نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > دانش و فناوری > علوم انسانی 


  چاپ        ارسال به دوست

واژه شناسي رشد Developmental terminology

واژه کليدی در روان‌شناسی رشد، کلمه رشد(Development) می‌باشد. لکن واژه‌های رشد، نمو، نضج، بزرگ شدن، تحول و تکامل دارای معانی نزديک به هم و در عين حال متفاوتی هستند که گاه به اشتباه به جای يکديگر به کار می‌روند و اين مساله‌ اشتراک لفظی در تمامی علوم وجود دارد. اکنون ما به تعريف و توضيح اين اصطلاحات می‌پردازيم.
رشد
برای رشد، تعاريف مختلفی ارایه شده است که ما به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنيم.
1. رشد، عبارت است از تغييراتی که در جهت پيشرفت و کمال با يک نظم و ترتيب خاصی به عمل می‌آيد و هيچ ‌وقت متوقف نشده و به عقب برنمی‌گردد.[1]
2. رشد، عبارت است از تغييرات در ساخت بدنی، عصبی، رفتار و نشانه‌های ويژه شخص که همه به ترتيب بروز می‌کنند و نسبتا باثباتند.[2]
3. رشد، در واقع پدیده‌ای است که از جريان و تغيير هميشگی يا مبادله انرژی‌های موجود در يک موجود زنده و انرژي‌های موجود در محيط او حاصل می‌شود.[3]
4.رشد، عبارت است از همه تغييرات و تحولاتی که از زمان تشکيل سلول تخم تا هنگام مرگ در انسان روی می‌هد.                                                             
5. رشد، سلسله ظرفيت‌ها و استعدادهای گسترش‌يابنده‌ای است که به تدريج برای فرد، مايه سهولت و کارکرد بيشتر و موثرتر می‌شود. مانند؛ حرکت‌های کودکان در دوران کودکی که رفته‌رفته بر اثر رشد به مهارت‌های سريع در نوجوانی تبديل می‌شود. يعنی سستی و ناتوانی کودک به قدرت و نيرومندی و الفاظ نامفهوم او به سمت کلامی سنجيده تکامل می‌يابد و کودک نابالغ به تدريج مرد يا زنی کامل می‌شود که خود مسووليت‌هايی را به عهده گرفته و خانواده‌ای را اداره می‌کند.
بنابراین می‌توان گفت که رشد، حرکتی مستمر، دایمی و پيوسته بوده که گاهی آهسته و زمانی همراه با جوش ‌و خروش است. لکن ممکن است کيفيت رشد ملموس نباشد ولی نبايد تصور کرد که جريان رشد متوقف شده است، چرا که انسان پيوسته در حال تغيير است.
در عوض گاهی اين تغييرات به طور ناگهانی و سريع ديده می‌شود. مثلا حرکت کردن کودک را در نظر بگيريد، می‌بينيد که مراحل مختلفی مثل خزيدن، نشستن و سپس راه ‌رفتن را طی می‌کند و اين پيوستگی در تمامی جنبه‌های زندگی آدمی وجود دارد.[4]
پس رشد يا بالندگی به طور کلی در نتيجه فرآيندهای نمو(تغيير کمی و دگرگونی جسمی)، رشد طبيعي(تغيير کيفی يا دگرگونی در رفتار) و يادگيری(تغيير در اثر تجربه) پديد می‌آيد.[5]                                                       
نمو 
بر افزايش قد، وزن يا اندازه فيزيکی دلالت می‌کند. به عبارت کلی‌تر، نمو بر تغيير فزاينده کمی در اندازه فيزيکی گفته می‌شود که شامل افزايش قد، وزن و حجم استخوان‌بندی اندام‌های داخلی می‌شود. نمو، يکی از ويژگی‌های ذاتی بزرگ شدن است که از تولد تا بلوغ با آهنگی کند به پيش می‌رود و هنگام بلوغ با يک جهش به پيش می‌تازد. 
نضج يا رسش
به معنای رسيدن به حدی از توانايی عملی است که انجام يک الگوی رفتاری خاص را ممکن می‌سازد. آنچه در نضج نقش اساسی را به عهده دارد تکامل و نظام‌يافتگی سيستم عصبی، ساختارهای بدنی و روانی و استعداد‌های ذاتی است و تجربه و يادگيری تاثير چندانی در آن ندارد.
هم‌چنين موجود زنده قادر نيست رفتاری را کامل فرا گيرد مگر اين‌که به مرحله‌ای از نمو رسيده باشد. يعنی اگر انسان از نظر پختگی، آمادگی بروز رفتاری را داشته باشد آن رفتار ظاهر می‌شود ولی اگر به مرحله معينی نرسيده باشد و آمادگی لازم را نداشته باشد، رفتار خاص ظاهر نمی‌شود و يا آن‌طور که شايسته است به مرحله بروز نمی‌رسد.[6] 
بزرگ شدن
فرآيند تغيير و دگرگونی است که با گذشت زمان تحقق می‌يابد. به قول گرين بلت(Green Blat)؛ زندگی عبارت است از پيوستار فرايندی که بزرگ شدن نام دارد. بنابراين بزرگ شدن يک مفهوم نسبی است و شخص در هر مرحله، نسبت به مرحله قبل بزرگتر شده است. اين که گاه اين واژه با سالخوردگی و انحطاط مترادف فرض می‌شود، يک اشتباه است.[7]  
تحول
تحول نيز از واژه‌هايی است که بعضا مترادف رشد به کار می‌رود، در حالی که مفهوم تحول به هر نوع تغييری در طول زمان اطلاق می‌گردد. به عبارت ديگر، تحول اعم از رشد است.   
تکامل
تکامل و حرکت رو به جلوی يک موجود عبارت است از؛ تغييرات تدريجی که برای آن حاصل می‌شود و بر اثر آن‌ها استعدادی که برای رسيدن به يک صفت وجودی(کمال) به فعليت می‌رسد. اين تغييرات به وسيله نيروهايی که در وجود شخص قرار داده شده و با استفاده از شرايط و امکانات خارجی، انجام می‌پذيرد.   
پرورش
دو کلمه رشد و پرورش اغلب به يک معنا به کار برده می‌شوند لکن پرورش، بيان تغييراتی است که بر اثر آموزش و تاثيرات عوامل محيطی در انسان ايجاد می‌شود. نکته مهم اين است که انسان رشد می‌کند ولی به همان اندازه پرورش نمی‌يابد. رشد به حجم بستگی دارد و در هنگام رشد، اعضا و جوارح مختلف جسم انسان بزرگ می‌شود. در حالی که پرورش، تغيير در جنبه‌های رفتاری و روانی انسان است.    


                                                                                                                
 1. نجاتی، حسین؛ روان‌شناسی رشد، تهران، نشر مهشاد، 1371، چاپ اول، ص 20.
 2. ماسن و دیگران؛ رشد و شخصیت کودکان، یاسایی، ج 1، ص 11.
 3. شعاری نژاد، علی اکبر؛ روان‌شناسی رشد، ص 89.
 
 4. احدی، حسن؛ روان‌شناسی رشد، تهران، نشر بنیاد، 1376، چاپ دهم، ص 18.
 5. پارسا، محمد؛ روان‌شناسی رشد کودک و نوجوان، تهران، نشر بعثت، 1376، ج اول،
 6. جمعی از مولفان؛ روان‌شناسی رشد، تهران، نشر سمت، 1374، چاپ اول، ص 79.
 7. احدی، حسن، ص 18.

 مهدي مطهري


٠٨:٠٧ - 1392/11/23    /    شماره : ٢٧٢١٩    /    تعداد نمایش : ١١٥١



خروج





   مطالب مرتبط
 تعريف روان شناسي رشد Definition of developmental psychology (خبر)
 نقاشي كودكان painting of children (خبر)
  مراحل تحول در نظام والن Stages of change in Wallon’s system (خبر)
 تاريخچه روان شناسي رشد History of developmental psychology (خبر)
  گستره سني دوره نوجواني Age – bracket of adolescence (خبر)
 مفهوم نوجواني Concept of adolescence (خبر)
  تقليد Imitation (خبر)
  انواع بازي Kinds of play (خبر)
 ركود فعاليت هاي ذهني در پيري Stagnation of mental activities in old age (خبر)
 الگوبرداري Modeling (خبر)
  انديشه و زبان Thought & language (خبر)
بازدیدها
امروز :8230
کل بازديدها :17405358
بازديدکنندگان آنلاين :2
بازديدازاین صفحه :155922