نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > خانه و خانواده > احکام حقوقی خانواده 


  چاپ        ارسال به دوست

راهکاركاهش زندانیان مهریه

فلسفه وجودی مهریه رفته‌رفته به دست فراموشی سپرده‌شده است؛ به طوری كه این روزها ناتوانی در پرداخت مهریه مردان جوان زیادی را روانه زندان كرده است. برای رفع این مشكل فقط باید فرهنگ‌سازی كرد‌ یا می‌توان با وضع قانون جدید هم از این روند ممانعت به عمل آورد؟ این سوالی است كه كوشیده‌ایم در گفت‌وگو با كارشناسان پاسخی برای آن بیابیم.

انواع مهریه‌
در كشور ما سه نوع مهریه طبق قانون و منطبق با شرع تعیین می‌شود؛ مهرالمسمى، مهرالمثل و مهرالمتعه. یك وكیل دادگستری با اشاره به این موضوع می‌گوید: مهرالمسمى میزان مهریه‌ است كه در حین عقد ازدواج با توافق طرفین (زوج و زوجه) تعیین می‌شود. این مهر، میزانی معین دارد که با توافق دو طرف عقد یا شخصى که زن و مرد برای داوری انتخاب کرده‌اند، به عنوان مهریه تعیین مى‌شود. این مهر هیچ محدودیتی ندارد و تنها باید طوری تعیین شود كه دارای ارزش اقتصادی و قابل تملک باشد.
مهرداد اكبری اضافه می‌كند: مهرالمثل، مهریه‌ای‌ است كه اگر زن و مرد در وهله اول با یكدیگر در مورد آن توافق نكرده باشند و یا چیزی كه توافق شده است، باطل باشد، از سوی كارشناس قضایی تعیین می‌شود. در این صورت است كه بر حسب عرف و عادت و با توجه به وضع زن از لحاظ سن، تحصیلات، موقعیت خانوادگى و غیره تعیین می‌شود.
وی ادامه می‌دهد: حالت دیگر زمانی است كه مرد اقدام به طلاق زن قبل از زناشویى و قبل از تعیین مهر كند؛ در این حالت، بر عهده مرد است که مهرالمتعه را به زن پرداخت کند. مهرالمتعه هدیه‌اى است که مرد بر حسب وضعیت و امکانات مالى خود (اگر ثروتمند باشد بیشتر و اگر فقیر باشد كمتر دارایى خود) به زن پرداخت مى‌كند. تفاوت این مهر با دو نمونه قبلی این است كه این مهر را مرد تعیین می‌کند و در صورت اختلاف درباره مقدار مهرالمتعه، حاکم آن را تعیین خواهد كرد.

قانون مهریه
در قرآن كریم موضوع مهریه به وضوح مورد اشاره قرار گرفته است؛ مثلا در آیه 4 سوره نسا‌ آمده است مهر زنان را «صداق» دهید.
كارشناسان دینی در تفسیر عبارت «صداق» كه خداوند در این سوره به‌کار برده است، می‌گویند كه صداق از ریشه صدق گرفته‌شده و به معنی صداقت است و نكته جالب و لطیف این است كه دادن مهریه از طرف مرد نشانه صداقت، راستگویی علاقه و محبت وی به زن و تشكیل خانواده برشمرده شده است. طبرسی در مجمع‌البیان درباره فلسفه وجود مهریه می‌گوید: مهریه عطیه است. خداوند به مرد واجب كرده است كه این هدیه را پرداخت كند و‌ این مهر هدیه‌ای است از طرف خداوند به زنان.
در ماده 1082 قانون مدنى آمده است كه به مجرد عقد، زن مالک مهر می‌شود و مى‌تواند هر نوع تصرفى که بخواهد در آن انجام دهد. مطابق این ماده اگر مهریه عین معین باشد مثلا خانه باشد، زن با وقوع عقد می‌تواند آن را بفروشد یا اجاره دهد یا هبه كند. اگر مهر عین کلى باشد، مانند پول یا طلا، مرد با تحقق عقد، به زن بدهکار می‌شود و زن حق مطالبه آن را از شوهر دارد. هر گاه مهر، منفعت یا هر حق دیگرى باشد، زن به محض وقوع عقد مى‌تواند تصرفات مالکانه كند یعنى هر نوع تصرفى که مالک مى‌تواند در مال خود اعمال کند او هم می‌تواند اعمال كند
اكبری ادامه می‌دهد: مهریه، مالی است كه در سندی به نام عقدنامه ثبت می‌شود. البته می‌توان برای این مساله دو جنبه شرعی و قانونی تصور كرد. ممكن است زنی از نظر شرعی مهریه خود را به همسرش ببخشد، اما از نظر قانونی این حق به قوت خود باقی است و حتی دست خطی كه مثلا مردی با اجبار یا در شرایط دیگری از همسر خود مبنی بر بخشش مهریه بگیرد نیز دلیلی قانع‌كننده برای دریافت مهریه نیست و ارزش حقوقی ندارد.
وی ادامه می‌دهد: از نظر قانونی، مهریه تنها در دادگاه یا محضر قابل دریافت و پرداخت است و حتی در شكل دیگر ماجرا، اگر مردی خودرو، خانه یا شی دیگری را برای همسرش به عنوان مهریه بخرد، تا وقتی كه این موضوع در عقدنامه یا محضر با عنوان مشخصی مانند سه دانگ از خانه بابت مهریه به همسرم داده شد، ذكر نشود، آنچه به این طریق به نام همسر می‌شود، در صورتی كه زن نپذیرد بخشی از مهریه است، تنها در حكم هدیه خواهد بود.

این وكیل دادگستری می‌گوید: همچنین در ماده 1082 قانون مدنى آمده است كه به مجرد عقد، زن مالک مهر می‌شود و مى‌تواند هر نوع تصرفى که بخواهد در آن انجام دهد. مطابق این ماده اگر مهریه عین معین باشد مثلا خانه باشد، زن با وقوع عقد می‌تواند آن را بفروشد یا اجاره دهد یا هبه كند. اگر مهر عین کلى باشد، مانند پول یا طلا، مرد با تحقق عقد، به زن بدهکار می‌شود و زن حق مطالبه آن را از شوهر دارد. هر گاه مهر، منفعت یا هر حق دیگرى باشد، زن به محض وقوع عقد مى‌تواند تصرفات مالکانه كند یعنى هر نوع تصرفى که مالک مى‌تواند در مال خود اعمال کند او هم می‌تواند اعمال كند.

سیر صعودی زندانیان مهریه
مهریه را جزو دیون مرد دانسته‌اند و بر همین اساس اگر زن مهریه‌اش را طلب كند و مرد نتواند این مهر را پرداخت كند، به زندان می‌افتد، مگر آنكه بتواند ثابت كند كه توانایی پرداخت دین را نداشته و حكم اعسار بگیرد. اكبری با اشاره به موارد فوق ادامه می‌دهد: همین موضوع باعث شده كه به گفته مسئولان قضایی، میزان زندانیان مهریه روزبه‌روز افزایش یابد و این هشداری است كه نشان می‌دهد مهریه از هدف ابتدایی خود دور شده است. به تازگی معاون ستاد دیه كشور در گفت‌و‌گو با خبرگزاری ایرنا مطالبی نگران‌كننده و مایه تاسف را بیان كرد. محمدعلی ساری در این گفت‌وگو اعلام كرد شمار افرادی كه به دلیل ناتوانی در پرداخت مهریه در زندان‌های كشور محبوس هستند، 55 درصد افزایش یافته است
وی افزود: با توجه به اینكه از حیث قانونی نمی‌توان اقدامی برای جلوگیری از افزایش شمار زندانیان مهریه انجام داد، باید با انجام كارهای فرهنگی از افزایش آنان جلوگیری كنیم؛ چراكه بیشتر زندانیان مهریه به دلیل مهریه‌های نامعقول نظیر مهریه به میزان سال تولد زوجه یا مهریه‌های كه زمینه عقلانی ندارد مثل یك تن پودر پیاز، 15 كیلو بال مگس و مواردی از این دست در زندان تحمل حبس می‌کنند كه این‌گونه مهریه‌های نامعقول و غیرعقلانی كه بر خلاف فرهنگ اسلامی است، موجب افزایش تعداد زندانیان بدهكار مهریه شده است.

تعین سقف مهریه، حذف شد
عضو فراكسیون زنان مجلس هشتم درباره سقف مهریه در قانون حمایت خانواده توضیح می‌دهد: بندی در لایحه حمایت از خانواده بود كه طبق آن باید سقفی برای مهریه زنان در نظر گرفته می‌شد؛ اما به دلیل اختلاف نظرهای بسیار، همچنین ایرادهای فقهی این بند لایحه خانواده از ابتدا حذف شد.
زهره الهیان ادامه می‌دهد: اما با توجه به تعیین مهریه‌های سنگین و مشكلات بعدی ناشی از تعیین این مهریه‌ها، پیشنهاد شد كه به زندان رفتن شوهران به دلیل ناتوانی در پرداخت مهریه فقط تا سقف 110 سكه باشد.
وی ادامه می‌دهد: این بار برای اینكه طرح موافقان بیشتری داشته باشد، تحقیقات بیشتر و كارشناسی دقیق‌تری روی آن صورت گرفت و در نهایت به تصویب رسید.

عندالمطالبه و عندالاستطاعه بودن مشكل را حل می‌كند
اما یكی دیگر از دلایلی كه باعث شد طرح تعین سقف مهریه از لایحه حمایت از خانواده حذف شود، نپذیرفتن مسئولیت تعیین رقم مهریه از سوی قوه قضاییه بود؛ این را سیدعلی‌محمد موسوی مباركه، یكی از نمایندگان مجلس هشتم می‌گیود و ادامه می‌دهد: در ماده 24 لایحه حمایت از خانواده مقرر شده بود كه رییس قوه قضاییه هر دو سال یک‌بار مهریه متعارف را تعیین كند، اما قوه قضاییه این پیشنهاد را كارآمد ندانست.وی می‌گوید: البته خوشبختانه در مجلس نهم سقفی برای مهریه تعیین و رای نهایی صادر شد.
در ماده 24 لایحه حمایت از خانواده مقرر شده بود كه رییس قوه قضاییه هر دو سال یک‌بار مهریه متعارف را تعیین كند،اما قوه قضاییه این پیشنهاد را كارآمد ندانست.وی می‌گوید:البته خوشبختانه در مجلس نهم سقفی برای مهریه تعیین و رای نهایی صادر شد

حال پرسش این است كه به جز تعیین سقف مهریه برای زنان آیا باز هم می‌شود كاری كرد كه زندانیان مهریه كاهش یابند؟

موسوی مباركه در پاسخ به پرسش فوق می‌گوید كه می‌تواند با رویه‌ای عادلانه به این مهم دست یافت. وی ادامه می‌دهد: عندالمطالبه بودن مهریه به نفع زن و عندالاستطاعه بودن آن به نفع مرد است در صورتی كه می‌توان بخشی از مهر را عندالمطالبه و بخشی را عندالاستطاعه تعیین كرد كه به نفع هر دو باشد. موسوی مباركه خاطرنشان می‌كند: فلسفه وجود مهریه برای ایجاد علاقه میان دو طرف، همچنین حمایت از زنان بوده است؛ اما متاسفانه روند فعلی چیز دیگری را نشان می‌دهد كه حتما برای آن باید فكری اندیشیده شود؛ البته فكری با رعایت حقوق طرفین.

مهریه یك دین است
زهرا داور، یك كارشناس حقوق خانواده، نیز با انتقاد از مهریه‌های نامتعارف می‌گوید: مهریه یك دین است و فلسفه وجودی آن تحكیم بنیاد خانواده است؛ اما با روند فعلی كه برخی زنان، همسر خود را به دلیل نپرداختن مهریه زندانی می‌كنند، به اهرمی برای سست كردن پایه خانواده تبدیل شده است.
وی با اشاره به این نكته كه اسلام برای ایجاد پشتوانه مالی برای زنان خصوصا زنان خانه‌دار مهریه را تشریع كرده است، می‌گوید: در قوانین كشور ما نیز كه نشأت‌گرفته از دین مبین اسلام است، مهریه به عنوان دین در نظر گرفته شده ؛ بر این اساس ماده 2 قانون محكومیت مالی به صراحت مهریه را جزء دیون مرد به همسر دانسته است.
وی می‌گوید: قوانین مام مشكلی ندارند؛ این فرهنگ است كه باید اصلاح شود؛ اما اگر این فرهنگ‌سازی با وضع قوانین جدید ممكن می‌شود، باید قوانین جدید وضع شود.

منبع : حمایت


٢٣:٥٥ - 1392/04/10    /    شماره : ١٢٣١٦    /    تعداد نمایش : ٦٩٨



خروج





   مطالب مرتبط
بازدیدها
امروز :7033
کل بازديدها :17259357
بازديدکنندگان آنلاين :3
بازديدازاین صفحه :133665