نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > لوای تشیع > عاشورا 


  چاپ        ارسال به دوست

اخلاق و رفتار در سیره‌ی امام حسین(ع)

با نگاهی اجمالی به 56 سال زندگی سراسر خداخواهی و خداجویی امام حسین(ع)، درمی‌یابیم که همواره وقت او به پاکدامنی و بندگی و نشر رسالت احمدی گذشته است.
اکنون برای آشنایی هر چه بیشتر با سیره‌ی اخلاقی و رفتاری این امام، مروری کوتاه به گوشه‌هایی از زندگانی آن حضرت داریم.
آن جناب به نماز و نیایش با پروردگار و خواندن قرآن و دعا و استغفار، علاقه‌ی بسیاری داشت، گاهی در شبانه‌روز، صدها رکعت نماز بجا می‌آورد.(1) و حتی در آخرین شب زندگی، دست از نیاز و دعا برنداشت و خوانده‌ایم که از دشمنان مهلت خواست تا بتواند با خدای خویش به خلوت بنشیند و فرمود: «خدا می‌داند که من نماز و تلاوت قرآن و دعای زیاد و استغفار را دوست دارم»(2)

آن حضرت بارها پیاده به خانه‌ی کعبه شتافت و مراسم حج را برگزار کرد(3) پسران غالب اسدی (بشر و بشیر) حکایت کرده‌اند که: در عصر روز عرفه، نهم ذیحجةالحرام، در بیابان عرفات، همراه امام حسین(ع) بودیم، آن حضرت با کمال خشوع و بندگی از خیمه بیرون آمد و با جمع کثیری از اصحاب و فرزندان به دامنه‌ی چپ کوه ایستاد، صورت مبارک به جانب کعبه گرداند، دست‌ها را چونان مستمند ضعیفی به سوی آسمان گشود، و این دعا را قرائت فرمود:
«حمد و سپاس خدایی را که چیزی نمی‌تواند قضا و خواسته‌ی او را رد کند و از عطا و بخشش او جلوگیری نماید، دست او در سخاوت و کرم باز است و هر چیزی را به حکمت خویش نیکو و متقن قرار داده است. تلاش پنهان‌کاران بر او مخفی نیست و ... تبارکت ربّی و تعالیت فلک الحمد دائماً و لک الشّکر واصباً؛ بزرگ و والایی، ای پروردگار من، حمد و ثنا تا به ابد ویژه و مخصوص توست و همیشه و همواره برای توست. پس آفریدگارا! به عصیانم معترفم، مرا ببخش و از گناهانم درگذر»(4)
در آن روز امام حسین(ع) آن‌چنان دل‌ها را با خواندن این دعا به سوی خدا کشید که انبوه خلایق صدایشان به گریه برخاست؛ چنانکه خدای را همراه کلمات امامشان به اجابت خواندند و آمین گفتند.
ابن اثیر در کتاب اسدالغابة می‌نویسد:
«کان الحسین رضی الله عنه فاضلاً کثیر الصّوم و الصّلاه و الحج و الصدقه الخیر جمیها»(5)
حسین(ع) بسیار روزه می‌گرفت و نماز می‌گذارد و به حج می‌رفت و صدقه می‌داد و  همه‌ی کارهای پسندیده را انجام می‌داد.»
شخصیت حسین بن علی(ع) آن‌چنان بلند و دور از دسترس و پرشکوه بود که وقتی با برادرش امام حسن(ع) پیاده به کعبه می‌رفتند، همه‌ی بزرگان و شخصیت‌های اسلامی به احترامشان از مرکب پیاده شده، همراه آنان راه را پیاده پیمودند.(6)
احترامی که جامعه برای حسین(ع) قائل بود، بدان جهت بود که او با مردم زندگی می‌کرد، از مردم و معاشرت‌شان کناره نمی‌جست، با جان جامعه هماهنگ بود، همچون  دیگران از مواهب و مصائب یک اجتماع برخوردار بود و بالاتر از همه ایمان بی‌تزلزل او به خداوند او را غمخوار و یاور مردم ساخته بود، و گرنه، او نه کاخ‌های مجلل داشت و نه سربازان و غلامان محافظ...
امام روزی از محلی عبور می‌فرمود، عده‌ای از فقرا عباهای خود را پهن کرده و نشسته بودند و نان پاره‌های خشکی (که همراه داشتند) می‌خوردند؛ امام(ع) می‌گذشت که تعارفش کردند و ایشان هم پذیرفت، نشست و تناول فرمود و آنگاه بیان داشت:«انّ الله لا یحبّ المتکبّرین»(7) خداوند متکبران را دوست ندارد.
سپس فرمود:«من دعوت شما را اجابت کردم شما هم دعوت مرا اجابت کنید». آنها هم دعوت آن حضرت را پذیرفتند و همراه آن جناب به منزل رفتند، حضرت دستور داد هر چه در خانه موجود است به ضیافتشان بیاورند(8)؛ و بدین ترتیب پذیرایی گرمی از آنان به عمل آورد و نیز درس تواضع و انسان دوستی را با عمل خویش به جامعه آموخت.
شعیب بن عبدالرحمان خزاعی می‌گوید: «چون حسین بن علی(ع) به شهادت رسید، بر پشت مبارکش آثار پینه مشاهده کردند، علتش را از امام زین العابدین(ع) پرسیدند، فرمود: این پینه‌ها اثر کیسه‌های غذایی است که پدرم شب‌ها به دوش می‌کشید و به خانه‌ی زن‌های شوهر مرده و کودکان یتیم و فقرا می‌رسانید»(9)

شدت علاقه امام حسین(ع) را به دفاع از مظلوم و حمایت از ستم‌دیدگان می‌توان در داستان ارنیب و همسرش، عبدالله بن سلام دریافت، که حضرت با استفاده از یکی از قوانین اسلام، مانع دسترسی یزید ناپاک به آن زن شد و او را به شوهرش عبدالله بازگرداند.(10)
علایی در کتاب «سمو المعنی» می‌نویسد: «ما در تاریخ به مردمان بزرگی برخورد می‌کنیم که هر کدام در جبهه و جهتی، عظمت و بزرگی خویش را جهانگیر ساخته‌اند، یکی در شجاعت، دیگری در زهد، آن دیگری در سخاوت، و ...، اما شکوه و بزرگی امام حسین(ع)، حجم عظیمی است که ابعاد بی‌نهایتش هر یک مشخص‌ کننده‌ی یک عظمت فراز تاریخ است، گویا او جامع همه‌ی والایی و فرازمندی‌هاست.(11)
آری، مردی که وارث بی‌کرانگی نبوت محمدی است، مردی که وارث عظمت عدل و مروت پدری چون حضرت علی(ع) است و وارث جلال و درخشندگی فضیلت مادری چون حضرت فاطمه(س) است، چگونه نمونه‌ی برتر و والای عظمت انسان و نشانه‌ی آشکار فضیلت‌های خدایی نباشد.

امام حسین(ع) و حکایت زیستن، شهادت، گفتار و کردارش نه تنها نمونه‌ی بزرگ مردی را در تاریخ، برای ما مجسم می‌سازد، بلکه او را می‌توان، آیینه‌ی تمام نمای فضیلت‌ها، بزرگ منشی‌ها، فداکاری‌ها، خداخواهی و خداجویی‌ها دانست. او به تنهایی می‌تواند، جان را به سوی جانان راهبر باشد و با سخنانش، سعادت بشر را ضمانت کند، حال دل را به گوشه‌هایی از سخنان دل‌آویزش می‌سپاریم:

1.    الناس عبید الدّنیا و الدّین لعق علی السنتهم یحوطونه ما درّت معایشهم فاذا محصوا بالبکاء قلّ الدّیانون؛(12) مردم بنده‌ی دنیا هستند و دین را فقط با زبانشان لمس می‌کنند، تا وقتی بدانند این گفت‌ و گوی ظاهری به ضرر دنیایشان نیست، بر محور دین چرخ می‌خورند، اما آنگاه که به امتحانی آزموده شوند، دین‌داران واقعی کم هستند.»
2.    امام حسین(ع) به فرزندش امام زین العابدین(ع) فرمود: ای بنیّ ایّاک و ظلم من لایجد علیک ناصراً الّا الله جلّ و عزّ»(13)
پسرم، از ستم نمودن به کسی که جز خداوند بزرگ و عزیز یاوری ندارد بپرهیز.
3.    «یا ابن آدم انّما انت ایّام، کلّما مضی یوم ذهب بعضک؛ ای انسان سرمایه و هستی تو عمر توست، هر روز که از عمر تو می‌گذرد، قسمتی از هستی تو از بین رفته است.
4.    «انّ قوماً عبدوا الله رغبة، فتلک عبادة التجّار، و انّ قوماً عبدوا الله رهبة، فتلک عبادة العبید، و انّ قوماً عبدوا الله شکراً، فتلک عبادة الاحرار و هی افضل العبادة؛(15) گروهی به امید پاداش و بهشت، خدا را عبادت می‌کنند، این طرز بندگی، بندگی بردگان و غلامان است، گروهی برای سپاس‌گزاری از خدا متعال و نعمت‌های بی‌اندازه‌اش او را عبادت می‌کنند، این عبادت، عبادت آزادگان است و این طرز عبادت، با فضیلت‌ترین نوع عبادت است»
5.    «ما اخذ الله طاقة احد الّا وضع عنه طاعته، و لا اخذ قدرته الّا وضع عنه کلفته؛ خداوند طاقت هیچ کسی را کم نمی‌کند الا این که از واجبات او هم می‌کاهد و توانایی هیچ کسی را کم نمی‌کند الا این که از تکالیف او هم می‌کاهد (یعنی به هر کس به اندازه طاقت و توانایی او تکلیف می‌کند و بیش از توان و طاقت او، از او چیزی نمی‌خواهد»
6.    «لا یکمل العقل الّا باتّباع الحقّ؛ جز با پیروی از حق، عقل انسان کامل نمی‌شود»
7.    «شکرک لنعمة سالفة یقتضی نعمة آنفة؛ شکر نعمت‌های گذشته موجب می‌شود که خدای متعال، نعمت‌های تازه‌ای به انسان لطف کند».
8.    «لیس لانفسکم ثمن الّا الجنّة فلا تبیعوها بغیرها فانّه من رضی من الله بالدّنیا فقد رضی بالخسیس؛ بهای شما چیزی جز بهشت نیست، پس خود را به غیر آن مفروشید، زیرا هر کس به دنیا راضی گردد، به چیزی پست راضی شده است»
9.    «لا تأمن الّا من خاف الله تعالی؛ امین مپندار مگر آن کس را که از خدا بترسد»
10.    «قیل له «ما الفضل؟» ملک اللسان و بذل الاحسان؛ از حضرت پرسیدند: «فضیلت چیست؟» فرمودند: مالک زبان بودن و بذل نیک».


منابع و مأخذ
1.    العقد الفرید، ابن عبدالله الاندلسی، ج 2، 143، به نقل از پیشوایان معصوم، مؤسسه در راه حق.
2.    ارشاد مفید، شیخ مفید، ص 214.
3.    مناقب ابن شهر آشوب، ج 3، ص 224؛ اسدالغابه، ج 2، ص 20.
4.    اقبال سید بن طاووس، ص 350-339؛ بحارالانوار علامه مجلسی، ج 98، ص 213.
5.    اسدالغابه فی معرفة صحابه، علی بن محمد بن عبدالکریم الجزری، ج 2، ص 20.
6.    ذکری الحسین، ج 1،  ص152، به نقل از پیشوایان معصوم علیهم‌السلام، مدرسه در راه حق.
7.    سوره‌ی نحل، آیه‌ی 22.
8.    تفسیر عیاشی، محمد بن مسعود بن عیاش سلمی سمرقندی، ج 2، ص 257.
9.    مناقب، ج 2، ص 222.
10.    الامامة و السیاسة، ابن قتیبه دینوری، ج 1، ص 253.
11.    سمو المعنی، علایی، ص 104.
12.    تحف العقول عن آل الرسول، ابن شعبة الحرانی، ص 244.
13.    همان، ص 246.
14.    بلاغة الحسین(ع)، مصطفی محسن موسوی حائری، ص 87، به نقل از پیشوایان معصوم علیهم‌السلام.
15.    بحارالانوار، ج 78، ص 117.
16.    همان.
17.    بلاغة الحسین(ع)، همان، ص 307.
18.    همان، ص 308.
19.    همان.
20.    همان، ص 292.
21.    همان، ص 332، برگرفته از پیشوایان معصوم علیهم‌السلام، مدرسه راه حق، 1381ش.

به سفارش سازمان تبلیغات اسلامی قم

علی مصباح نهاوندی


١٦:٥٣ - 1392/09/18    /    شماره : ٢٤٢٩٠    /    تعداد نمایش : ٩٩٢



خروج





   مطالب مرتبط
 تأثیرات عفو و بخشش در زندگی افراد (خبر)
 به خاطر امام حسین(ع) (خبر)
 گلچین توصیه های اخلاقی عرفانی امام خمینی (ره) (2) (خبر)
 گلچین توصیه های اخلاقی عرفانی امام خمینی (ره) (1) (خبر)
 نگرشی به مكتب اخلاقی امام (ره) (6) (خبر)
 نگرشی به مكتب اخلاقی امام (ره) (5) (خبر)
 نگرشی به مكتب اخلاقی امام (ره) (4) (خبر)
 نگرشی به مكتب اخلاقی امام (ره) (3) (خبر)
 نگرشی به مكتب اخلاقی امام (ره) (2) (خبر)
 نگرشی به مكتب اخلاقی امام (ره) (1) (خبر)
 مسوولیتهای اساسی و عمل به تكلیف در نگاه امام خمینی (5) (خبر)
بازدیدها
امروز :12797
کل بازديدها :17168610
بازديدکنندگان آنلاين :31
بازديدازاین صفحه :217176