نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > دانش و فناوری > علوم انسانی 


  چاپ        ارسال به دوست

مراحل تحول در نظام والن Stages of change in Wallon’s system

هانری والن(H. Wallon) را می‌توان از نخستین روان‌شناسانی دانست كه با درك عمیق خود از اصول، مفاهیم و اصول فلسفه علمی به تبیین تحول نظام ذهنی كودك پرداخته و از این رهگذر، منشا خدمات ارزنده‌ای گشته است. از مصاحبه‌های ثبت‌شده او به عنوان پیشاهنگ روان‌شناسی علمی كودك در فرانسه چنین برمی‌آید كه وجدان اجتماعی او با وجود ارثی بودن، بخش مهمی از تجربه كودكی و میراث خانوادگی‌اش می‌باشد.[1]
اصول تحول روانی در نظام والن
والن در زمینه تحول روانی معتقد به اصولی است كه پایه روان‌شناسی و مكتب او را تشكیل می‌دهند. این اصول عبارتند از:
1- اصل عدم پیوستگی: به نظر والن، دستگاه روانی ما دارای تحول پیوسته نیست بلكه نظام‌های مختلف مرتبا جانشین یكدیگر می‌شوند.
2- اصل وحدت شخص: یعنی در طول تحول، در حالی كه فرآیندهای روانی ما مرتبا تحول می‌یابند، آنچه در تمام مراحل و ادوار این مسیر ثابت می‌ماند، وحدت شخص است.
3- اصل پویایی تحول: هرگاه سازمان روانی ما دستخوش تغییراتی شود، نظام جدیدی برقرار می‌شود و همه این حالات به عنوان یك مرحله توحید می‌یابند و ساخت جدیدی را پدید می‌آورند.
4-اصل جهت رشد: به نظر والن در تمام زمینه‌ها(اعم از حركتی، هیجانی، كنش‌های عقلی)، همیشه جریان تحول از كل نامتفاوت به طرف تفاوت‌یافتن است. به عنوان مثال هیجان در آغاز به صورت یك واكنش كلی است و بعدا در جهت متفاوت شدن گام برمی‌دارد و جنبه‌های مختلفی چون خشم، ترس و غیره به خود می‌گیرد.
5- اصل نقش رشد عصبی و محیط: به نظر والن رشد عصبی مرتبا یك فرد را در جهت تكامل سوق می‌دهد، اما محیط است كه باید موقعیت‌های تمرین را برای این دستگاه به وجود آورد. در واقع علاوه بر رشد دستگاه عصبی، محیط نیز باید نقش خود را ایفا كند.
براساس این پنج اصل است كه نظام والن بنیان‌گذاری شده و مراحل مختلف آن طرح‌ریزی گردیده است.[2]
مراحل تحول روانی در نظام والن
1. دوره درون‌رحمی
از چهار ماهگی، جنین حركاتی انجام می‌دهد. از نظر والن این حركات یك نوع مبادله به مقیاس فیزیولوژیك و روانی با محیط خارج ندارد، بلكه یك ردیف مصادف كنشی در همین مرحله وجود دارد. این مرحله، مرحله همزیستی بدنی یا به عبارتی دقیق‌تر یك نوع زندگی انگلی است.[3]
2. از تولد تا سه‌سالگی
این دوره خود به سه مرحله تقسیم می‌شود:
الف. مرحله برانگیختگی حركتی(از تولد تا سه‌ماهگی)
نخستین نشانه بارز نوزاد پس از تولد، فعالیت حركت بازتابی اوست. والن این مرحله را، مرحله تكانه محض یا برانگیختگی حركتی نامیده است. پاسخ حركتی به انواع محرك‌ها(بیرونی، درونی و بینابینی) پاسخ انعكاسی است. گاه دارای طرحی است كه كمابیش با موضوع هماهنگی دارد، مانند مكیدن و گاه كنش آن به صورت تخلیه‌های تكانه‌ای است بدون آنكه كودك بتواند برای این‌گونه پاسخ‌ها تسلطی داشته باشد.[4]
ب. مرحله هیجان‌پذیری(از سه‌ماهگی تا شش‌ماهگی)
 با شروع این مرحله است كه ارتباط تخلیه‌های تكانه‌ای با دنیای خارج كاملا جنبه غالب پیدا می‌كند و والن نام آن را مرحله هیجانی می‌گذارد و از آن به عنوان مرحله وابستگی عاطفی نیز یاد می‌كند. این وابستگی عاطفی در امتداد وابستگی واقعی زندگی جنینی است و به دنبال آن وابستگی تغذیه‌ای خاص یا زندگی انگلی ماه‌های اول به وجود می‌آید. در رابطه با نیازهای اولیه است كه كودك نخستین روابط خود را برقرار می‌سازد و این روابط در حدود شش‌ماهگی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این مرحله همان‌قدر كه مراقبت‌های مادری برای كودك لازم است، محبت از جانب اطرافیان نیز ضرورت دارد. از نظر والن هیجان بر تمام روابط كودك با محیط سایه می‌افكند.[5]
ج. مرحله حسی – حركتی(از شش‌ماهگی تا سه‌سالگی)
در این مرحله پیاژه و والن دیدگاه‌های مشابهی دارند. برای والن این مرحله، مرحله اساسی است. مشخصه این مرحله فرآیندی است كه والن آن را "قابلیت جامعه‌پذیری مهار نشده" نامیده است و آن عبارتست از اینكه كودك به سوی خواص عینی اشیاء جلب می‌شود و می‌خواهد جهان اشیاء را كشف كند. علاوه بر این، والن اهمیت فراوانی به دو جنبه مختلف از رشد یعنی راه رفتن و سخن گفتن می‌دهد كه دنیای كودك را دگرگون می‌كند و راهگشای جهانی نو برای او می‌گردد.
3- دوره شخصیت‌طلبی
در این دوره، موجودیت شخص مقدم بر سایر امور است. این دوره نیز به سه مرحله تقسیم می‌شود:
الف. مرحله تضاد و وقفه(از سه تا پنج‌سالگی)
 در این مرحله به نظر والن، اولین بحران‌های شخصیت در طول تحول شروع می‌شود. یعنی در حدود سه‌سالگی است كه كودك قادر است به معنای ذهنی بگوید "من" یا "مال من". بنابراین در مقابل بزرگسالان مرتبا در حالت تضاد است. كودك چیزهایی را می‌خواهد مختص خود بداند كه امكان‌پذیر نیست و عملا در رابطه با محیط دچار حالات وقفه می‌شود.[6]
ب. مرحله سن لطف(از چهار تا پنج‌سالگی)
در این مرحله کودک صرفنظر از اینکه یک نوع حالت به خود دلباختگی دارد، سعی می‌کند که دیگران را هم مجذوب و فریفته خویش سازد. در این مرحله به عقیده والن عقده‌ها تشکیل می‌شوند.
ج. مرحله تقلید الگوها
در این مرحله كودك به تقلید نقش‌ها روی ‌می‌آورد. والن اساس تحول دستگاه روانی را بر شخصیت بنا می‌كند كه یك كلیت بدنی و روانی است، چه تمام جنبه‌های بدنی و روانی در این تحول ملحوظ و سهیم هستند. این نظریه در واقع یك نظریه كلیت‌طلب است كه هر دو جنبه عقلی و عاطفی در آن ملحوظند.
4- دوره سن مدرسه
به نظر والن این مرحله، زمان تشكیل سازمان منطقی در دستگاه روانی كودك است. طفل در این دوره سعی می‌كند آنچه قبلا به صورت فاعلی و غیرعینی و به صورت انفعالی وجود داشت، این بار بیرون بریزد و كودك در این مرحله صاحب یك فكر منطقی می‌شود و از این پس امور را ردیف و طبقه‌بندی می‌نماید.
5- دوره بلوغ
در این دوره كودك در وصفی قرار دارد كه در اولین مرحله دوره سوم بود، یعنی درست حالی را دارد كه از سه‌سالگی به بعد به صورت بحران شخصیت در او ایجاد شده بود. به عبارت دیگر، در سنین 12-11 سالگی دستگاه روانی با بزرگترین تشویش روبروست و اشتغالاتش مسائل مربوط به شخصیت اوست. چون یك نوجوان مرتبا می‌خواهد وجود خود را اثبات نماید و آنچه را فكر می‌كند به كرسی بنشاند، طبعا در این مرحله آخر فكر نوجوان به نظر والن از یك حالت متافیزیك متوجه یك حالت علمی می‌شود. یعنی فكر در ابتدای این دوره پایه و اساس علمی ندارد و از امكانات علمی استفاده نمی‌كند و بعدا در این دوره است كه فكر در جهت مسائل علمی قرار می‌گیرد و پایه فكر علمی پیدا می‌كند.
نظام والن نشان می‌دهد كه یك نوع نوسان بین پایه‌های انفعالی و پایه‌های عقلانی وجود دارد. به ظاهر و در مشاهده معمولی، قبول چنین واقعیتی زیاد دور از حقیقت به نظر نمی‌رسد. چه ما در جریان تحول می‌بینیم در پاره‌ای از مراحل بیشتر اشتغالات جنبه انفعالی دارند در حالی كه در مراحل دیگر جنبه كنش‌های عقلانی بر جنبه‌های انفعالی تفوق دارد.[7]


[1] شریفی درآمدی، پرویز؛ نظریه‌های روان‌شناسی تحولی، اصفهان، خوشنواز، 1380، چاپ اول، ص 212.
[2] منصور، محمود؛ روان‌شناسی ژنتیك، تهران، ترمه، 1372، چاپ ششم، ص 126.
[3] همان، ص 127.
[4] نظریه‌های روان‌شناسی تحولی، ص 220.
[5] همان، ص 221.
[6] روان‌شناسی ژنتیک، ص 128.
[7] همان.

 ابوذر كريميان
 
 
 
 
 
 
 


١٤:١٥ - 1392/11/21    /    شماره : ٢٧٢٠٥    /    تعداد نمایش : ١٢٤٨



خروج





   مطالب مرتبط
 تاريخچه روان شناسي رشد History of developmental psychology (خبر)
 تعريف روان شناسي رشد Definition of developmental psychology (خبر)
 نقاشي كودكان painting of children (خبر)
  گستره سني دوره نوجواني Age – bracket of adolescence (خبر)
 مفهوم نوجواني Concept of adolescence (خبر)
  تقليد Imitation (خبر)
  انواع بازي Kinds of play (خبر)
 ركود فعاليت هاي ذهني در پيري Stagnation of mental activities in old age (خبر)
 الگوبرداري Modeling (خبر)
  انديشه و زبان Thought & language (خبر)
 واژه شناسي رشد Developmental terminology (خبر)
بازدیدها
امروز :415
کل بازديدها :17446784
بازديدکنندگان آنلاين :3
بازديدازاین صفحه :156419