نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > دانش و فناوری > علوم اسلامی 


  چاپ        ارسال به دوست

آداب نقل حدیث و شرایط راوی (2)

4ـ تاریخ و خصوصیات نسخه خطی كه از آن نقل حدیث كرده و محل نگهداری نسخه یا عكس آن. (رعایت این قسمتها در كتابت حدیث، لازم است).
5ـ اعرابگذاریِ اعلام، كلمات مشابه كه معنای آن به واسطه ی اعراب عوض می شود، و نیز اعراب گذاری جمله های عربی ( به خصوص اگر قرآن و متن حدیث است).
6ـ عنوان ابواب و فصول و مطالب، با حروف بزرگتر آورده شود و بهتر این است كه در وسط خط و بین الهلالین یا در آغاز سطر نوشته شود.
7ـ اسناد احادیث به حروفی كوچكتر از حروف متن ثبت شود (این قسمت در چاپ احادیث مراعات شود).
8ـ در مواردی كه قرائت متن، برای نویسنده مورد تردید و مشكوك باشد، پس از كلمه مشتبه در پرانتز، لفظ كذا نوشته شود.
نیز در مواردی كه به نظر محدث، كلمه در كتابی كه از آن نقل كرده اشتباه است، صحیح آن را نوشته و در پرانتز (ظ) كه علامت ظاهراً می باشد، بیاورد.
9ـ آوردن فهرست ابواب و فصول، اعلام و اماكن و مدارك، در آخر كتاب.
10ـ نوشتن مقدمه شامل معرفی كتاب، موضوع آن، معرفی كتبی كه در این باره نوشته شده و ذكر خصوصیات نوشته ی خود، معرفی نسخه ای كه برای تصحیح متن برگزیده (اگر تصحیح كتابی یا ترجمه ی آن است[1]).

 برای محدث، دانستن اموری كه ذیلاً (از شرح نخبه الفكر) نقل می شود، اهمیت دارد:
1ـ شناسایی طبقات راویان (كه به آن وسیله حدیث مدلس شناخته می شود).
2ـ شناسایی موالید و وفیات روات (كه بدین وسیله صحت و بطلان ادعای راوی، دایر بر ملاقات و سماع از شیخ، تشخیص داده می شود).
3ـ شناسایی احوال راویان، از لحاظ جرح و تعدیل (كه موكول به علم رجال است و در لزوم آن فی الجمله، جای تردید نیست).
4ـ شناسایی كنیه ی (لقب تشریفاتی است كه به ابن یا اب مصدر شروع می شود، مانند ابن بابویه، ابوجعفر) راویان. نیز شناسایی اسم كسانی كه معمولاً به كنیه مشتهرند (مانند: ابوبصیر و ابو خالد كابلی و ابو حنیفه).
همچنین شناسایی كسانی كه نام و كنیه آنان یكی است (مانند ابوطالب، پدر امیرالمؤمنین علیه السلام كه بنا به مشهور نام و كنیه اش همان است).
5ـ شناسایی كسانی كه به چند نام یا چند كنیه اشتهار دارند (مانند ابن جریج كه وی را دو كنیه ی دیگر است: ابوالولید و ابو خالد).
6ـ شناسایی كسانی كه كنیه شان با نام پدر یكسان است (مانند: ابی اسحاق، ابراهیم بن اسحاق مدنی).
7ـ شناسایی كسانی كه نام پدرش با نام شیخش یكی است (مانند: ربیع بن انس عن انس).
8ـ شناسایی كسانی كه نامشان به غیر پدر اضافه شده ( مانند: مقداد بن اسود كه اسود نام پدر خوانده ی وی است و نام پدرش، عمرو می باشد).
9ـ شناسایی نام كسانی كه اسم وی به مادر، اضافه شده (مانند: ابن علیه).
10ـ شناسایی كسانی كه نام وی و پدر و جدش یكسان است. (مانند حسن بن حسن بن حسن علیه السلام) كه از فروع مسلسل است. یا نام وی و نام شیخش و همچنین شیخ شیخش، یكی است؛ مانند: عمران قصیر عن عمران العطاردی عن عمران بن حصین.
11ـ شناسایی راویانی كه نام شیخ وی با نام راوی كسی كه از او روایت شده یكی است؛ چون بخاری كه نام شیخش، مسلم (فراهیدی) است و نام راوی و تلمیذش، مسلم (بن حجاج قشیری صاحب صحیح مسلم) است؛ زیرا در صورت عدم اطلاع بر این جهت، ممكن است گمان تكرار یا انقلاب در روایت شود.
12ـ شناسایی انساب و اقسام نسبت، مانند نسبت به قبایل (كه بیشتر در متقدمین است) و نسبت به وطن و محل سكونت (كه بیشتر در متأخرین ملاحظه می شود) و نسبت به زادگاه، صنعت و شغل، كوچه و محل، همجواری، ملك و غیره.
كلیه ی امور فوق، جزو شعب علم رجال است كه با معرفت و اطلاع بر آن اینها و همچنین شناسایی مشتركات (كه اهم از امور مذكور در فوق است) حاصل می شود.
جمع بین احادیث متعارض
مطلب دیگری كه اطلاع بر آن اجمالاً لازم است، دانستن طریق جمع بین احادیث متعارض است؛ زیرا ضمن اخباری كه در دست ماست، به عده ای احادیث متعارضه برخورد می كنیم كه تنافی میان آنها خارج از سه قسم نیست:
1ـ تعارض ابتدایی كه قابل جمع دلالی است.
منظور از جمع دلالی (در مقابل جمع تبرعی) آن است كه چنین جمعی بر مقتضای قواعد زبان، می باشد؛ مانند تنافی عام و خاص و یا مطلق و مقید، زیرا طبق قواعدی كه در اصول مقرر است چنین مواردی قابل جمع می باشد؛ خاص بر عام و مقید بر مطلق مقدم است[2].
2ـ تنافی مدلول دو خبر به طوری كه قابل جمع نباشد كه خود به دو گونه صورت می گیرد:
الف: جایی كه یكی از دو حدیث مؤید به مرجحی باشد.
ب: صورتی كه دو حدیث، خالی از مرجحات هستند.
در مورد اول یعنی وجود مرجحات مناسب است مرجحاتی كه ممكن است حدیثی را به واسطه ی آن بر دیگری مقدم داشت بیان كرد.
مرجحات مزبور چهار دسته است؛ مرجحات سندی، مرجحات الفاظ حدیث، مرجحات متن حدیث، مرجحات خارجی[3].
مرجحات سند و متن حدیث را می توان مرجحات صدوری نامید؛ زیرا وجود هر یك از آنها موجب اطمینان یافتن به پیدا شدن برتری یكی بر دیگری می گردد، امّا مرجحات خارجی، با چشم پوشی از صدور روایت است؛ زیرا ممكن است روایتی از معصوم صادر شده باشد، ولی به ملاحظاتی برای بیان حكم واقعی نباشد و به عبارت دیگر، پاره ای از مرجحات خارجی، مربوط به جهت صدور است نه اصل صدور.


[1] - برای توضیحات بیشتر در موضوع تصحیح متون خطی و قواعدی كه رعایت آن جهت انتشار نسخ خطی لازم است، به جزوه ی بسیار مفید روش بررسی و تصحیح نسخه های خطی، تألیف دكتر صلاح الدین منجد، ترجمه آقای حسین خدیو جم، مراجعه فرمایید.
نیز دستورات مقابله و تصحیح كتاب حدیث را در كفایه خطیب بغدادی، ص 237 ببینید.
[2] - ر.ك: شیخ انصاری رسائل؛ كفایه الاصول ج 2 تقریرات مرحوم نائینی از كاظمینی.
[3] - صاحب كفایه مرجحات را نسبت به راوی خبر و نفس خبر و وجه صدور آن و متن حدیث و مضمون آن، شمارش نموده و به ترتیب: وثاقت، شهرت، مخالفت عامه، فصاحت و موافقت كتاب را برای موارد مزبور مثل آورده است.

كاظم مدير شانچي- علوم الحديث، ص 214


١٠:٤٦ - 1392/06/02    /    شماره : ١٥١٨٣    /    تعداد نمایش : ٩٠٦



خروج





   مطالب مرتبط
 آداب نقل حدیث و شرایط راوی (2) (خبر)
 آداب نقل حدیث و شرایط راوی (1) (خبر)
 آداب فراگیری ـ نقل ـ كتابت حدیث (خبر)
 تقسیم حدیث از نظر تعداد راویان (2) (خبر)
 علل پیروزی انقلاب اسلامی ایران(2) (خبر)
 آداب باطنی تلاوت قرآن (2) (خبر)
 آثار استماع قرآن (2) (خبر)
 استماع قرآن (2) (خبر)
 ثواب قرائت قرآن كریم (2) (خبر)
 فضیلت قرآن و تلاوت آن (2) (خبر)
 توطئه های دشمنان انقلاب و امدادهای غیبی (2) (خبر)
بازدیدها
امروز :5409
کل بازديدها :17402537
بازديدکنندگان آنلاين :13
بازديدازاین صفحه :209844