نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]


  چاپ        ارسال به دوست

اسلام و موسيقي

موسيقي قبل از ظهور اسلام

تقريبا تمام كساني كه درباره موضوع موسيقي عرب نوشته‏اند از لحاظ منشاء اين هنر يا به ايران و يا به يونان نگريسته‏اند.

راجع به تاريخ موسيقي قبل از اسلام اطلاعات دقيقي در دست نيست. اما اين نكته حائز اهميت است كه غناء و شراب و زن در جاهليت در قلوب اعراب بيشترين لذّات را داشت. داستانهاي بازار عكّاظ و مراسم حج نمايانگر علاقه آنها به غناء و موسيقي است.

مشركان در عصر بت‏پرستي نيايش‏هاي خود را با ترنّم‏ها و موسيقي همراه مي‏كردند كه هنوز هم در وجود تهليل و تلبيه نوع رقيقي از آن باقي مانده است.

موسيقي در نمايش اعمال فالگيران و غيبگويان عرب نقش عمده‏اي داشته است و عقيده داشتند كه به كمك موسيقي مي‏توان جنّيان را آرام كرد و در زبان عربي صداي جنّ را «عَزْف» مي‏نامند كه نام آلت خاصي در موسيقي است.

از عرب عهد جاهليت، به خصوص اهالي حيره، يمامه، يمن، نجد و حجاز قصايدي عالي با اسلوبي استوار درمدح و رثاء و حماسه و هجاء و وصف مناظر روايت شده كه مهارت آن قوم را در هنر شاعري و اثر شعر در زندگي عرب بدوي نشان مي‏دهد.

عرب جاهلي نغمه‏هاي ساده‏اي مي‏خوانده و از سازهاو افزارهاي مناسب با زندگي صحراگردي استفاده مي‏كرده است.

عمده آوازهاي آنها از جنس حداء، نصب و ركبان بوده كه با آهنگ رفتار شتران بر روي ريگهاي صحرا تناسب داشت و شتربانان براي نشاط شتران و كاروانيان آنرا با لحن خاصي مي‏خواندند.

آوازهاي كوتاهي هم در جشنها و اجتماعات قبيله‏اي به طور دسته جمعي با رقص و پايكوبي اجراء مي‏كردند كه هَزْج نام داشت.

وجود غزلهاي آهنگين در قصائد عرب پيش از اسلام و قصه دختران رامشگر و اخبار مطربان مكّه و متن سرودهاي كه در مراسم حج و طواف كعبه و زيارت سائر بتكده‏ها اجراء مي‏شد نشانه نوعي موسيقي در عرب جاهليت است.

اعشي قيس ترانه گو و نوازنده مشهور عرب ملقّب به صنّاجه العرب (چنگ نواز تازيان) به تيسفون آمد و رفت مي‏كرد و براي شاهان ساساني آواز مي‏خواند.

دختران خواننده در اين ايام از شهرتي برخوردار بودند البته صاحب الاغاني عقيده دارد كه اينها يا از ايران بوده‏اند يا يونانياني كه از سوريه آمده‏اند.

در ميان آلات موسيقي نامهاي مِزْهَر (عود)، مِعزَفَه (قانون) قُصّابَه (فلوت)، مزمار (ناي زبانه‏دار)، دَف (دايره) را مي‏يابيم.

با همه اينها براي اعراب بدون عشق، شراب، قمار، شكار نشاط از آواز، شعر و شاعري، كلام موجز و نافد كه گوياي فطانت باشد تنها چيزهايي بود كه اهميت داشت. او تنها اين امور را صواب مي‏دانست و فراتر از اينها فقط گور را مي‏ديد.

شاعري و كاهني در بازار مكّاره عكّاظ حيثيت داشت.

دختران خواننده (مغنيّات) در جشنهاي خانوادگي يا قومي شركت مي‏كردند و موسيقي خاص اجراء مي‏نمودند.

اسلام و موسيقي

با ظهور پيامبر اسلام صلي‏اللّه‏عليه‏وآله در شبه جزيره عربستان، دوران جديدي در تاريخ اين منطقه گشوده نشد و با بعثت حضرت در حجاز كه مركز مهمي در شبه جزيره است شاهد تغييرات مهم فرهنگي، اقتصادي و سياسي گرديد.

با توجه به دقايق و لطايف هنري كه در اسلام است وقتي انسان به محدوديتها در شنود موسيقي برخورد مي‏كند به اين نتيجه مي‏رسد كه حضرت عادت‏ها و رسوم عرب قبل از اسلام را كه لهو و لعب بوده است، نهي فرموده‏اند. و اينكه حضرت هرگاه مي‏خواستند بيت شعري را بخوانند به عمد وزن آن را مختلّ مي‏كردند ربطي به فقدان غريزه دركِ وزن ندارد چون از حضرت نقل شده كه فرموده‏اند، هرآنچه گفتار نيكو بوده من خود آنها را گفته‏ام و پيامبر افصح الفصحاء بوده‏اند.

بلكه كوشش عمدي حضرت براي بي‏اعتنايي به اوزان عرب بدين جهت بوده است كه مبادا ايشانرا با يك كاهن يا جادوگر اشتباه بگيرند اما با وجود اين حضرت پرهيزي از سجع (نثر مقفّي) نداشتند.

اذان بوسيله خود پيامبر معمول شده است و بلال حبشي نخستين مؤذن حضرت بوده‏اند و آهنگ اذان برخوردار از طبيعت تلاوت قرآن بوده است.

در آغاز اسلام از وسايل تبليغ دين همين تلاوت قرآن با صداي خوش بود و افراد زيادي به اين جهت به اسلام گرويدند و منافقين سعي داشتند تا مردم را از نزديكي به پيامبر صلي‏اللّه‏عليه‏وآله و يارانش برحذر دارند چرا كه صداي دلنشين قرآن عده زيادي را به دين جذب نمود، معروف است وقتي امام سجاد عليه‏السلام قرآن مي‏خواند سقّاها و مردم مجذوب صداي زيباي آن حضرت مي‏شدند.

و اينكه در روايت آمده است قرآن را به الحان فسوق نخوانيد اشاره به اين واقعيت است كه مانند اعراب جاهليت قرآن را به طريق لهو و لعب و زور نخوانيد.

و همچنين مي‏بينيم معجزه حضرت داوود صداي زيبا و دلپذير او بوده، هنگاميكه مي‏خواند پرندگان از حركت مي‏ايستادند.

حضرت علي عليه‏السلام كه امام به حق شيعيان است خود شاعر، نويسنده و خطيب بود و نخستين شخصيتي بودند كه از طريق مجاز كردن پژوهشهاي علمي و تحقيق روي علوم حمايت از هنرهاي مستظرفه را ارزاني داشتند.

اكنون بعد از بررسي كلمه موسيقي و بررسي آن قبل از اسلام به سراغ تعريف غنا مي‏رويم تا بتوان با تكيه بر شناخت موضوع، حكم شرعي آنرا تبيين نمود.

 


٢٠:٠٠ - 1391/01/12    /    شماره : ٢٩٣٩    /    تعداد نمایش : ٨٩١



خروج





   مطالب مرتبط
بازدیدها
امروز :2716
کل بازديدها :17221204
بازديدکنندگان آنلاين :24
بازديدازاین صفحه :199534