حدت ديني شمرده مي شود اين پيمان اولا عاملي براي جلوگيري از اختلافات ديرين قبيله گرديد.

در ثاني به ايجاد پيوستگي بيشتر در حلقه اتحاد مسلمانان به عنوان نيروهاي محوري جامعه افزود

ثالثاٌ عاملي کار آمد براي حفظ جامعه نوپاي اسلامي بود(زيرا عمده کساني که در هنگام خطر مي توان به قدرت آنها متکي بود همين گروه بودند.

برخي از تحليل گران نيز معتقدند نخستين موضوعي که پيامبر (ص) براي جامعه جديد از آن بيم داشت مسأله اختلاف شديد قبيله اي بود و به همين خاطر پيامبر اکرم (ص) از همان آغاز پيمان تازه اي به نام موءاخات بين مهاجرين وانصار منعقد نمود که با ايجاد اين پيمان از بسياري از صدمات مصون ماند بدين سان اين تصميم داهيانه يعني اعلان مساوات ديني کارآمد ترين ابزار الفت در جامعه آن زمان گشت که اين امر نشان از کوشش پيامبر اعظم (ص) براي پيدايش وحدت و عدالت بالنده بر محور  ايمان به خدا دارد.

پپطروشفسکي شرق شناس مشهور در اين باره مي گويد فکر مساوات مسلمانان در اسلام صرف نظر از اصل و تبار و نسبت به قبيله اي و طايفه اي ايشان مقدمه مهمي بود براي اتحاد اجتماعي نخست اتحاد اجتماعي اعراب  مدينه و زان پس همه اعراب جامعه آرماني پيامبر نظامي است که تمامي اعضاي آن حول محور ديانت توحيدي پيوند برادري با يکديگر داشته و تکليف دارند که آن را استوار نگهدارند تا خداوند عزيز و حکيم زمينه الفت و  وحدت دلها را پايدار سازد و در نتيجه پايه هاي وحدت و عدالت در جامعه اسلامي محکوم گردد.

زمينه هاي ايجاد وحدت اسلامي در جامعه (با نگرش به سيره پيامبر (ص) در مدينه النبي)

آنچه پيرامون تلاش حضرت محمد (ص) درباره ايجاد وحدت و برادري ديني گفته شده است در اين کلام زيبا در نهج البلاغه آمده است آنجا که امام علي (ع) مي فرمايد: خداوند به دست او کينه ها را دفع،آتش را خاموش ساخت بيگانگي را پيوند برادري داد و خويشاوندي را پراکند و با او عزت هاي ناروا را به ذلت و ذلت هاي ناجا را به عزت بدل کرد.آري پيامبر بر حسب مأموريتي که داشت صلا داد و رسالت هاي پروردگارش را ابلاغ کرد پس خداوند به وسيله آن حضرت شکاف هاي ناشي از اختلافات را بر نمود و ميان خويشاوندانش همبستگي و الفت را به وجود آورد آن هم در پي شعله هاي عداوتي که در سينه ها افروخته شده بود و  کينه هاي نهفته اي که در دلها جرقه مي زد./p>

نفي نژاد پرستي و قوميت گرايي

يکي ديگر از راه حلهايي که پيامبر اسلام در مسير بنيانگذاري وحدت در امت اسلامي بکار مي گرفت، نفي نژاد پرستي و قوميت گرايي و تبعيض هاي ناروا و ناپسند در جامعه بود.

بهترين شاهد در نفي تبعيض ناروا مبارزه پيامبر با برده داري مي باشد. اين کار بخشي از حرکت هاي عدالت خواهي پيامبر در برابر ظلم آن دوره محسوب مي گردد. از آنجا که پيامبر (ص) به خوبي مي دانست که صلاح و سعادت با ظلم و شقاوت قابل جمع نيست .پيامبر اکرم (ص) در قالب فرمان يا ارشاد و نصيحت، مسلمانان را رهنمون به آزادسازي بردگان مي کرد و خود نيز چنين مي نمود.

حضرت محمد(ص) افرادي مانند زيد اين حارثه را فرمانده سپاه اسلام ، بلال حبشي ر اموذن و از سلمان فارسي ايراني تجليل و به  او مقام والايي مي بخشد و به اين ترتيب با تبعيض موجود به مبارزه بر مي خيزد.

ححضرت رسول الله (ص)تفاوتي بين برده و غير برده نمي گذاشت و خود نيز در اجراي احکام طعم شيرين حق و عدالت را به ديگران مي چشاند و در رفتارهاي خود تا آنجا پيش مي رفت که حتي در جمع مسلمانان جايگاه پيامبر خدا ناپيدا بود و هر زمان در مجلسي مي نشست و افراد ناشناس به سادگي نمي توانستند حضور حضرت رسول (ص) را در نزد مردم دريابند رعايت تساوي و عدالت توسط پيامبر که دقيقاٌ در برابر ظلم و تبعيض هاي رايج قرار داشت از موثرترين راهکارهاي ايجاد وحدت اسلامي در جامعه آسيب ديده آن روزگار بود.

توجه به ظرفيت هاي روحي و اخلاقي مردم

بهره برداري پيامبر اعظم (ص) از اخلاق و خصوصيات روحي عرب جاهلي در جهت اهداف توحيدي و  به ويژه تحقق وحدت اسلامي يکي ديگر از راهبردهاي ارزشي به شمار مي آيد/p>

روحيه تعصب و حميت عربي،تعهد و وفاي به عهد و پيمان ، شجاعت و دلاوري و يا مهمان نوازي نمايانگر شاخصه هاي اجتماعي اعراب جاهلي شده بود در همين راستا پيامبر اسلام (ص) اصلاح و به سازي ارزش هاي حاکم در چهارچوب نظام ارزشي اسلام را يکي از  کليدهاي رويکرد اتحاد اسلامي مي داند.

شجاعت و دليري اعراب که ريشه در وضعيت خاص آن جامعه و نيز مسائل جغرافيايي و طبيعي داشت هيچگاه به صورت مطلق از ناحيه پيامبر اکرم مطرود و مذموم دانسته نشد بلکه اين روحيه جنگي نيز در مسير اصلاح و کاربرد پسنديده و صحيح قرارگرفت. از سوي ديگر پيامبر در تقويت و اصلاح روحيه مهمان نوازي اعراب نيز مي کوشيد که اين راه کارهاي هم سبب جذب فزون تر افراد به دايره مسلمانان مي گرديد.

& بدين ترتيب پيامبر عزيز اسلام از اين امکانات اخلاقي و روحي براي پديد آوري يک همگرايي ديني و استحکام علايق مشترک اعراب در جهت آرمان هاي امت واحد به بهترين تدبير استفاده نمود.

آداب اخلاق پيامبر 

پيامبر اسلام يکي از اهداف عالي رسالت خود را کامل کردن اخلاق نيک و تکميل فضائل الهي و اخلاق انسان مي دانست. اخلاق پر جاذبه رسول اکرم (ص) همواره يکي از مهمترين ابزارهاي ارزشي وحدت ديني صفوف و فرونشاندن اختلاف ها، نزاع ها و جذب ا نسانهاي پاک سرشت بوده است./p>

حضرت علي (ع) مي فرمايند: پيامبر (ص) در جود و بخشش سرآمد مردم بود. دلي پر توان و سينه اي بي باک داشت.در پاسداري از پيمان و نرم خويي و معاشرت بزرگوارانه بي مانند بود و هر کسي با او برخورد مي کرد نخست هيبتي بزرگ از او مي ديد و چون با وي معاشرت مي نمود و او را مي شناخت دوست دار او مي شد و هرگز پيش از او و پس از او فردي مانند او نديده ايم.

ددر متون تاريخي و روايي مي خوانيم که غير از موضوع رفتارهاي اخلاقي پيامبر اعظم (ص) محبت به آن حضرت و خاندان پاکش را مي توان يکي از عوامل مهم در ايجاد گسترش و استمرار وحدت و عدالت بين مسلمانان دانست(بگو من از شما هيچ پاداشي در برابر اين رسالت نمي خواهم جز آنکه به خاندان پاک من محبت نماييد)1 و اگر به نيکويي از اين اصل بهره برداري شود زحمات پيامبر گرامي اسلام (ص) به بار خواهد گذاشت.

سخن آخر

تحليل از رويدادهاي تاريخ اسلام گوياي آن است که تلاشهاي وسيع و راهبردهاي ارزشي آن حضرت براي تحقق وحدت ،کارايي خاصي داشته است طرح پيمان نامه عمومي مدينه بهترين راه براي ايجاد يک وحدت و القاي روحيه همبستگي ديني بود و در همين راستاپيمان ويژه مسلمين از راهکارهاي مذهبي براي روح برادري بحساب مي آيد. استفاده از اين راهبردها در نمايان ساختن پايه هاي استوار جامعه اسلامي و دست يابي به وحدت،تنها زماني مي توانست موثر باشد که همگام با آن مبارزه با نژاد پرستي و قوم گرايي فعالانه پي گير شود و پيامبر اسلام (ص) با همتي بلند و در عين بهره گيري از ظرفيت هاي اخلاق فردي در اين راه قدم گذاشت. بدين ترتيب يکي از ضروري ترين راههاي پي ريزي وحدت ديني در امت اسلامي هم آهنگي اراده ها و تمايلات ارزشي در جهت همانند سازي و اصلاح ابزارهاي ملي و قومي و فردي است و در نهايت به صبري استوار و روحي اميدوار تا تحقق وعده الهي نياز است./p>

 

پي نوشتها:

1- حميد الله حميد اولين قانون اساسي مکتوب در جهان . ترجمه  غلامرضا سعيدي

2- مرتضي مطهري -  خدمات متقابل اسلام و ايران

3-محيط پيدايش اسلام -  سيد محمد بهشتي

44- اسلام در ايران -  ترجمه کريم کشاورز

 

نوشته حسن صادق زاده ، كارشناس پژوهش و آموزش اداره كل تبليغات اسلامي گلستان


١٧:١٢ - 1391/06/23    /    شماره : ٥١٥٨    /    تعداد نمایش : ١٣٣٩



خروج





   مطالب مرتبط
بازدیدها
امروز :9458
کل بازديدها :15856137
بازديدکنندگان آنلاين :5
بازديدازاین صفحه :37205