نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > دانش و فناوری > علوم اسلامی 


  چاپ        ارسال به دوست

جایگاه سنت و مبانی ارزشی حدیث (3)

و این همسویی تا بدان جا پیش رفته كه به عكس فقره پیشین اطیعوا در این فقره تكرار نشده و اولی الامر بر رسول عطف شده است. این امر نشان گر آن است كه اطاعت از اولی الامر عین اطاعت از پیامبر - صلی الله علیه و آله و سلم - است[1]. حال اگر مقصود از اولی الامر كسانی جز ائمه - علیهم السلام - باشند ـ چنان كه عموم مفسران اهل سنت آن را بر علما، زمامداران، امیران و فرماندهان سپاه تطبیق كرده اند[2] ـ همسانی اطاعت از آنان، با اطاعت از پیامبر - صلی الله علیه و آله و سلم - و فرمان به اطاعت مطلق با وجود راه یافت لغزش از روی عمد، یا خطا در سیره آنان، با منطق قرآن منافات دارد؛ زیرا قرآن به طریق اقوم و راه رشد و صراط مستقیم رهنمون است، نه به اطاعت از صاحب منصبانی كه هر گونه ظلم و ستم در رفتارشان راه می یابد[3]. امام صادق - علیه السلام - به استناد همین آیه، اطاعت اوصیاء را واجب شمرده است[4].
آن حضرت هم چنین از آیه لتكونوا شهداء علی الناس و یكون الرسول علیكم شهیداً[5]. تا بر مردم گواه باشید و پیامبر بر شما گواه باشد. برای اثبات حجیتِ سنت ائمه - علیهم السلام - كمك گرفته است. امام - علیه السلام - پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را شاهد بر ائمه - علیهم السلام - دانسته تا گواهی دهد آنان آنچه می بایست از سوی خداوند به مردم ابلاغ شود، ابلاغ كرده اند، و ائمه - علیهم السلام - را نیز گواهان بر مردم دانسته است[6].
گذشته از این دسته از آیات، آیه تطهیر ـ كه به اتفاق همه مفسران شیعه و بسیاری از مفسران منصف اهل سنت، درباره اهل بیت - علیهم السلام - نازل شده ـ اثبات گر عصمت و پیراستگی تكوینی ائمه - علیهم السلام - است كه بالطبع حجیت تمام برون داد های آنان را به اثبات می رساند. آیه این است: انّما یرید الله لیذهب عنكم الرجس اهل البیت و یطهّركم تطهیراً[7]. خدا فقط می خواهد آلودگی را از شما خاندان (پیامبر) بزداید و شما را پاك و پاكیزه گرداند.
دلالت این آیه بر عصمت اهل بیت - علیهم السلام - با توجه به اراده تكوینی مورد نظر در آیه ـ كه به صورت حصر آمده است ـ و نفی هر گونه رجس و پلیدی، و تأكید مجدد بر تطهیر، بر هر صاحب نظری روشن است. و چنان كه پیش از این نیز گفتیم، پیش زمینه اثبات حجیت سنت و بنیاد آن، اثبات عصمت است، كه در این آیه به صراحت درباره اهل بیت - علیهم السلام - طرح شده است[8].
2 ـ 2. سنت نبوی
گر چه به خاطر محذور دور نمی توان برای اثبات حجیت سنت به خود روایات استناد كرد، امّا برای اثبات حجیت و اعتبار سنّت نقل شده از ائمه - علیهم السلام - می توان به سنت نبوی - صلی الله علیه و آله و سلم - تمسك نمود؛ زیرا سنت نبوی با دلایل پیشین اعتبار می یابد. در سنت نبوی به دو صورت خاص (ناظر به حضرت امیر - علیه السلام -) و عام (ناظر به همه ائمه - علیهم السلام -) از پیشوایی ائمه - علیهم السلام - و اعتبار سنت آنان سخن به میان آمده است. آنچه كه درباره حضرت امیر - علیه السلام - وارد شده، گر چه در ظاهر مختص به ایشان است، امّا مناطاً تمام ائمه - علیهم السلام - را در بر می گیرد. نظیر روایت منزلت كه منطوقاً تنها حضرت امیر - علیه السلام - بسان هارون معرفی شده است، امّا مناطاً تمام ائمه - علیهم السلام - از چنین جایگاهی برخوردارند[9].
هم چنین روایاتی كه در آنها از پیشوایی امامان - علیهم السلام - سخن به میان آمده[10] به ضمیمه آنچه كه در برهان عقلی گفته شده اثبات گر اعتبار سنت ائمه - علیهم السلام - است.
در كنار این روایات، حدیثِ ثقلین بهترین گواه مدعای ما است. در این روایت كه در بخشی از خطبه حجه الوداع پیامبر - صلی الله علیه و آله و سلم - انعكاس یافته، چنین آمده است: انّی تارك فیكم الثقلین، ما ان تمسكتم بهما لن تضلّوا، كتاب الله و عترتی اهل بیتی، و انّهما لن یفترقا حتّی یردا علیّ الحوض.... ؛ من در میان شما دو چیز گرانبار به یادگار گذاشته ام كه اگر به آنها چنگ زنید هرگز گمراه نخواهید شد، كتاب خدا و عترتم اهل بیت و آنها هرگز از یكدیگر جدا نمی شوند تا آن كه در حوض بر من خواهند پیوست[11].
عموم محدثان اهل سنت در كنار محدثان شیعه روایت را به همین صورت نقل كرده اند[12].


[1] - تبیان، ج 3، ص 236؛ مجمع البیان، ج 3، ص 114؛ المیزان، ج 4، ص 391 ـ 392.
[2] - جامع البیان، ج 5، ص 202؛ الجامع لاحكام القرآن الكریم، ج 5، ص 259 ـ 260.
[3] - المیزان، ج 4، ص 394 ـ 400.
[4] - كافی، ج 1، ص 187.
[5] - سوره بقره، آیه 143.
[6] - كافی، ج 1، ص 190.
[7] - سوره احزاب، آیه 33.
[8] - برای تفصیل بیشتر ر.ك: المیزان، ج 16، ص 309 ـ 313؛ مجمع البیان، ج 8، ص 156 ـ 158.
[9] - كافی، ج 8، ص 107 ؛ معانی الاخبار، ص 74.
[10] - در روایتی كه با طرق و مضامین نزدیك به هم، از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم نقل شده چنین آمده است: عن جابر بن سمره قال: سمعت النبی صلی الله علیه و آله و سلم یقول: الا انّ الاسلام لا یزال عزیزاً الی اثنی عشر خلیفه، ثم قال كلمه لم افهمها. فقلت لابی: ما قال ؟ قال: كلهم من قریش. جابر بن سمره می گوید: از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم شنیدم كه فرمود: بدانید اسلام هماره سرافراز خواهد بود تا زمانی كه دوازده جانشین باشد. آنگاه كلمه ای فرمود كه من نفهمیدم و به پدرم گفتم: چه فرمود ؟ گفت: پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: همه آنان از قریش اند. این روایت در بسیاری از منابع اهل سنت آمده است و از دیدگاه هر محقّق منصفی جز بر ائمه علیهم السلام قابل انطباق نیست. برای تفصیل بیشتر ر. ك: صحیح بخاری، ج 8، ص 127 ؛ صحیح مسلم، ج 6، ص 403، مسلم این روایت را به شش طریق آورده است ؛ مسند احمد بن حنبل، ج 5، ص 87 ـ 108. در این كتاب طرق و مضامین مختلف این حدیث به طور مفصل آمده است. برای آگاهی از توجیهات عالمان اهل سنت درباره این حدیث ر. ك: فتح الباری، ج 13، ص 181 ـ 186 ؛ شرح مسلم، ج 12، ص 201 ـ 203.
[11] - الارشاد، ص 233، برای تفصیل بیشتر ر. ك: عسكری نجم الدین، حدیث الثقلین ؛ محمدی ری شهری محمد، اهل البیت فی الكتاب و السنه.
[12] - مسند احمد بن حنبل، ج 3، ص 4 و 17 ؛ سنن دارمی، ج 2، ص 432 ؛ المستدرك علی الصحیحین، ج 3، ص 148 ؛ صحیح مسلم، ج 4، ص 36 و 37، برای آگاهی بیشتر از سایر منابع ر. ك: اهل البیت فی الكتاب و السنه، ص 126.

علي نصيري- آشنايي با علوم حديث، ص 29


٠٠:٠٧ - 1392/06/03    /    شماره : ١٥٢٤٩    /    تعداد نمایش : ٧١٦



خروج





   مطالب مرتبط
 جایگاه سنت و مبانی ارزشی حدیث (2) (خبر)
 جایگاه سنت و مبانی ارزشی حدیث (1) (خبر)
 جایگاه سنت و مبانی ارزشی حدیث (2) (خبر)
 جایگاه سنت و مبانی ارزشی حدیث (1) (خبر)
 مفاهیم ارزشی و اخلاقی نهج البلاغه (3) (خبر)
 امام خمینی (ره) و مبانی نظری سیاست خارجی (3) (خبر)
 انقلاب اسلامی، تحجر و سنت (3) (خبر)
 مبانی انسان شناسی انقلاب اسلامی (3) (خبر)
 مبانی مدینه فاضله اسلامی در اندیشه سیاسی امام(ره) (3) (خبر)
 مبانی مدینه فاضله اسلامی در اندیشه سیاسی امام(ره) (3) (خبر)
 مبانی مدینه فاضله اسلامی در اندیشه سیاسی امام(ره) (3) (خبر)
بازدیدها
امروز :2431
کل بازديدها :16131337
بازديدکنندگان آنلاين :2
بازديدازاین صفحه :195321