نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > دانش و فناوری > علوم اسلامی 


  چاپ        ارسال به دوست

بازسازی و تكمیل مصادر رجالی شیعه(2)

6. الفهرست، محمّد بن محمّد بن حسن بن ولید (م 343ق)
نجاشی در یك مورد، در شرح حال اسماعیل بن جابر جُعفی از آن نقل كرده است:
له كتاب ذكره محمّد بن الحسن بن الولید فی فهرسته. [1]
7. من حدّث هو و أبوه عن النبی صلی الله علیه وآله، محمّد بن عمر تمیمی جعابی (284 - 355ق)
ابن حجر، در شرح حال عبداللَّه بن ابی سفیان، از این كتاب نقل می كند:
و ذكره الجعابی فی كتاب: من حدّث هو و أبوه عن النبی. [2]
8. كتاب الممدوحین و المذمومین، محمّد بن احمد بن داوود قمی (م 368ق)
ابن غضایری در تكمله رساله أبی غالب از آن نقل كرده است:
و وجدت بخط أبی الحسن، محمّد بن أحمد بن داوود القمی رحمه الله قال حدّثنا أبو علیّ محمّد بن علی بن حمّام، قال: حدّثنی علیّ بن سلیمان بن الحسن بن الجهم بن بكیر بن أعیَن، المعروف بالزُّراری: إن بنی أعین كانوا عشره. [3]
9. رجال ابن قولویه (م 369ق)
شیخ طوسی در الرجال خود از آن نقل كرده است:
و ذكر ابن قولویه أنه قرابه الصفّار و سعد بن عبداللَّه و هو أقدم منهما لأنّه روی عن الحسین بن سعید، و هما لم یرویا عنه. [4]
10. الفهرست، محمّد بن علی بن بابویِه قمی (شیخ صدوق) (م 381ق)
شیخ طوسی در الفهرست از آن نقل می كند. او در شرح حال زید زرّاد و زید نَرسی می گوید:
زید النرسی و زید الزرّاد لهما أصلان لم یروهما محمّد بن علی بن الحسین بن بابویه و قال فی فهرسته: «لم یروهما محمّد بن الحسن بن الولید و كان یقول هما موضوعان». [5]
همچنین در كتاب الرجال، در دو مورد از ابن بابویِه با تعبیر: «ذكر ذلك ابن بابویه» [6] و «ضعّفه ابن بابویه» [7] نقل كرده است كه به احتمال قوی از همان فهرست باشد.
در رجال العلامه هم در یك مورد، چنین نقل شده است:
قال أبو جعفر ابن بابویه: اسم أبی الخطاب زید. [8]
11. جبرئیل بن احمد فاریابی (ق 4)
در كتاب رجال الكشی در موارد بسیار از وی نقل شده است (ش 589، 713، 741، 831، 838، 862، 863، 933، 991، 995، 1003، 1004، 1005، 1006، 1090، 1093 و 1099) .
12. الفهرست، حسین بن حسن بن بابویِه (ق 4)
نجاشی در شرح حال ربعی بن عبداللَّه از الفهرست وی نقل می كند:
ذكر أبو عبداللَّه الحسین بن الحسن بن بابویه كتاب الراهب و الراهبه روایه محمّد بن الحسن، عن محمّد بن الحسن، عن أحمد بن محمّد، عن القاسم بن یحیی، عن جدّه الحسن بن راشد فی فهرسته. [9]
13. رجال العقیقی، علی بن احمد بن علی بن محمّد عقیقی (ق 4)
ابن غضایری در تكمله رساله أبی غالب از كتاب وی نقل می كند:
و قال ابو الحسن علی بن أحمد العقیقی فی كتاب الرجال: من بنی أعْیَن: عُبید و الحسن و الحسین بنو زراره بن أعین... [10]
و علامه در كتاب الرجال، چهارده مورد از وی نقل كرده است (ش 385، 427، 473، 478، 479، 712، 796، 1022، 1053، 1555، 1665، 1678، 1688 و 1737) .
14. كتاب الرجال، حسن بن علی بن فَضّال (ق 4)
شیخ طوسی در كتاب الرجال، در دو مورد در شرح حال بشیر [11] و بكر بن حبیب [12] با این تعبیر از آن نقل كرده است:
ذكره علی بن الحسن بن فَضّال.
و علامه در چهار مورد از وی نقل كرده است:
الف. در شرح حال حفص بن سالم:
و قال ابن فضّال: إنه حفص بن یونس المخزومی. روی عن أبی عبداللَّه علیه السلام: ثقه لا بأس به. [13]
ب. در شرح حال داوود بن فرقد:
قال ابن فضّال: داوود ثقه ثقه. [14]
ج. در شرح حال علاء بن رَزین:
قاله ابن فضّال. [15]
د. در شرح حال علی بن ابی حمزه:
و قال ابوالحسن علی بن الحسن بن فضّال: علی بن أبی حمزه كذاب. [16]
15. الفهرست، ابو جعفر محمّد بن جعفر بن احمد بن بُطّه قمی (ق 4)
نجاشی این فهرست را دیده و می نویسد:
و فی فهرست ما رواه غلط كثیر. [17]
16. معرفه الناقلین، محمّد بن مسعود عَیّاشی (ق 4)
علامه در شرح حال عبداللَّه بن خِراش از وی نقل می كند:
قال محمّد بن مسعود: حدّثنی یوسف بن السخت، قال: سمعت أبا خراش یقول: ما صافحت ذمیّاً قط و لا دخلت بیت ذمی قط، و لا شربت دواء ذمی قط و لا افتصدت ولا تركت غسل یوم الجمعه قط، ولا دخلت علی قاض قط و لا دخلت علی وال قط. [18]
17. احمد بن حسین بن عبیداللَّه (ابن غضایری) (م 411ق)
چنان كه در بخش اوّل آمد، ابن غضایری پنج اثر در حوزه مباحث رجال و فهارس به ثمر رسانده است. از این میان، استاد سید محمدرضا جلالی، كتاب الضعفاء و تكمله رساله أبی غالب الزراری را به طبع رسانده است؛ لیكن سه كتاب دیگر وی یعنی فهرست الأصول، فهرست المصنّفات و كتاب الممدوحین در دسترس نیست. آنچه در این جا ارائه می گردد، مربوط به این سه كتاب خواهد بود.
در رجال النجاشی از الفهرست وی نقل شده است، بدون آن كه اشاره شود از فهرست الأصول است یا از فهرست المصنّفات:
الف. در شرح حال حسین بن محمّد اَزْدی:
له كتب... ذكر ذلك أحمد بن الحسین. [19]
ب. در شرح حال جعفر بن ایوب:
ذكر أحمد بن الحسین أنّ له كتاب الرد علی من زعم أن النبی صلی الله علیه وآله كان علی دین قومه قبل النبوه. [20]
ج. در شرح حال خالد بن یحیی:
ذكره أحمد بن الحسین و قال: رأیت له كتاباً فی الإمامه كبیراً سمّاه كتاب المنهج. [21]
د. در شرح حال سهل بن زیاد آدمی:
و قد كاتب أبا محمّد العسكری... ذكر ذلك أحمد بن علی و أحمد بن الحسین. [22]
ه. در شرح حال سماعه بن مهران:
و ذكر أحمد بن الحسین أنه وجد فی بعض الكتب أنه مات سنه خمس و أربعین و مئه. [23]
و. در شرح حال صالح ابو مقاتل:
ذكره أحمد بن الحسین و قال: صنّف كتاباً فی الإمامه كبیراً حدیثاً و كلاماً و سمّاه كتاب الاحتجاج.
ز. در شرح حال ابن شراخ:
ذكر أحمد بن الحسین أنه وقع إلیه كتاب فی الإمامه موقّع علیه بخط الأصل: «كتاب ابن الشراخ فی الامامه».
كتاب الممدوحین، برحسب شواهد و قراین، به علامه حلّی و ابن داوود رسیده است. علامه در شرح حال عمر بن ثابت می نویسد:
ضعیف جِدّاً قاله ابن الغضائری.
سپس می گوید:
و قال فی كتابه الآخر: عمر بن أبی المقدام ثابت العجلی مولاهم الكوفی، طعنوا علیه من جهه و لیس عندی كما زعموا و هو ثقه. [24]
و ابن داوود در فصل «من قال النجاشی فی كلّ منه ثقه ثقه مرّتین»، پس از آن كه نام تعدادی را ذكر می كند، در پایان می نویسد:
أقول: و قد ذكر ابن الغضائری فی كتابه خمسه رجال زیاده علی ما قاله النجاشی كل منهم «ثقه ثقه» مرّتین و هم علی بن حسّان الواسطی، محمّد بن قیس أبو نصر الأسدی، محمّد بن الحسن بن الولید أبو جعفر، محمّد بن محمّد بن رباط، هشام بن سالم الجوالیقی. [25]
و علامه محمدتقی شوشتری از این مطلب، چنین برداشت كرده كه كتاب الممدوحین به ابن داوود هم رسیده است. [26]
18. الزیادات علی ابن العباس، احمد بن علی بن عباس بن نوح سیرافی (م ح 420ق)
در رجال النجاشی، موارد بسیاری از آن نقل شده است (ش 24، 122، 125، 131، 268، 270، 288، 295، 329، 334، 335، 344، 347، 348، 350، 372، 508، 510، 635، 657، 911 و 925) .
در رجال العلامه نیز چند مورد از وی نقل شده است (ش 34، 51، 58، 64، 84، 86، 154 و 397) .
و ابو داوود هم دو مورد از آن، نقل كرده است (ش 229 و 453) .
19. الفهرست، احمد بن عبد الواحد بن عبدون بزّاز (م 423ق)
شیخ طوسی در كتاب الفهرست، در شرح حال ابراهیم بن محمّد ثقفی از آن نقل می كند:
أخبرنا بجمیع هذه الكتب أحمد بن عبدون. [27]
در پایان، تأكید می شود كه این جستجو كامل نیست و امیدواریم به زودی با تتبّع كامل تر و با نقل موارد موجود از این مجموعه ها در ضمن كتابی به اهل فضل، عرضه گردد. إن شاء اللَّه!


[1] . همان، ص 33 (ش 71) .
[2] . الاصابه فی تمییز الصحابه، بیروت: دار الكتب العلمیه، 1415 / 1995م، ج‏4، ص‏102 (ش‏4742) .
[3] . رساله أبی غالب الزراری، ص 190 (ش 4) .
[4] . رجال الطوسی، ص 399 (ش 5843) .
[5] . الفهرست، ص 71 (ش 289 و 290) .
[6] . رجال الطوسی، ص 412 (ش 5974) .
[7] . همان، ص 424 (ش 6110) .
[8] . رجال العلّامه، ص 392 (ش 1581) .
[9] . رجال النجاشی، ص 167 (ش 441) .
[10] . رساله أبی غالب الزراری، ص 192 (ش 5) .
[11] . رجال الطوسی، ص 127 (ش‏1281) .
[12] . همان، ش 1288.
[13] . رجال العلّامه، ص 127 (ش 333) .
[14] . همان، ص 141 (ش 389) .
[15] . همان، ص 217 (ش 714) .
[16] . همان، ص 362 (ش 1426) .
[17] . رجال النجاشی، ص 373 (ش 1019) .
[18] . رجال العلّامه، ص 199 (ش 618) .
[19] . رجال النجاشی، ص 66 (ش 154) .
[20] . همان، ص 121 (ش 310) .
[21] . همان، ص 151 (ش 395) .
[22] . همان، ص 185 (ش 490) .
[23] . رجال النجاشی، ص 193 (ش 517) .
[24] . رجال العلّامه، ص 377 (ش 1510) .
[25] . رجال ابن داود، ص‏383 و 384 (چاپ انتشارات دانشگاه تهران)
[26] . قاموس الرجال، ج 1، ص 441 - 442.
[27] . الفهرست، ص 6 (ش‏7) .

مهدي مهريزي - با اندكي تليخيص از کتاب ميراث حديث شيعه، دفتر هفتم


٢١:٤٨ - 1392/06/02    /    شماره : ١٥٢٢٤    /    تعداد نمایش : ٨٢٦



خروج





   مطالب مرتبط
 بازسازی و تكمیل مصادر رجالی شیعه (1) (خبر)
 بازسازی واقعه عاشورا در جنت آباد قم (خبر)
 تألیفات رجالی قرن چهاردهم ومعاصرین(2) (خبر)
 غذاهای بازسازی کننده (خبر)
 آشنایی با منابع رجالی شیعه (2) (خبر)
 آشنایی با منابع رجالی شیعه (1) (خبر)
 مقالات رجالی (5) (خبر)
 مقالات رجالی (4) (خبر)
 مقالات رجالی (3) (خبر)
 مقالات رجالی (2) (خبر)
 مقالات رجالی (1) (خبر)
بازدیدها
امروز :1315
کل بازديدها :17665594
بازديدکنندگان آنلاين :6
بازديدازاین صفحه :213683