نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > دانش و فناوری > علوم اسلامی 


  چاپ        ارسال به دوست

اقسام احادیث ضعیف (3)

علّامه صدر در نهایه الدرایه از قول «ابن ابی جمهور احسائی» در رساله كاشفه الحال عن أمر الاستدلال نقل می‌كند كه: «المقطوع ما كان بعض رواته مجهولاً أو كان غیر معلوم الاتصال بالمعصوم ـ علیه السلام ـ». مقطوع در اصطلاح فقیهان بیشتر به همین بخش اخیرِ تعریف اطلاق می‌شود و بخش اول را مرسله می‌گویند.[1]
ولی در تعریف عامه چنین آمده:‌«المروی عن التابعین قولاً لهم أو فعلاً»؛[2] (آنچه از تابعین روایت شده باشد؛ گفتار باشد یا كردار.)والد شیخ بهایی فرموده است: قطع در اسناد، گاهی بآسانی معلوم می‌شود؛ مثل این كه انسان بداند راوی، مروی عنه را ملاقات نكرده است. گاهی این قطع خفی است و درك آن، بر انسان آگاه از علم رجال و مراتب رجال، مقدور است.[3]
15ـ1. فرق مقطوع و مرسل
از این‌كه بسیاری از علما هر دو را با هم و یا به شكل عطف می‌آورند، دلیل بر افتراق آن دو است.«محقق»، در المتختصر النافع فرموده: درباره این حكم، روایتی نقل شده؛ ولی مقطوعه است.سیدمحمد عاملی در شرح آن، می‌نویسد: این روایت مرسل است‌؛ پس برای اثبات حكم، حجت نیست؛ ولی این روایت را مصنّف، مقطوع قرار داده است و این خلاف اصطلاح است.[4] شهید ثانی در ذیل روایت می‌فرماید:
«این حدیث، مرسله مقطوعه است.»[5]
روایت چنین است:
«روی زراره قال: قلت: السمكه تثبُ من الماءِ فتقع علی الشطّ فتضطرب حتی تموت فقال: كُلْها؛[6] زراره ی‌گوید: گفتم: ماهی از آب می‌پرد؛ و در ساحل قرار می‌گیرد، تكان می‌خورد تا می‌میرد. امام فرمود: آن را بخور.»
از آن‌جا كه سلسله سند ذكر نشده، مرسل است و به جهت معلوم الاتصال نبودن به معصوم ـ علیه السلام ـ، مقطوعه خواهد بود،‌ پس مقطوع با مرسل فرق دارد.
این تذكّر لازم است، كه بعضی از فقها در خیلی از موارد، روایتی را به جهت مقطوع، مرسل و یا مضمر بودن آن حجت ندانسته و از عمل به آن پرهیز كرده‌اند؛ ولی دیگران بر مسند آن دست یافته و به آن عمل كرده‌اند.[7] و این، اهمیت مراجعه به منابع را می‌رساند، كه امام خمینی ـ قدس سره الشریف ـ بر آن اصرار دارد.[8]
15ـ2. اعتبار حدیث مقطوع
روایت مقطوعه را در كتاب‌های علم درایه، در زمره روایات ضعیفه شمرده‌اند.[9] در بحث پیش اشاره كردیم، كه قطع، باعث ضعف حدیث می‌شود؛ ولی این‌گونه نیست، كه هر روایت مقطوع، معتبر نباشد؛ زیرا ممكن است یك روایت، مقطوع باشد؛ ولی جهتی در آن وجود دارد، كه موجب تقویت آن می‌شود؛ همان‌طور كه پاره‌ای از مضمرات و مرسلات حجت است.[10]
ذكر این نكته خالی از فایده نیست، كه به روایت مقطوعه، موقوفه و به روایت مضمره، مقطوعه نیز اطلاق می‌شود.[11]


[1] . صدر، حسن؛ نهایه الدرایه، ص 198 ـ مقباس الهدایه، ج 1، ص 330.
[2] . تدریب الراوی، ج 1، ص 194 ـ الرعایه، ص 135 ـ علوم الحدیث و مصطلحه، ص 209، مقدمه ابن الصلاح، ص 43.
[3] . نهایه الدرایه، ص 200.
[4] . حلی، جعفر بن الحسن؛ المختصر النافع، ص 179 ـ موسوی عاملی، محمد؛ نهایه المرام، ج1، ص 181 و ر.ك: طباطبایی، علی؛ ریاض المسائل، ج 2، ص 103 (طبع سنگی) ـ خوانساری، احمد؛ جامع المدارك، ج 4، ص 249.
[5] . جبعی عاملی، زین‌الدین؛ الروضه، ج 7، ص 240.
[6] . طوسی، محمد بن الحسن؛ تهذیب الاحكام، ‌ج 9، ص 7.
[7] . حلّی، حسن بن یوسف؛ مختلف الشیعه، ج 7، ص 392، و ر.ك: اردبیلی، احمد؛ مجمع الفائده و البرهان، ج 10، ص 98 ـ موسوی عاملی، محمد؛ مدارك الاحكام، ج 1، ص 195.
[8] . امام خمینی، البیع، ج 3، ص 102.
[9] . جبعی عاملی،‌ زین‌الدین؛ الرعایه، ص 135 ـ سبحانی، جعفر؛ اصول الحدیث، ج 112 ـ مامقانی، عبدالله؛ مقباس الهدایه، ج1، ص 330.
[10] . برغانی، محمدصالح؛ غنیمه المعاد فی شرح الارشاد، ج 7، ص 10.
[11] . كركی، علی بن الحسین؛ جامع المقاصد، ج 2، ص 7، 132، 211 ـ حلی، احمد بن فهد؛ المهذب البارع، ج 1، ص 235 ـ جبعی عاملی، زین‌الدین؛ الروضه، ج 1، ص 137 و ج 2، ص 335 ـ جبعی عاملی، زین‌الدین؛ مسالك الافهام، ج 6، ص 227 و ج 3، ص 137 ـ جبعی عاملی، زین‌الدین؛ روض الجنان، ص 40 ـ بحرانی، یوسف؛ الحدائق الناضره،‌ ج 8، ص377 ـ حلی،‌ حسن بن یوسف؛ مختلف الشیعه، ج1، ص 172 ـ فاضل هندی، محمد بن الحسن؛ كشف اللثام، ج 2، ص 176 ـ سبزواری، محمدباقر؛ ذخیره المعاد، ص 495 ـ طوسی، محمد بن الحسن؛ تهذیب الاحكام، ‌ج 3، ص 306.

محمد حسن رباني- دانش دراية الحديث، ص175


١٩:٣٥ - 1392/06/01    /    شماره : ١٥١٢٧    /    تعداد نمایش : ٧٨٥



خروج





   مطالب مرتبط
 اقسام احادیث ضعیف (2) (خبر)
 اقسام احادیث ضعیف(1) (خبر)
 اقسام علم امام(علیه السلام) (خبر)
 جهنم درمانی(3) (خبر)
 فرشتگان و خصوصیات و وظایف آنها(3) (خبر)
 دریچه ای به خرافات و عقاید عوامانه(3) (خبر)
 بهشت درمانی(3) (خبر)
 حیله های شرعی فرار از ربا (3) (خبر)
 نگاهی به آمار طلاق در ایران(3) (خبر)
 حیات نورانی امام حسن عسکری(3) (خبر)
 خاطرات دفاع مقدس(3) (خبر)
بازدیدها
امروز :2627
کل بازديدها :17221115
بازديدکنندگان آنلاين :30
بازديدازاین صفحه :207624