نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > سیاسی و اجتماعی > آسیب شناسی اجتماعی 


  چاپ        ارسال به دوست

چرا دروغ در بین افراد جامعه رواج دارد؟

دروغ یکی از زشت ترین و بدترین صفات اخلاقی است که در روایات متعددی به آن اشاره شده است ؛
رسول خدا (ص) در این باره فرمودند: «إنَّ مِن أعظم الخطایا اللسانُ الکذوب؛ به راستی از بزرگترین خطاها، زبانی است که عادت به دروغ داشته باشد. »

امام حسن عسکری(ع) نیز فرموده اند: «جُعِلَتِ الخبائثُ کُلُّها فی بیتٍ وَ جَعلَ مفتاحُها الکذب؛ تمام پلیدیها در خانه ای نهاده شده و کلید آن دروغ است. »

علل گرایش به دروغگویی
عوامل مختلفی مانند ضعف ایمان و اعتقاد، پستی و حقارت نفس، دورویی و نفاق و ...  باعث گرایش افراد جامعه به سمت دروغ می شود  که در اینجا به برخی از آنها اشاره می شود:
1- ضعف ایمان و اعتقاد:
 چرا که اگر دروغگو به علم و قدرت خداوند و وعده های او اعتماد کافی داشته باشد، هرگز برای رسیدن به اموال دنیا یا تحصیل جاه و مقام، دروغ نمی گوید و موفقیّت خود را در دروغگویی  نمی بیند. از فقر نمی ترسد، از پراکنده شدن مردم و بر باد رفتن نفوذ اجتماعی خود هراسی ندارد و مقام و قدرت را از سوی خدا می داند و برای حفظ آن به دروغ متوسل نمی شود . لذا در روایتی از امام باقر (ع)  می خوانیم: «جانِبُوا الکِذبَ فَإنَّ الکِذبَ مُجانِبُ الإیمان؛ از دروغ کناره گیری کنید، چرا که دروغ از ایمان جداست. »  

2- پستی و حقارت نفس
یکی دیگر از عواملی که باعث دروغگویی در بین افراد جامعه می شود، پستی و حقارت نفس است. افرادی که گرفتار ضعف شخصیّت و عقده حقارت هستند، برای پوشاندن ضعف خود متوسل به دروغ می شوند  و سعی می کنند از راه دروغ پردازی و تظاهر به شخصیّت ساختگی احساس حقارت درونی خود را جبران کنند. پیامبر گرامی اسلام(ص) در این زمینه فرموده اند: « لا یَکذِبُ الکاذِبِ اِلّا مِن مَهانَهِ نَفسِهِ؛ دروغگو، دروغ نمی گوید مگر به خاطر پستی نفس خودش.»

3- نفاق و دورویی
نفاق و دورویی از دیگرعوامل دورغگویی در بین افراد جامعه است، زیرا فرد منافق به آنچه ایمان و اعتقاد ندارد، تظاهر می کند و چیزی را که با قلب نپذیرفته، به زبان می آورد و خود را موافق آن جلوه می دهد.  قرآن در این مورد می فرماید: « وَ اِذا لَقُوا الَّذینَ آمَنوا قالُوا آمَنّا وَ اِذا خَلَوا إلی شَیاطِینِهِم قالُوا إِنّا مَعَکُم إِنَّما نَحنُ مُستَهزِوُن؛  چون به مؤمنان می رسند می گویند: ایمان آورده ایم و زمانی که با شیطانهای خویش خلوت می کنند می گویند: ما با شما هستیم و ما مسخره کنندگان هستیم.»

4- ترس
منشأ بسیاری از دروغ ها به ترس برمی گردد؛ ترس از مجازات و جریمه شدن، ترس از رسوائی و آبروریزی، ترس از دست دادن مقام و موقعیّت، ترس از دست دادن پول و ثروت و ...، به همین دلیل افراد ترسو زمانیکه گناه و یا خطایی مرتکب می شوند و جرأت و شهامت اعتراف به آن را ندارند و از پیامدهای احتمالی آن می ترسند، به دروغ متوسل می شوند و سعی می کنند با گفتن دروغ خود را از نتایج و پیامدهای اعمال نادرست خود برهانند.  امیر مؤمنان علی(ع) در این مورد می فرمایند: « لَوتَمَیَّزَتِ الأَشیاءُ لَکانَ الصِّدقُ مَعَ الشّجاعَهِ و کانَ الجُبنُ مَعَ الکَذِبِ؛ اگر اشیاء را به لحاظ تناسب و ارتباط با یکدیگر پهلوی هم جای دهند، راستی با شجاعت و دروغ در کنار ترس قرار خواهد گرفت.»

5- حفظ منافع مادی و دنیوی
برخی نیز به دلیل غرق شدن در زندگی مادی، آخرت خود را فراموش کرده اند و تمام سعی و تلاششان برای رسیدن به پول و ثروت بیشتر است و برای رسیدن به این هدف از هیچ اقدامی دریغ نمی کنند، این دسته از افراد برای رسیدن به سود و منفعت بیشتر ولو سود اندک و ناچیز، حاضر به دروغ گفتن می شوند، این دسته از افراد تا جایی پیش می روند که حاضر می شوند به خاطر کسب منفعت بیشتر، حتی بر خدا و پیامبر(ص) دروغ ببندند.

در خطبه 147 نهج البلاغه می خوانیم که حضرت علی (ع) فرمود: « وَ إِنَّهُ سَیَاتی عَلَیکُم مِن بَعدی زَمانٌ لَیسَ فیه شَیءٌ اَخفی مِنَ الحَقِّ وَ لا اَظهَرَ مِنَ الباطِلِ وَ لا اَکثَرَ مِنَ الکِذبِ عَلَی اللهِ وَ رَسولِهِ؛ بعد از من زمانی برای شما فرا می رسد که چیزی پنهان تر از حق و آشکارتر از باطل و فراوان تر از دروغ بر خدا و پیامبرش نیست.»

6- رذایل اخلاقی
بسیاری از صفات زشت و ناپسند مانند حسد، بخل و تکبر، خود برتربینی و عداوت نسبت به افراد سرچشمه دروغ گفتن و تهمت زدن به  آنها می شود، و یا دروغ گفتن درباره خویش به خاطر کبر و غرور است و تا این سرچشمه ها گرفته نشود، دروغ هم ادامه خواهد یافت. گاهی این صفات زشت و رذایل اخلاقی آنقدر پیشرفت می کند که جامعه را نیز دچار فساد و انحراف می کند به صورتی که افراد آن جامعه تصور می کنند تا دروغ نگویند مشکل آنها حل نخواهد شد.

7- ضعف و ناتوانی
ضعف و ناتوانی افراد از دیگر عوامل گرایش آنها به سمت دروغ است. گاهی برخی از والدین یا کارفرمایان به فرزندان و زیر دستان خود فشار بیش از حد می آورند و از آنها کارهایی بیش از حد توانشان انتظار دارند، در نتیجه آنها ناگزیر می شوند برای قانع کردن طرف مقابل به دروغ متوسل شوند. 

ریموند پیچ در این زمینه می گوید:
« دروغ بهترین حربه دفاعی افراد ناتوان و سریع ترین وسیله رد کردن خطر می باشد، به همین دلیل میان افراد نژادهای رنگین، که پیوسته زیر یوغ نژاد سفید دچار توقعات و فشارهای سنگین آنها می باشند و نفوذ و قدرت این دسته را بر خود احساس می کنند، دروغ فراوان رایج است، دروغ در برخی از جهات انعکاس ضعف و ناتوانی است.»


منابع:
1- - تمیمی آمدی، عبدالواحد، غرر الحکم و دررالکلم، دارالکتاب الإسلامی، قم، 1410.
2- حلوانی، حسین بن محمد، نزهة الناظر و تنبیه الخاطر، مدرسة الإمام المهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف)، قم، 1409ق.
3- صدوق، محمد بن علی، علل الشرائع، داوری، قم، 1385.
4-  کراجکی، محمد بن علی، کنز الفوائد ، دارالذخائر، قم، 1410ق.
5- مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، اسلامیه، تهران، 1262ق..
6- مفید، محمد بن محمد، الاختصاص، المؤتمر العالمی، قم، 1413ق.
6-  مکارم شیرازی، ناصر، اخلاق در قرآن، مدرسة الإمام علی بن الب طالب علیه السلام،  قم، 1377ش.
7-  موسوی لاری، مجتبی، بررسی مشکلات اخلاقی و روانی، دفتر انتشارت اسلامی، قم، 1378.
8- یوسفیان، نعمت الله، اخلاق اسلامی، اداره آموزشهای عقیدتی سیاسی نمایندگی ولی فقیه در سپاه، قم، 1376.


  فاطمه کرمی

به سفارش سازمان تبلیغات اسلامی قم


١٠:٣١ - 1393/01/13    /    شماره : ٢٨٨٧٢    /    تعداد نمایش : ٩٦٩



خروج





   مطالب مرتبط
 کمرنگ بودن صله رحم دربین مردم (خبر)
 چرا ایران کد و شبنم به بن‌بست رسیدند؟ (خبر)
 مختصات سبک زندگی در جامعه‌ی ایرانی (خبر)
 دریچه ای به خرافات و عقاید عوامانه(3) (خبر)
 جامعه شناسي انحرافات اجتماعي (خبر)
 جامعه شناسي خرد (خبر)
  جامعه شناسي اسلامي (خبر)
 دریچه ای به خرافات و عقاید عوامانه(2) (خبر)
 جوانان و عوامل افزایش سن ازدواج (خبر)
 نگاهی به آمار طلاق در ایران(3) (خبر)
 عوامل مؤثر در جدایی همسران (خبر)
بازدیدها
امروز :1701
کل بازديدها :16130607
بازديدکنندگان آنلاين :5
بازديدازاین صفحه :173209