نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > دانش و فناوری > علوم پایه 


  چاپ        ارسال به دوست

اولین کسی که زمین را کروی می دانست

۹۸۷ سال پیش در چنین روزی در دوم ماه رجب سال ۴۴۰ هجری قمری ابوریحان بیرونی دانشمند برجسته ایرانی در شهر غزنه درگذشت.

به گزارش سرویس علمی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه خراسان، ابوریحان شخصیتی کم نظیر و ماندگار است که جهان از قرن نوزدهم به بعد او را شناخت.

ابوریحان مردی است که به اکثر علوم زمان خود احاطه داشته است. او از اولین کسانی است که به پیداکردن وزن مخصوص بسیاری از اجسام مبادرت ورزید و آن چنان وزن مخصوص این اجسام را دقیق محاسبه کرده که اختلاف آنها با وزن مخصوص هایی که دانشمندان قرون اخیر با وسایل جدید خود محاسبه کرده اند بسیار ناچیز است.

ابوریحان در طول عمر خود به شهرهای مختلفی سفر کرده و به اندازه گیری طول و عرض جغرافیایی آن شهرها می پرداخت و سپس موقعیت هر شهر را روی یک کره مشخص می کرد و پس از سال ها توانست آن نقاط را روی یک نقشه مسطح پیاده کند و این مقدمه علم کارتوگرافی بود که این کار با ابوریحان شروع شد.

بیرونی، تقریبا به تمام علوم زمان خود مسلط بود و همین طور در تمام شاخه های ریاضیات آن زمان دستی داشت. وی در جبر، مثلثات، هندسه و نگاشت، گنج نگاشتی ، مجموع سری ها، آنالیز ترکیبی، روش های حل معادلات جبری، مسایل حل ناپذیر ریاضی مانند تثلیث زاویه، قضیه سینوس ها در صفحه، عددهای گنگ، مقاطع مخروطی و ... پژوهش های فراوان داشت و آثار بزرگی از خود بر جا گذاشت.

ابوریحان در طول ۷۲ سال زندگی خود حدود ۱۴۳ کتاب نوشت (که از مهمترین کتابهای وی می توان به التفهیم، آثارالباقیه، قانون مسعودی، و تحقیق مالهند اشاره کرد) این تعداد، اوراق نوشته شده به وسیله او را به ۱۲ هزار برگ می رساند.

این مرد بزرگ و دانشمند در بامداد پنج شنبه سوم ذی الحجه سال ۳۶۲ هجری قمری در بیرون، حوالی خوارزم دیده به جهان گشود.

ابوریحان در طول عمر پربار خود همیشه به دنبال کشف حقایق بود و هیچ چیز را در دنیا بر آن ترجیح نمی داد. وی مسلمان بود و به مذهب تشیع اعتقاد داشت ، به ایرانیان علاقه فراوانی نشان می داد.

دکتر پرویز شهریاری که مطالعات زیادی بر تاریخ علم در ایران انجام داده است، درمورد جنبه های مختلف این شخصیت توضیح می دهد: زمانی که در اروپای غربی، جهل قرون وسطایی حکومت می کرد و اثری از علم در هیج جای دنیا به چشم نمی خورد، جز سوسوهایی از علم در هند و چین، دانشمندانی بنام در ایران درخشیدند که از آن میان، ابوریحان بیرونی شاخص است.

ابوریحان یکی از شخصیتهایی است که به عقیده دکتر شهریاری هنوز به درستی شناخته نشده است.

ابوریحان اولین کسی بود که به کرویت زمین اعتقاد داشت و کسی بود که جز به تجربه هیچ چیز را قبول نداشت. فرانسیس بیکن را که سرچشمه تجربه می دانند، قرنها پس از او مسئله تجربه را مطرح کرد.

ابوریحان عاشق ایران بود. داستانی درباره او نقل استکه وقتی محمود غزنوی بنا بود به ایران لشکر بکشد، مأموران خلیفه نزد او در خوارزم آمدند و پیام دعوت خلیفه را به بغداد به او رساندند. ابوریحان نپذیرفت و گفت: من در ایران می مانم، ولو در بند محمود غزنوی باشم و به بغداد نمی آیم

مشهور است وقتی ابوریحان در بستر مرگ بوده، مساله ای از کسی می پرسد. او می گوید: حالا چه وقت پرسیدن است؟ ابوریحان می گوید: بدانم و بمیرم بهتر است یا ندانم و بمیرم. آن شخص می گوید: وقتی از خانه ابوریحان بیرون آمدم، هنوز یک کوچه بیشتر نرفته بودم که صدای شیون بلند شد.

ابوریحان بیرونی به دستور محمود غزنوی به هند رفت. محمود غزنوی به دنبال قتل و غارتش بود اما ابوریحان به محفل علمای هند رفت. رهاورد این سفر کتابی شد به نام کتاب مال الهند شامل گذشته هند که حاوی مباحث مردم شناسی فراوانی هم هست.

ابوریحان وقتی در هند بود، زبان سانسکریت را آموخت و بسیاری از کتابهای عربی و نیز کتابهای خودش را به سنسکریت ترجمه کرد. چند کتاب هم از سنسکریت به عربی ترجمه کرد. او چنان عاشق ایران بود که کتابهایی به زبان فارسی نوشت و این مساله در آن دوره که بیشتر کتابها به زبان عربی نوشته می شد، عجیب بود. التفهیم را ابوریحان اول به فارسی نوشت و بعد به عربی برگرداند.

دکتر پرویز شهریاری در پایان توضیحات خود درمورد ابوریحان می گوید: همزمان با ابوریحان دانشمندانی مثل پورسینا، کوشیار گیلانی و خجندی هم بودند که همه در ریاضیات و اخترشناسی سرآمد بودند اما از آن میان، ابوریحان مشهورتر است. در آن دوره ۶۰۰ ساله که دوران علم ایرانی است، دانشمندان مختلفی داشتیم که در همه جای دنیا درخشیدند و هیچکس نمی توانست با آنها برابری کند اما اگر به تاریخ تمدن ویل دورانت که در حدود ۱۸ جلد نوشته شده، مراجعه کنید، سهم ایران در تمدن جهان فقط حدود ۱۰ صفحه است. ما باید برای شناساندن تمدن خود بیشتر کار کنیم و حداقل کتابهای دانشمندان خود را به فارسی ترجمه کنیم.

ابوریحان در طول عمر خود با قناعت زندگی می کرد و به تجملات و ظواهر دنیا اهمیتی نمی داد و زمانی که در غروب شب جمعه دوم رجب ۴۴۰ در غزنه چشم از جهان فروبست، ثروت زیادی را برای خانواده اش باقی نگذاشت و ثروت خانواده اش همان نام نیک ابوریحان بود که همیشه برای آنها جاودان ماند.


برگرفته از سایت سی پی اچ


١٩:٤٤ - 1390/12/29    /    شماره : ١٠٥٩    /    تعداد نمایش : ٥٢٩



خروج





   مطالب مرتبط
بازدیدها
امروز :2036
کل بازديدها :17220524
بازديدکنندگان آنلاين :9
بازديدازاین صفحه :223583