نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > دانش و فناوری > علوم انسانی 


  چاپ        ارسال به دوست

دفاع از جامعه شناسی

در افکار عمومی گفته می شود جامعه شناسی علم کفرآلود است. گفته می شود کسانی که مؤسس جامعه شناسی می باشند، یهودی و کافر بوده و گرایش دینی و فکری این افراد بر ساختار اندیشه جامعه شناسی اثرگذار شده و در نهایت علم جامعه شناسی علم کثیف و ناپاک است و باید پاک شود. گفته می شود جامعه شناسان به دلیل مفهوم گرایی و ذهنی گرایی دچار بدفهمی نسبت به تحولات اجتماعی و افراد و گروه های اجتماعی شده و قدرت درک روشن و درست مسائل اجتماعی را از دست داده اند. گفته می شود که کسانی که جامعه شناسی می خوانند دیندار نیستند و در نهایت اینکه علم جامعه شناسی علم سکولار است و تولید شده های آن نیز در جهت اشاعه بی دینی هستند.

آیا واقعا این معنی و درک در مورد جامعه شناسی صادق است؟ کدام یک از جامعه شناسان در ایران و جهان بعد از جامعه شناس شدن کافر شده یا اینکه به ضدیت با دین و فرهنگ اقدام کرده اند؟ کدامیک از جامعه شناسان ایرانی بعد از اینکه با اندیشه های جامعه شناختی آشنا شده اند به ضدیت با دین اقدام کرده اند؟ کدام بخش از جامعه شناسی ضددینی است؟ کدام بخش از این معرفت ویروسی و ناپاک است و می بایستی پاک شود؟ اینها سئوالاتی است که جامعه شناسان طرفدار کثیف بودن جامعه شناسی بهتر است قبل از هر نوع اقدامی روشن کنند. بدون اینکه این سئوالات را پاسخ نداده اند بهتر است وارد هیچ نوع عملی نشوند.

به دلیل اینکه جامعه ایرانی در نظام جمهوری اسلامی بیش از سه دهه سابقه دارد و همیشه با سئوالات فوق روبرو بوده است، تصوری هم از سئوالات فوق دارد. تجربه آموزشی و پژوهشی ما در کشور بعد از انقلاب اسلامی نشان از امری دیگر است. جامعه شناسی به همان اندازه بی دین تولید می کند که الهیات و فقه و فیزیک و شیمی و بهداشت و انگل شناسی و ذرت شناسی و اتم شناسی.

در اثر گذاری این علوم و معارف در تولید فرد سکولار و بی دین و ضدفرهنگ و اجتماع و نظام سیاسی فرقی بین رشته ها و گرایش ها نیست. همه آنها هم سکولار دارند و هم دیندار، هم خادم و هم خائن. هم دارای درک شرایط را دارند و هم ناتوان از فهم شرایط پیرامونی. همه علوم وقتی علم هستند و به شکل درست و با قاعده و منطق ارائه می شوند، مخاطب را منطقی و صاحب خرد بار آورده و از او انتظار درک مبتنی بر مستندات می سازند. نتیجه همه علوم تربیت انسان مدنی و آگاه و متوجه شرایط پیرامونی است. در علم جایی برای توهم نیست همانطور که جایی برای هیاهو و بی منطقی هم نیست. همه اصحاب دانش و معرفت وقتی در درون اجتماع علمی هستند می بایستی بر اساس مبانی و اصول علمی به داوری پرداخته و سخنی که مورد توافق اهل فن و اصحاب دانش و مکتب نیست ارئه ندهند. اما وقتی که خارج از حوزه علم هستند مانند دیگر مردم زندگی می کنند. مانند آنها سوار ماشین می شوند و در صف نانوایی قرا رگرفته و سعی می کنند بر اساس مناسبات اجتماعی پیرامونی شان عمل کنند. فرقی بین دانشمند و فرد عادی در شرایط معمولی نیست. هر چند که بین فرد دانشمند و معمولی در حوزه تخصص و دانش فاصله بسیار زیاد است.

خود جامعه شناسی به عنوان نظام فکری و اندیشه ای نیست که افراد را بی دین می سازد. این شرایط بیرونی است که موجب می شود فردی صاحب باور و عقیده شده و سپس بعد از وارد شدن به جامعه شناسی متفاوت از همکار و هم ردیفش گردد. البته در درون اجتماع علمی به دلیل تکثر دیدگاه و نظریه و نظام های مفهومی، افراد از یکدیگر متفاوت می شوند. عده ای وبری اند و عده ای دورکیمی و عده ای هم مارکسی و ... این تفاوت ها در درون اجتماع علمی خیلی آزاردهنده نیست. زیرا بیشتر این افراد سعی دارند تا بر اساس مبانی و اصول جامعه شناسی به تحلیل و تبین جامعه شناسی بپردازند. به همین دلیل است که فرد دینداری مترجم آثار مارکس می شود، فرد دیندار دیگری شارح آثار فوکوی ضد اخلاق عمومی می شود، و فرد بی دینی شارح آثار وبر و پارسنز فرهنگی می شود. این تنوع در کار و رفتار و روش خیلی به ایده و آرمان ربطی ندارد.

یک مشکل اصلی در این وضعیت بروز می کند: چرا جامعه شناسان ایرانی توانایی فهم تحولات اجتماعی ایران را نداشته اند؟ ا زنظر بنده این سوال غلطی است که مطرح می شود. از کجا بدست آمده است که جامعه شناسان ایرانی مسیر تحولات جامعه را نتوانسته یا نمی توانند ترسیم کنند. احتمالا به دلیل اینکه جامعه شناسان در بروز حوادث و وقایع مداخله نکرده و از وقوع آنها جلوگیری نکرده اند، این شائبه پیدا شده است. جامعه شناسان که توان و امکان مداخله گری در امر اجتماعی را ندارند. تازه اگر هم این توان را داشته باشند دیگر جامعه شناس نیستند. جامعه شناس کسی است که به شناسایی جامعه در حالت های متعدد آن ممارست داشته و نتیجه کارش به مفهوم و معنی جدید می انجامد. شناسایی مسیر تحولات مهم است. البته بعضی از جامعه شناسان هم امکان و علاقه به مداخله گری در امر اجتماعی را دارند. خوب اشکالی ندارد. این نوع مداخله گری دیگر ربطی به جامعه شناس بودن آنها ندارد. دقیقا وضعیت جامعه شناسان در ایران مانند وضعیت علمای دینی است که از احکام نجاست سخن می گویند و مصادیق آنرا معلوم می کنند. آنها موظف به جلوگیری از وقوع نجاست یا رفع نجاست نیستند. این نوع علما در زمینه احکام نجاست ومصادیق آن بحث می کنند. در این صورت می بایستی نجاستی باشد تا عالم دینی چگونگی حکم بر وقوع حادثه را معلوم کند. جامعه شناس هم به سراغ حوادثی که واقع شده اند می رود تا فرآیند وقوع آنرا بازگو کند.

پس بی مسئولیتی در جامعه شناسی نیست، بی دینی در جامعه شناسی نیست، ضدیت با فرهنگ در جامعه شناسی نیست، همه این امور بد در شرایط پیرامونی است. اگر شرایط پیرامونی درست باشد، جامعه شناس مارکسی هم می تواند فرایند وقوع سرمایه داری را برای ما بازگو کند. او می تواند جریان بیگانگی کارگران از کار و فقر کارگران را بیان کند. همانطور که جامعه شناسی بهودی چون زیمل هم می تواند فرایند فردگرایی انسان شهری را توضیح دهد و دورکیم زمینه ها و عوامل و بستر فروپاشی همبستگی اجتماعی از نوع مکانیکی را بیان کند. در بعضی از شرایط هم مشکل در جامعه شناسی است که قبل از ورود به جامعه شناسی بی دین شده بود.

دکتر تقی آزاد ارمکی

آفتاب


١٩:٢٠ - 1391/01/04    /    شماره : ٢٢٣٥    /    تعداد نمایش : ٦٥٨



خروج





   مطالب مرتبط
بازدیدها
امروز :2211
کل بازديدها :17220699
بازديدکنندگان آنلاين :14
بازديدازاین صفحه :154237