نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]


  چاپ        ارسال به دوست

اهمیت غدیر در اعتقادات اسلامی(قسمت اول)

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA

اهمیت غدیر در اعتقادات اسلامی(قسمت اول)

پایگاه ریشه دار غدیر در اعتقادات از جهات اهمیت آن معلوم میشود و به عبارت دیگر این کنجکاوی ها باعث شده تا غدیر پرونده ی مبسوط خود را در اعتقادات باز کند و از یک واقعه تاریخی تبدیل به یک پایه اعتقادی شود.

این مسئله دقیقا به جانشینی پیامبر(ص)باز می گردد، که از روز اول رحلت پیامبر تاکنون مسئله اصلی مسلمانان است . توحید و نبوت بین همه مسلمانان از موارد اتفاقی و مسلمات است و فقط مسئله امامت سرچشمه تمام اختلافات مسلمین شده است.

اعترافات اقرارها و اتمام حجت ها و اسناد قوی در مسئله غدیر در حدی است که سندی قاطع برای امامت و ولایت اهل بیت است و همین یک دلیل به تنهایی برای اثبات بسیاری از پایه های اعتقادی کافیست.

برنامه غدیر که بسیار با عظمت و به صورتی غیر عادی برگزار شد، نشان می داد که باید از اجرای آن اهدافی فوق العاده بلند در نظر گرفته شده باشد. برخی از این اهداف در ضمن برنامه و یا قبل و بعد از آن به صراحت بیان شد و بعضی از آنها در آنجا نباید گفته میشد تا مبادا  دستهای توطئه اقدامی کنند . البته تحلیل اصل واقعه و خطبه غدیر و نیز آثار به دست آمده از آن در طول زمان ،موارد تصریح نشده را برای ما روشن می کند.

ثمرات غدیر سه گونه است که هر سه در موقعیت خود ضروری است:مقایسه های اعتقادی ،آثار کوتاه مدت و آثار بلند مدت.

الف)مقایسه های اعتقادی غدیر

غدیر امامت امامی را ثابت کرد که با ریاست او در امت اسلامی تمام الگوها شکل ضمانت شده به خود می گیرد در مقابل امتی که امامت غدیری امام معصوم را نپذیرد که همیشه در معرض اشتباهات و نیز تغییرات عمدی خواهد بود و نتایجی دگرگونه پدید خواهد آورد.

این اصل اصیل باعث پافشاری طرفداران غدیر درباره آن و هجوم دشمنان نسبت به آن گردیده و زحمات قابل تقدیری در چهارده قرن برای آن کشیده شده است.

با نگاهی به تاریخچه دو مسیر مستمر امامت غدیر و خلافت سقیفه و ثمراتی که هر روز اسلام جلوه ای از آن را به خود دیده با سربلندی می توان ادعاهای زیر را بر زبان آورد:

توحید غدیر در برابر توحید سقیفه

توحید غدیر ،خدارا ذات لایزال منزهی می داند که با هیچ یک از مخلوقاتش قابل مقایسه نیست ؛اما توحید سقیفه از خدا جسمی ساخته که دست و پا هم برایش در نظر گرفته است و مانند انسان ها ایاب و ذهاب دارد.

خدای عادل براساس غدیر

سقیفه خدارا عالم نمی داند و لزومی هم برای این اعتقاد نمی بیند و تحقق ظلم از سوی حق تعالی را جایز می شمارد .اما غدیر خدای عادل را پذیرفته است که هیچ احتمالی از ظلم درباره او روا نیست.

پیامبر معصوم در اعتقاد غدیر

نبوت در فرهنگ غدیر سزاوار پیامبری معصوم و منزه است که در تمام فرامین الهی تسلیم اوست . سقیفه اما خطا و حتی اشتباهی عمدی را بر پیامبرش جایز می داند.

حتی اصحابش می توانند او را متوجه خطایش کنند و توبیخش نمایند ولی غدیر از چنین رسولی بیزار است.

بدون غدیر راه بی ضمانت است

پایه هایی که بدون غدیر و بی ضمانت الهی بنیانگذاری می شود ،در تمام جزئیات اعتقادی خواسته یا ناخواسته دچار انحراف خواهد شد و جز ادامه راهی غلط معنای دیگری نخواهد داشت و این فرقی است که خلیفه الهی با خلیفه منتخب مردم دارد.

ب)آثار کوتاه مدت غدیر

منظور از آثار کوتاه مدت مسائلی بود که پس از اعلام نزدیکی رحلت پیامبر و طبعا در روزها و ماه ها و سالهای اول پس از رحلت آن حضرت ،اسلام را تهدید می کرد و می بایست به طور شفاف برای مردم بیان می شد.آثار کوتاه مدت غدیر در چهار جهت قابل بررسی است : ثمرات فوری غدیر ،اینکه بهتر از غدیر راهی نبود و آنان که لایق ولایت نبودند از آن منحرف شدند، فتنه به نام سقیفه شد نه به نام پیامبر و امام علی (ع).

ثمرات سریع غدیر

اهداف فوری و سریع غدیر را در شش جهت زیر می توان خلاصه کرد:

پیشگیری از بهانه های ارتداد مردم

تعیین جانشین برای یک امت بعد از پیامبر(ص)،برنامه ای بود که به اقتضای عقلایی باید انجام می شد و اگر انجام نمی شد مردم بهانه های بسیاری برای بازگشت از اسلام برای خود می یافتند.

حفظ قوام امت اسلامی

رها نکردن جامعه به حال خود و بدون سرپرست نگذاشتن آن از جهت قوام جامعه و امنیت آن مهم بود، تا امت تا امت اسلامی از یکدیگر گسسته نشود.

خنثی کردن اقدامات منافقین

برای جلوگیری از انحرافات و مقابله با منافقین که حتی با حضور پیامبر جرات توطئه را به خود می دادند تعیین جانشین لازم بود تا اقدامات آنان خنثی شود.

نشان دادن پابرجایی اسلام به ملل جهان

در دولتها و ملل جهان آن روز ،این مسئله مطرح بود که بعد از پیامبر  سرنوشت اسلام چه خواهد شد و نقطه غدیر پاسخی به همه آنان بود.

مقابله آسان طاغیان

برای مقابله با دشمنان خارجی اسلام و قبایلی که سر به مخالفت برداشتند ،جانشین تعیین شده پیامبر با قرار گرفتن در جای آن حضرت به راحتی می توانست قوام امور را حفظ کند و آنان را برجای خود بنشاند.

اتمام حجت بر پیروان سقیفه

اتمام حجت بزرگ بر مردم انجام شد، که پیامبر آنچه برنامه اش بود در این باره به انجام رساند و هیچ نقطه مبهم و جای سوالی درباره آینده اسلام باقی نگذاشت . این مردم بودند که باب انحراف را به روی خود گشودند و به محض چهره نمودن سقیفه به استقبال آن رفتند ، همانگونه که حضرت زهرا در خطبه فدکیه می فرماید:

همانی که خداوند جایگاه انبیا و منزلگاه برگزیدگانش را برای او اختیار نمود و آنچه به او وعده داده بود به اتمام رساند کینه و دشمنی ناشی از نفاق شما ظاهر گردید... و شیطان از کمینگاه خود سر برآورد و شما را به سوی خود خواند و شما را دعوت نمود ، و دید که دعوت او را اجابت می نمایید ... و چون شما را به قیام بر ضد حق خواند قیام و سرعت قبول شما را یافت ... تمام این قضایا در حالی بود که فاصله زیادی نشده و زخم هنوز وسیع بود و جراحت هنوز التیام نیافته و پیامبر هنوز دفن نگردیده بود ... سپس شروع نمودید در بر افروختن شعله های فتنه و برانگیختن هیزمهای آن، و ندای شیطان مکار را اجابت کردید و شروع به خاموش کردن انوار دینی روشن و بی اعتنایی به سنتهای پیامبر برگزیده نمودید.

اینها اهداف فوری غدیر بود که پس از رحلت پیامبر در جهات نفی و اثبات ، ثمره خود را نشان داد.

بهتر از غدیر هیچ راهی نبود

با تحلیلی از ترکیب جامعه اسلامی در سال آخر عمر پیامبر به خوبی مشخص می شود که هیچ طرحی زیباتر و بهتر از رفتار پیامبر با جامعه آنچنانی نمی توان فرض کرد،به طوری که نتیجه اش بقای اسلام باشد تا نسلهای بعدی به راحتی بتوانند حق و باطل را بفهمند و حجت بر آنان تمام شود و راه را آزادانه انتخاب کنند.

اگر نام اسلام محو می شد، هم اتمام حجت از بین می رفت و هم انتخاب آزادانه!چون یا مردم اصلا خبری از حق نداشتند تا بتوانند آزادانه آن را انتخاب کنند و یا خبری از باطل نداشتند تا ناخواسته در طریق آن نیفتند.

به عبارت دیگر مسیری بود که باید طی می شد و راه پس و پیش نداشت و باید طبق آن و با مدارای با آن تصمیم گیری می شد. این خدا و رسولش بودند که بهترین برنامه را تدارک دیدند و در آن شرایط خاص، فرضی بهتر از آنچه انجام شد وجود نداشت . بنابراین به جای تحلیل روش پیامبر و امیرالمومنین به عنوان چرا و چگونه باید از آن به عنوان بهترین راهی که بهتر از آن قابل تصور نیست یاد کرد .

آنان که لایق ولایت نبودند

پیامبر(ص) با بیان «اکملت لکم ..» فهماند که دین بدون ولایت کامل نیست . بنابراین مردمی که دین بدون ولایت را پذیرفتند در واقع خواستند بگویند: «دین ناقص هم برای ما کافیست و ما دین کامل را نمی خواهیم »در نتیجه 1400 سال است که مردم با دین ناقص می گذرانند و شاید هم لایق دین کامل نیستند.

این زمینه گویای آن است که همه مردم لایق دین کامل نبودند و دین کامل انسان هایی کامل می طلبد که از عهده عمل به آن برآیند و حقش را ادا کنند . البته این بدان معنی نیست که مردم مقصرنیستند ،بلکه تقصیرها و گناه ها جای خود باقیست و در عین حال سکه ولایت هم قیمت خود را حفظ کرده و به دست هر نااهلی نیفتاده است.

از همین نگاه می توان گفت:پنج سال حکومت امیرالمومنین نمونه بارزی از این مسئله است و آن پنج سال نشان داد که مردم پس از بیست وپنج سال ظلم و جور که علی را با التماس به خلافت خواندند با آن حضرت چه کردند . اگر در روز اول که دلها پر از کینه بود علی حکومت را به دست می گرفت مردم چه می کردند و چه مخالفتهایی بپا می شد.

فتنه به نام سقیفه شد نه به نام پیامبر و امام علی

پیامبر در برخورد با مخالفان ولایت علی با اطلاع از انواع گرایشهایشان محبت های خود می افزود و از خلافهایشان چشم می پوشید . به آنان هدیه می داد،کمک می کرد و به هر صورت آنان را از علنی کردن راز دلشان مانع می شد ، تا نهال اسلام رشد خود را بنماید و استحکام خود را بیابد.

همین مقدار که در تاریخ ثبت شود تا پیامبر زنده بود اسلام تزلزل درونی پیدا نکرد و مسلمین یکپارچگی خود را از دست ندادند، بسیار مهم است. چقدر فرق است بین این صورت در مقابل اینکه بگویند:در زمان حیات آن حضرت مسلمین بهم ریختند و خود مسلمین درصدد باز پس گرفتن پذیرفته های خود بودند.

بنابراین پیامبر با بهترین روش توانست تا آخرین لحظه حیات خود مانع بروز چنین برخوردهایی از مسلمین شود و در سایه آن سخنان خود را تا آخرین حد مورد نظر بگوید و چیزی از آنچه برای ابلاغ رسالتش تعیین شده بود کم نگذارد. 

پس از پیامبر هر چه واقع شود به حساب امت است ،به خصوص که از همان لحظه اول نگذاشتند به دست امیرالمومنین برسد و این بهترین دلیل شد براینکه نتوانند این اختلافات را به نام آن حضرت تمام کنند.

منبع:ژرفای غدیر،محمد باقر انصاری، چاب دوم انتشارات دلیل ما

تدوین: مسیب کیانی                  


١٠:٣٣ - 1397/06/04    /    شماره : ٦٦٩٢١    /    تعداد نمایش : ٧٠



خروج





   مطالب مرتبط
بازدیدها
امروز :8578
کل بازديدها :16148657
بازديدکنندگان آنلاين :17
بازديدازاین صفحه :189420