نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > دانش و فناوری > علوم کاربردی 


  چاپ        ارسال به دوست

ژان باتيست سه و قانون بازار

اشاره: ژان باتیست سه، اقتصاددان، اندیشمند و نویسنده قرن هجدهم اروپاست كه آثار و كتب قابل توجهی در باب اصول علم اقتصاد و روش‌های موفقیت در فعالیت‌های اقتصادی دارد. سه اولین كسی است كه تقسیم معروف علم اقتصاد به مباحث تولید، توزیع و مصرف را مطرح ساخت؛ از طرف دیگر او به عنوان مفسر افكار آدام اسمیت شناخته می‌شود. تاسیس و مدیریت یك كارخانه صنعتی و فعالیت‌های اقتصادی مهم، در كنار مطالعه علوم و كتب اقتصادی باعث موفقیت و معروفیت وی گشته است. نظریات و رویكردهای ژان باتیست در زمینه اصول اقتصادی قابل توجه و مهم می‌باشد.
 
زندگینامه و آثار:
ژان باتیست سه در سال 1767 میلادی در شهر لیون به دنیا آمد. در نوزده سالگی، در جنگ‌های داوطلبانه انگلستان شركت جست. او علاقه وافری به توسعه صنایع انگلستان و آزادی كه در جنگ آموخته بود، داشت. شغلی كه وی برای گذران حیات خود انتخاب نمود، كار در یكی از بانك‌های پاریس و سپس در موسسه بیمه بود. مدتی نیز به روزنامه نگاری مشغول گشت، بعدها به عضویت در مجلس مقننه فرانسه انتخاب شد، ولی از آن جایی كه با روش سیاسی بناپارت مخالف بود، از فعالیت‌های سیاسی كناره گیری نمود.

وی بعد از ترك سیاست، به امور صنعتی و كارهای بازرگانی مشغول شد، توسعه صنایع نساجی در فرانسه و رواج فعالیت‌های كشاورزی او را به این كار علاقه‌مند ساخت. از آن جایی كه صنایع روز به روز در حال گسترش و رشد بود، مدتی ذهن و انگیزه خود را معطوف به این كار كرد، لذا یك كارخانه نخ ریسی در فرانسه تاسیس نمود و از فعالیت‌های این كارخانه، ثروت قابل توجهی را به دست آورد.

هنوز مدتی از موفقیت او در این كار نگذشته بود كه مامور تدریس اقتصاد صنعتی در یك از دانشكده‌های معروف گشت و سرانجام در سال 1830 به سمت استاد كلژدوفرانس انتخاب شد. اولین اثر مهم ژان باتیست «كتاب اقتصاد یا توضیحی ساده پیرامون چگونگی تشكیل، توزیع و مصرف ثروت» می‌باشد، دومین كتاب او با نام «اصول اقتصاد» در سال 1817 انتشار یافت، اثر بعدی او «دوره كامل علم اقتصاد» در شش جلد منتشر شد.

آرا و اندیشه ها: ژان باتیست سه به افكار و نظریات آدام اسمیت علاقه زیادی داشت و بسیاری از كتب و نوشته‌های اسمیت را تفسیر و بسط داده است. او مطالعه كتاب «ثروت ملل» را الگویی برای اندیشه‌های اقتصادی خود معرفی می‌كند، به همین دلیل سه به عنوان مفسر افكار اسمیت شناخته می‌شود. او در این زمینه می‌نویسد: «كتاب آدام اسمیت مجموعه ناهماهنگی از افكار صحیح و مشاهدات شخصی او است. مطالعه این كتاب روش بررسی‌های علمی اقتصادی را به من آموخت و من توانستم به كمك آن خود به سلیقه خویش به تفحص و كنجكاوی بپردازم. اكنون دیگر نمی توان مرا جزء هیچ یك از مكتب‌های اقتصادی موجود دانست.»

ژان باتیست سه كسی است كه تقسیم معروف علم اقتصاد به مباحث تولید، توزیع و مصرف را مطرح ساخت. فعالیت‌های اقتصادی و صنعتی سه در كنار علوم و اطلاعات اقتصادی باعث موفقیت و معروفیت او گشته است. بر خلاف بسیاری از اقتصاد دانان كه فقط از طریق مطالعه علمی و روش اسنادی به بیان و توضیح اصول اقتصادی می‌پردازند، فعالیت‌های اقتصادی و اشتغال او به امور كشاورزی و صنعتی باعث پیدایی نظریه‌های بدیع و قابل اجرا شده است. این موفقیت باعث غرور وی شده بود كه در نوشته‌ها و لحن بیان رساله‌های او مشخص گشته است كه بسیاری از فعالیت‌ها را وظیفه اقتصاددان و صاحبان صنایع می‌داند. در این مقاله، مهم ترین رویكردها و نظریات سه بیان می‌شود:
 
تولید؛ خلق و ایجاد فایده برای بشر
ژان باتیست سه به مسئله تقسیم كار اهمیت زیادی می‌دهد و مبادله را اساس زندگی اقتصادی معرفی می‌كند. از دید او مبادله اقتصادی، امری است كه انسان را از دیگر موجودات متمایز می‌سازد، در جریان مبادله، كالایا اشیای مورد مبادله ارزش و اهمیت نمی یابد، بلكه نفس عمل و ارزش فعالیت است كه جنبه غیرمادی و ارزش دارد. سه در فعالیت‌های اقتصادی، توجه خود را به فایده عملی آن در زندگی اجتماعی معطوف داشته و امر تولید را ایجاد كالاو اجناس مادی نمی داند، بلكه خلق و ایجاد «فایده» تلقی می‌نماید.

ژان باتیست سه، نوع خاصی از فعالیت‌های اقتصادی را به عنوان منبع ثروت و سود معرفی نمی كند، بلكه تمام فعالیت‌های انسانی، اعم از كشاورزی، صنعتی و تجارت را مهم و ارزشمند تلقی می‌كند، زیرا در حیات اجتماعی انسان، باعث تسهیل امور و راحتی بشر و رفع نیازها و تامین احتیاجات او می‌گردد. بنابراین هر فعالیتی كه مبدا فایده و خدمت برای انسان باشد، دارای بهره وری اقتصادی است. برخلاف فیزیوكرات‌ها كه برتری را به كشاورزی داده و تجارت را غیرمهم می‌دانند، سه تمام فعالیت‌ها را مهم و ارزشمند معرفی می‌كند.
 
جایگاه صنعت در اقتصاد
از آن جایی كه ژان باتیست سه خود صاحب صنعت و كارخانه دار بود، اساس توسعه و فعالیت صنعتی را مورد توجه قرار داده و روند و جریان‌های مربوط به آن را تحلیل می‌كند. او توسعه صنعتی را به سه عامل ربط می‌دهد: ازدیاد و فراوانی سرمایه، پیشرفت فنون، قبول اصالت وظیفه و شخصیت اقتصادی كارفرما در جامعه. هر فعالیت صنعتی نیازمند سرمایه و ثروت زیادی است تا بتوان در نهایت دقت و آسودگی به تامین ابزار و ماشین آلات مورد نظر پرداخت، بدون سرمایه كافی، نمی توان به امور صنعتی پرداخت.

فعالیت صنعتی برای موفقیت خود علاوه بر سرمایه به فناوری و تخصص نیاز دارد، بخصوص با پیشرفت علوم و وجود رقابت بین كارخانه داران و صاحبان صنایع، امتیاز اصلی در فناوری است. برخی اصول و قواعد اقتصادی هستند كه جزء وظایف اربابان صنایع كه اقتصاد یك جامعه را در دست دارند، تلقی می‌شود و آنها باید با مراجعه به وجدان اقتصادی و قبول اصل وظیفه، شایستگی خدمت به مردم را داشته باشند، هدف باید خدمت و ایجاد فایده برای حیات اجتماعی باشد.
 
دخالت دولت در اقتصاد
ژان باتیست سه از طرفداران دخالت دولت در فعالیت‌های اقتصادی است، برخلاف بعضی از اقتصاددانان و فیلسوفان كه دخالت دولت در عرصه اقتصادی را باعث تداخل امور و تضعیف پیكره اقتصاد ملی می‌دانند، وی مداخله نهادهای دولتی را لازمه موفقیت اقتصاد و تعادل عرضه و تقاضا می‌داند. البته او برای این مداخله، استثناهایی قائل شده و در برخی از رویكردها و فعالیت‌های اقتصادی دخالت دولت را بیجا می‌داند، مثلاً زیان مداخله دولت در تجارت بیشتر از صنعت و در صنعت بیشتر از كشاورزی است. در عین حال مداخله دولت در برخی فعالیت‌های كشاورزی می‌تواند مفید باشد. سه برای دخالت دولت در فعالیت‌های گوناگون، استثنا و تفاوت‌هایی قائل شده است.
 
قانون بازارها
قانون معروف بازارها «La Ioi des debouches» را می‌توان چنین خلاصه كرد: «كالاها و خدمات را تنها می‌توان با كالاها و خدمات معاوضه نمود.» از دید ژان باتیست سه، پول معیار و وسیله‌ای برای معاملات و مبادلات نمی باشد، اصل با نوع فعالیت و ارزش در آن است. پول وسیله‌ای برای تسهیل امور اقتصادی و مبادله بوده و نمی تواند به عنوان یك اصل مورد توجه قرار گیرد.

او در فعالیت اقتصادی به مسئله رفع نیازها و تلاش برای تولید توجه داشت و پول را ابزاری برای نیل به اهداف می‌دانست. تولید كالا به خودی خود، بازار فروش محصولات تولید شده را ایجاد می‌كند، زیرا بهای هر شیء لزوماً معادل قیمت عوامل تولیدی است كه در آن به كار رفته و به صورت در آمدهای مختلف توزیع شده اند. ژان باتیست سه از بیان این قانون به چند نتیجه می‌رسد: اولاً پدیده كم پولی وجود خارجی ندارد، زیرا هر كالایی به محض تولید قوه خرید خود را ایجاد می‌نماید، ثانیاً پول وسیله‌ای است كه لحظه فروش كالارا با زمان خرید كالا به هم مرتبط می‌كند و نمی‌تواند به خودی خود قوه خرید تلقی شود.

نقد: برخی از مفسرین، ژان باتیست سه را مورد انتقاد قرار داده‌اند، افكار و نوشته‌های او را دارای جنبه دستوری خوانده‌اند، زیرا وی به دلیل موفقیت خود در فعالیت‌های اقتصادی، تنها اصول مورد نظر خود را درست و منطقی معرفی می‌كند، در حالی كه تمام فعالیت‌های تولیدی و امور اقتصادی، قانون و اصول خاص خود را دارد كه از جامعه‌ای به كشوری دیگر متفاوت است، حتی در یك سرزمین به لحاظ تنوع اقلیمی و محیطی نیز، رویكردها و اصول متفاوت از هم می‌باشد.در باب مداخله دولت در فعالیت‌های اقتصادی، ژان باتیست سه عقیده و رویكرد ثابتی را بیان نكرده و نظرات متناقض و متفاوتی دارد، گاهی با ارجاع به دیدگاه اسمیت، آزادی اقتصادی را عامل موفقیت می‌داند و گاهی با مراجعه به واقعیت جامعه و وجود مشكلات اقتصادی در حیات مردم، دخالت نهادهای دولتی را لازم می‌داند.

حیطه دخالت دولت در یك جامعه، به تمام مسائل سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی و تمام امور مربوط به حیات مردم  بر می‌گردد، هدف تسهیل امور اجتماعی و تامین نیازهای اعضای جامعه است، بنابراین دخالت دولت در اقتصاد كه یكی از مهم‌ترین عرصه‌های جامعه است، از لزومات و مسائل مهم تلقی می‌شود. ژان باتیست سه از یك طرف فعالیت اقتصادی و صنعتی را بدون سرمایه ناممكن می‌داند و از طرف دیگر نقش و جایگاه پول را در فعالیت تولیدی و مبادله، پایین می‌آورد و به مسائلی چون كم پولی و قوه خرید توسط پول اعتقاد دارد. با اینكه عامل پول در مبادله و فعالیت‌های اقتصادی یك هدف نیست و ارزش در نفس عمل و خدمت به مردم می‌باشد، بسیاری از تولید كنندگان و پیشه وران و تجار در كنار این هدف مقدس، جهت كسب سود و پول فعالیت می‌كنند. تحلیل جایگاه درست و صحیح عامل پول در امور تولیدی، می‌تواند بسیاری از مسائل اقتصادی را حل كند.

میرعماد اشراقی


٢١:٥٧ - 1391/08/28    /    شماره : ٧١٧٠    /    تعداد نمایش : ١٣٥٠



خروج





   مطالب مرتبط
 آژانس بر پایبندی ایران به تعهداتش صحه گذاشت (خبر)
  قرارداد اجتماعي (خبر)
 تعهدات قانونی تامین اجتماعی درقبال حادثه برای کارگران (خبر)
 دوشنبه11فروردین:تصويب قانون اصلاح تقويم (خبر)
 فهمیدن سه قانون ایزاک آسیموف در مورد روباتیک (خبر)
 قوانين سايكوفيزيك و روش هاي آن (خبر)
 گرفتن تاريخچه (خبر)
 ده قانون اصلی تربیت (خبر)
  نظريه يادگيري ثورندايك Thorndike’s Learning theory (خبر)
 ارزيابي نظريه يادگيري ثورندايك (خبر)
 تمجید اشتون از توافق ایران و آژانس (خبر)
بازدیدها
امروز :1363
کل بازديدها :17428084
بازديدکنندگان آنلاين :11
بازديدازاین صفحه :181857