نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]


  چاپ        ارسال به دوست

نقش زن در سبک تغذیه و بهداشت از دیدگاه امام رضا(عليه السّلام)»

«بسم الله الرّحمن الرّحیم و به نستعین إنّه خیر ناصر و معین»
چکیده مقاله: «نقش زن در سبک تغذیه و بهداشت از دیدگاه امام رضا(عليه السّلام)»

از آن¬جا که طبق رسوم متداول مدیریّت منزل، مثل نظافت، بهداشت، آشپزی و تهیّۀ سفره بر عهدۀ بانوان آمده، بتوان ادّعا کرد که پزشک خصوصی هر خانواده، در واقع کدبانوی کانون خانواده است. در عصر حاضر متأثّر از فرهنگ مهاجم غرب و ترویج مصرف لوازم آرایشی و پیرایشی صنعتی یا تغذیه با غذای آماده بیرون از منزل، سبک زندگی اسلامی در عرصۀ بهداشت و تغذیه بسیار دگرگونه شده؛ انواع بیماری¬های ناشناخته را به دنبال خود آورده و شایع کرده است.
     اگر بانوان با خواصّ مواد مختلف آرایشی و پیرایشی و تغذیه¬ای سالم طبیعی آشنا و هر یک را به اندازه و به موقع بکار گیرند، بسیاری از دردهای جانکاه و هزینه¬های سرسام¬آور دارو و درمان کاهش می¬یابند. بخشی از این تعالیم در طبّ الرّضا(عليه السّلام) انعکاس یافته که گزیده¬ای از این راهکارها به عنوان نمونه مثل عسل درمانی، خواصّ عدس و کندر و کدو، آداب صحیح غذا خوردن یا محذورات تغذیه در این مختصر آورده شده است. باشد که همین مقدار کم نیز در کاهش بیماری¬ها و ورود نشاط و شادابی به خانواده¬ها مؤثّر باشد.
کلید واژه¬ها: امام رضا(عليه السّلام)، زن، سبک زندگی، تغذیه، خضاب، بهداشت و ... .

«بسم الله الرّحمن الرّحیم و به نستعین إنّه خیر ناصر و معین»
«نقش زن در سبک تغذیه و بهداشت از دیدگاه امام رضا(عليه السّلام)»
مقدّمه
جسم انسان یک بُعد وجودی انسان است که بقاء و سلامت آن به امور مختلفی، به خصوص بهداشت و تغذیه وابسته است. ورود فرهنگ مهاجم غرب سبب شده تا مردم مسلمان، از جمله مردم ایران، از رسوم سالم نحوۀ تنظیف و آرایش بدن، نیز تغذیه با انواع غذاهای طبیعی سالم و روش صحیح غذاخوردن دست-کشیده و روش و منش غلط غربیان را در پیش گیرند. مصرف زدگی و تجمّل و ترفّه گرایی سبب ترویج میز نشینی هنگام غذا خوردن و مصرف بالای لوازم پیرایشی و آرایشی یا غذاهای فست¬فودی و سرخ¬کرده و محصول فر یا فریزرشده، گشته است.
     امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه على بن حسين(عليهما السّلام) فرمودند: «تندرستى سلطنت پنهان است.»  لکن این روند موجب شیوع گسترده بیماری¬های پوست و مو و خون و دستگاه گوارش شده است. از آن¬جا که بار این تبعیّت و سبک زندگی به طور عمده متوجّه بانوان و کدبانوی خانواده است، بجا است تا بار دیگر غربزدگان هویّت اسلامی- ایرانی خود را  بازیافته و خود و خانوادۀ خویش را از این مهالک غربی نجات بخشند. در این مقاله گوشه¬ای از تعالیم اسلامی که توسّط هشتمین امام(عليه السّلام) به ما منتقل شده، بازنویسی می¬شود تا بانوان محترم بتوانند با بکارگیری آن¬ها گامی مثبت درراستای سلامت خانواده و زدودن فرهنگ غرب بردارند.
اسباب ایجاد نشاط و سرزندگی در خانواده
شروع تغذیه با یاد خداوند و دعای قبل و بعد از آن می¬تواند بسیاری از عوارض سوء تغذیه را برطرف و سبب برکت در اموال و دارایی مسلمان متعهّد و مقیّد بدان¬ها بشود. امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه پيامبر خدا(صلّی الله علیه و آله) هرگاه غذا مى‏خوردند، مى‏فرمودند: «خدايا در اين نعمت به ما بركت بده، و از اين به ما نيكى روزى كن.»  چنان¬که بهداشت دهان و دندان جلو بسیاری از بیماری¬های ناشی از عفونت غذا در دهان را می-گیرد. امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه پيامبر خدا(صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «دهان‏هاى شما راهى از راه¬ها به سوى خداى شما است، پس آن را پاكيزه نگهداريد.» 
     امروزه به جهت بیدارماندن تا دورموقع پای تلویزیون یا ماهواره و بالتّبع خواب ماندن صبح، به جهت عجله برای رسیدن به محلّ کار، بسیاری از مردم یا اصلاً صبحانه نمی¬خورند یا با عجلۀ زیاد و در حال حرکت تغذیۀ صبح را مصرف می¬کنند. این امر مشکلات عدیدۀ گوارشی را به دنبال می¬آورد. امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه پدرم على بن ابى طالب(عليه السّلام) فرمود: هر كس دوام و عمر زياد مى‏خواهد، صبحانه بخورد، كفش چسب و جلف بپوشد و لباس سبك داشته باشد.»  نیز امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه رسول خدا(صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «بوى خوش، نگاه كردن به سبزه، سواركارى و نگاه به زن سرور آفرين مى‏باشد.»  نه ساعت¬ها عمر خود را بر تماشای مسابقات فوتبال اعصاب خوردکن و فیلم¬های هولناک و خشن نهادن.
     امام‏ رضا(عليه السّلام) فرمود: «شايسته است كه شخص بكار بردن بوى خوش يا اندكى از آن را هيچ روزى ترك نكند و اگر چنين نتواند پس يك روز بكار برد و روز ديگر نه (به اصطلاح يك روز در ميان). و اگر چنين نيز نتواند پس هيچ روز جمعه‏اى آن را ترك نكند و حتماً بوى خوش بكار برد و رسول خدا(صلّى اللَّه عليه و آله) هر گاه روز جمعه فرا مي¬رسيد و آن حضرت به بوى خوش دسترسى نداشت جامه‏اى را كه زعفرانى بود (يعنى آن را با زعفران رنگين ساخته بودند) مى‏طلبيد و به آن آب مى‏پاشيد، آن¬گاه دست خويش را بدان جامه مى‏كشيد و به صورت خود مى‏ماليد. مستحبّ است شخص روز جمعه عمامه بر سر نهد و بهترين و پاكيزه‏ترين جامه‏هاى خود را بپوشد و بوى خوش به كار برد و خوشبوترين روغنى را كه دارد، استعمال نمايد.»
     امام‏ رضا(عليه السّلام) فرمود: «هر كس پى كارى برود و روى خويش را گلاب زند غبار خوارى بر چهره وى ننشيند و هر كه از نيم¬خورده برادر مؤمن بخورد و از آن فروتنى خواهد، خداوند وي¬را به بهشت خواهد برد و هر كه به روى برادر مؤمن خويش لبخند زند، خداوند براى وى پاداشى بنويسد و هر كه خداوند برايش حسنه نوشت عذابش نخواهد كرد.»  چنان¬که گذشت اگرچه بر استعمال عطر تأکید شده، لکن عطر طبیعی محصول زعفران و گلاب و امثال این¬ها، نه ادکلن¬های حاوی الکل که برای پوست و مو و ریّه بسیار مضرّ می¬باشند. البتّه این¬ها برای زنان هنگام خروج از منزل یا مهمانی همراه با مواجهۀ با نامحرمان توصیه نشده، چنان¬که لبخند به برادر مؤمن توصیه گردیده است، نه گفتمان¬های کذایی بین نامحرمان در فروشگاه¬ها و سایر مراکز یا محلّ کار!
      امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه پيامبر خدا(صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «هرگاه غذا پخته مى‏كنيد، كدو در آن زياد بريزيد، زيرا دل افسرده را شادمان مى‏كند.»  امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه پيامبر خدا(صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «بر شما باد خوردن روغن زيتون، زيرا آن كيسه صفراء را خالى مى‏كند و بلغم را از بين مى‏برد و اعصاب را قوى و اخلاق را نيكو و نَفَس را خوشبو مى‏كند و غم و اندوه را مى‏زدايد.»  امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه پيامبر خدا (صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «انگور را دانه، دانه بخوريد، زیرا در اين صورت گواراتر است.»
      امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه فرستاده خدا(صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «بهترين طعام در دنيا و آخرت گوشت است. و بهترين نوشيدنى در دنيا و آخرت آب است.»  نیز ایشان(صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «بر شما باد خوردن گوشت، زيرا گوشت باعث رویيدن گوشت بر بدن مى‏شود. هر كس چهل روز گوشت نخورد، بداخلاق مى‏شود.»  لکن: «پيامبر اكرم(صلّی الله علیه و آله) كليه‏هاى گوسفند را نمى‏خورد، نه به خاطر اين¬كه حرام باشد، بلكه به خاطر نزديكى آن¬ها به مجراى ادرار گوسفند.»
قوّۀ تفکر وقلب و تغذیه
امام رضا(عليه السّلام) از پدرش على بن ابى طالب(عليه السّلام) روايت فرمودند: «بر شما باد، خوردن كدو، زيرا كدو باعث افزايش قوّه تفكر مى‏باشد.»  نیز امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه پدرم على بن ابى طالب(عليه السّلام) فرمودند: «در حالى¬كه به دست فرستاده خدا(صلّی الله علیه و آله) گلابى بود، به طلحة بن عبيداللَّه فرمود: «اى ابا محمد اين گلابى را بگير، زیرا گلابى باعث نيرومندى قلب مى‏شود.»  هم¬چنین از ایشان، از پيامبر خدا(صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «سه چيز حافظه را زياد و بلغم را از ميان مى‏برد: قرائت قرآن، خوردن عسل و كندر.» 
     امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه فرستاده خدا(صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «بر شما باد خوردن عدس، زيرا عدس پاكيزه و مبارك است و همانا عدس باعث نرم شدن قلب و فراوانى اشك مى‏شود و به درستى كه هفتاد پيامبر به عدس بركت داده شده‏اند و آخرين آن¬ها عيسى بن مريم(عليه السّلام) مى‏باشد.» 
دفع شیاطین و میکروب¬ها و بیماری¬ها با تغذیه مناسب
علی¬رغم این¬که در لسان برخی روایات بر خود میکروب، شیطان اطلاق شده؛ امّا برخی غذاها سبب می¬شوند تا غذا بهتر هضم شده، انسان کمتر درگیر دفع و بالتّبع بیش¬تر مشغول عبادت گردد. بدین رو می¬توانند در دفع نفوذ شیطان نیز مؤثّر واقع شوند. نیز شاید در برخی غذاها حکمت¬هایی در دفع شیطان نهفته باشد. امام رضا(عليه السّلام) از على(عليه السّلام) روايت فرمودند: «جبرئيل بر پيامبر فرود آمد و گفت: بر شما باد خوردن خرماى برنى، زیرا آن بهترين خرماى شما است و انسان را به خدا نزديك و از آتش دور مى‏كند.»  نیز از ایشان(عليه السّلام) فرمودند: «اى على! بر شما باد خوردن زيتون و ماليدن آن به بدن، زيرا هر كس زيتون بخورد و روغن آن را به بدن خود بمالد، شيطان تا چهل‏ روز به او نزديك نمى‏شود.»  نیز فرمودند: «انار بخوريد، زيرا هر دانه‏اى از انار كه در معده قرار مى‏گيرد قلب را نورانى مى‏كند و شيطان را تا چهل روز از دل مى‏راند.»
     امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه على بن ابى طالب(عليه السّلام) فرمودند: «انار را با همان پيه كه دارد بخوريد، زيرا معده شما را صاف و پاك مى‏كند.»  هم¬چنین امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه على بن حسين(عليه السّلام) فرمودند «هرگاه عبد اللّه بن عباس انار مى‏خورد، هيچ كس را در آن شريك نمى‏كرد و مى‏گفت: در هر انارى دانه‏اى از دانه‏هاى بهشت است.»  امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه رسول خدا(صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «بر شما باد خوردن نمك، زيرا نمك باعث درمان هفتاد بيمارى است، که از آن جمله جذام، پيسى و جنون است.» 
     امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه پدرم از قول پيامبر اكرم(صلّی الله علیه و آله) فرموده: «شرابى را كه سركه شده است بخوريد، زیرا كرم¬هاى شكم را مى‏كشد.»  امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه پيامبر خدا(صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «خرما را به ناشتا بخوريد، زيرا در اين صورت خرما كرم‏ها و انگل‏هاى معده را مى‏كُشد.»  امام رضا(علیه السّلام) فرمود كه پيامبر خدا(صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «بدن را با بنفشه روغن بماليد، زيرا در تابستان خنك و در زمستان گرم است.» 
تغذیه درمانی
از حضرت امام‏ رضا(عليه السّلام) نقل شده: «كندر زياد بجويد، كه خوب جويدن آن بهتر است، كه بلغم را مي¬برد و عقل را زياد و طعام را هضم و گوارا مى‏نمايد.» نیز: «به زنان باردار كندر بدهيد كه اگر جنين پسر باشد، پاكدل و دلير گردد و اگر دختر باشد شمايل و اخلاقش خوب و نيكو شود و كپل‏هاى او بزرگ شود و در نزد شوهر ارجمند باشد.‏»  امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه فرستاده خدا(صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «براى كودك هيچ شيرى بهتر از شير مادر نيست.»
     امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه پيامبر خدا(صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «همانا خداى متعال در عسل بركت قرار داده است و در عسل شفاء و درمان بيماري¬ها وجود دارد و هفتاد پيامبر را خدا به وسيله آن بركت داده است.»  بنابر این «هر كس شربت عسل به شما داد، آن را پس نزنيد.»  زیرا «اگر شفا در چيزى باشد، پس در تيغ حجامت و شربت عسل خواهد بود.»
    امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه پدرم حسين بن على(عليهما السّلام) فرمودند: «پيامبر خدا(صلّی الله علیه و آله) بر على بن ابى طالب(عليه السّلام) ¬كه تب‏دار بود، وارد شد، پس فرمان داد تا سنجد ميل كند.»  از امام‏ رضا(عليه السّلام) نقل شده: انجير بوى بد دهان را بر طرف مى‏كند و استخوان را محكم مي¬سازد و بيمارى را بر طرف مي¬كند چندان كه نيازى به دارو نباشد و در حديث ديگر: هركه بخواهد رقّت قلب پيدا كند، به خوردن انجير ادامه دهد. پيغمبر(صلّی الله علیه و آله) فرمود: انجير تازه و خشك بخوريد كه به نيروى جماع مى‏افزايد و بواسير را بر طرف مى‏كند و براى رطوبت و نقرس سودمند است.»     
    عبد الله بن احمد طائى از پدرش از امام‏ رضا(عليه السّلام) و او از پدرانش از امام على(عليه السّلام) نقل مى‏كند كه پيامبر خدا(صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «بر شما باد كشمش كه آن صفرا را باز مى‏كند و بلغم را از بين مى‏برد و رگ را محكم مى‏كند و خستگى‏ها را برطرف مى‏سازد و اخلاق را نيكو مى‏كند و نفس را پاك مى‏كند و غصه را از بين مى‏برد.»
     سليمان بن جعفر جعفرى از امام‏ رضا(عليه السّلام) روايت كرده است: خضاب به رنگ سياه، مايه زينت زنان و سبب خشم دشمنان است.»  عبد اللَّه بن زيد از رسول خدا (صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) روايت كرده كه فرمودند: «يك درهم به مصرف خضاب رساندن بهتر از بخشش هزار درهم در راه خدا است. در خضاب چهارده خصلت خوب وجود دارد: 1. رفع باد از گوش انسان 2. جلا دادن به چشم¬ها 3. نرم كردن مخاط بينى 4. خوشبو كردن دهان 5. محكم كردن لثه 6. برطرف كردن بوى بد از تمام بدن 7. كاستن وسوسه شيطان 8 . شاد كردن فرشتگان خدا 9. موجب خشنودى مؤمن به هنگام ديدار 10. موجب خشم كافران به هنگام ديدن 11. مايه آرايش و معطّر شدن انسان و جواز آزادى او در خانه قبر 12. اسباب شرم منكر و نكير در سؤال كردن از او.»
  حسن بن موسى از امام رضا(عليه السّلام) نقل مى‏كند كه رسول خدا(صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: «خداوند، كسى را كه نوره بكشد و سپس بدن خود را با حنا خضاب نمايد از دچار شدن به سه نوع بيمارى در امان مى‏دارد: 1) جذام 2) پيسى (برص) 3)خوره، تا بار ديگر كه اين عمل را تكرار كند.»  عبد اللَّه بن مقاتل از امام رضا(عليه السّلام) نقل كرده: «هر كس كه به خدا و روز قيامت ايمان دارد، بايستى سرمه بكشد.» 
اجتنابات و تحذیرات تغذیه
امروزه آن¬قدر که مردم ایران از پرخوری بیمار هستند، از سوءتغذیه به جهت فقر بیمار نیستند. امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه پيامبر خدا(صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «هيچ چيز در نزد خداوند بدتر و غضبناك‏تر از شكم پر نيست.»  امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه على بن ابى¬طالب(عليه السّلام) فرمود كه ابوحجيفه گفت: خدمت پيامبر(صلّی الله علیه و آله) رسيدم در حالى كه آروق مى‏زدم. پيامبر به من فرمود: «از آروق زدن خوددارى كن، زیرا بيش¬ترين گرسنگان روز قيامت، كسانى هستند كه در دنيا شكم‏شان پر بوده است.» پس از آن ابوحجيفه شكم خود را از غذا پر نكرد تا هنگامى‏ كه به ديدار خدا شتافت.»
     امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه پدرم حسين بن على(عليه السّلام) فرمود: «هر آينه امير المؤمنين(عليه السّلام) به ما فرمان مى‏داد، كه هرگاه غذا مى‏خوريم آب نياشاميم مگر آن¬كه سه مرتبه آب را در دهان مضمضه كنيم.»


آداب غذا خوردن
امام رضا(عليه السّلام) از على بن ابى طالب(عليه السّلام) نقل مى‏كند كه: براى پيامبر(صلّی الله علیه و آله) غذایى فراهم شد، پس آن حضرت انگشت خود را داخل غذا كرد، غذا داغ بود. پيامبر فرمود: «بگذاريد سرد شود كه در آن حال بركتش زيادتر است. همانا خداى متعال ما را غذاى گرم نداده است.»  امام رضا(عليه السّلام) فرمود: «هر گاه پيامبر خدا(صلّی الله علیه و آله) شير ميل مى‏فرمود، دهانش را مضمضه مى‏كرد و مى‏فرمود: «به درستى كه شير داراى چربى و روغن زيادى است.»  امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه فرستاده خدا(صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «خوردن غذایى كه از سفره بيرون ريخته است، مهريه حوران بهشتى است.»
      امام رضا(عليه السّلام) نقل فرمایند: «همانا حسين(عليه السّلام) لقمه نانى را ديد كه روى زمين افتاده است، آن را برداشت و به غلام خود سپرد و فرمود: هنگامى كه از این¬جا خارج شدم، مرا به اين لقمه ياد آورى كن. ولى غلام آن لقمه را خورد. هنگامى كه حسين(عليه السّلام) خارج شد، فرمود اى غلام! آن لقمه را بده. غلام گفت: مولاى من آن را خوردم. حسين(عليه السّلام) فرمود: تو در راه رضاى خدا آزادى. مردى به آن حضرت گفت: مولاى من غلام را آزاد كردى؟! حسين(عليه السّلام) فرمود: «آرى، از جدّم رسول خدا(صلّی الله علیه و آله) شنيدم كه مى‏فرمود: هر كس لقمه نانى بيابد و گرد و غبار آن را بزدايد و يا آن را بشويد و سپس بخورد، لقمه در شكم وى قرار نمى‏گيرد، مگر آن¬كه خداى متعال او را از عذاب جهنم آزاد كند و من كسى نيستم كه شخصى را كه خدا از جهنم آزاد كرده به غلامى بپذيرم.»      
      امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه فرستاده خدا(صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «هرگاه غذاى تريد مى‏خوريد، از اطراف ظرف غذا بخوريد، زيرا بركت در وسط ظرف است.»  امام رضا(عليه السّلام) فرمود: «همانا پيامبر اكرم(صلّی الله علیه و آله) را خربزه و خرما فراهم آمد، از هر دو تناول فرمود و گفت: اين دو ميوه پاك و گوارايند.»  امام رضا(عليه السّلام) فرمود كه فرستاده خدا(صلّی الله علیه و آله) فرمودند: «سركه نان خورش نيكويى است و خانواده‏اى كه سركه دارند هرگز تهى دست نمى‏شوند.»
«نتیجۀ نهایی»
جسم انسان یک بُعد وجودی انسان است که بقاء و قوّت آن مرهون بهداشت و تغذیۀ مناسب است. اگر جسم مریض و رنجور باشد، عقل و فکر و روان نیز توانایی لازم را نداشته، همۀ فعّالیّت¬های انسان از جمله عبادت و تحصیل و کار روزانه مختلّ خواهند شد. رنجوری طولانی بدن از عمر انسان کاسته و انسان را دچار پیری زودرس و عوارض آن می¬نماید. زندگی متداول بار تغذیه و بهداشت خانواده را بر دوش بانوان نهاده است؛ لکن تأثیرپذیری از فرهنگ غرب و تغییر سبک زندگی و نوع و نحوۀ تغذیه سبب پیدایش بیماری¬های نوین ناشناخته شده است. بهتر آن باشد که با بازگشت به فرهنگ اسلامی- ایرانی سلامت و طول عمر را به امّت اسلامی برگردانیم. با توجّه به خواصّ غذاهای طبیعی و طبع خانواده و سلائق آنان بتوان بدین مطلوب رسید.
«فهرست منابع»
امام رضا(عليه السّلام)، على بن موسى، صحيفة الإمام الرّضا(عليه السّلام)، ت: حجازى، مشهد، چ1، 1406ق. .
اربلى، على بن عيسى(ف. 692 ق‏‏.)، كشف الغمة، ت: زواره‏اى، على بن حسين‏، محقق و مصحح: ميانجى، ابراهيم‏، انتشارات إسلامية، تهران، چ3، ‏1382ش‏. .
بروجردى، آقا حسين‏(ف.1380 ق‏.)، منابع فقه شيعه( ترجمه جامع أحاديث الشيعة)، مترجم و محقّق و مصحّح: جمعى از فضلاء، انتشارات فرهنگ سبز، تهران‏، چ1، 1386 ق‏. .
حرّانى، حسن بن على ابن شعبه(ف. قرن 4)، تحف العقول ، مترجم: حسن زاده، صادق‏،  انتشارات آل عليّ(عليه السّلام)‏،  قم‏، چ2، 1382ش. .
حرّ عاملى، محمّد بن حسن‏(ف. 1104 ق‏.)، آداب معاشرت از ديدگاه معصومان(عليهم السّلام)(ترجمه وسائل الشيعة)مترجم: فارابى، محمد على و عباسى على كمر، يعسوب‏، آستان قدس رضوى‏، مشهد، چ5، 1380 ش. .
حرّ عاملى، محمد بن حسن‏(ف. 1104 ق.)، جهاد النفس وسائل الشيعة، ت: صحّت، على‏، انتشارات ناس‏، چ1، تهران‏، 1364ش. .‏
ديلمى، حسن بن محمّد(ف. 841 ق‏.)، إرشاد القلوب، مترجم: مسترحمى، هدايت¬الله‏، مصطفوى‏، چ3، تهران‏، 1349 ش. .
 -، إرشاد القلوب، ت: سلگى نهاوندى، على‏، نشر ناصر، چ1، قم‏، 1376ش‏. .
راوندى، قطب الدّين سعيد بن هبة الله‏(ف. 573ق‏.)، جلوه‏هاى اعجاز معصومين(عليهم السّلام‏)، ت: محرمى، غلام-حسن‏، دفتر انتشارات اسلامى‏،  ايران؛ قم‏، چ2، 1378ش. .
‏صدوق، محمد بن على ابن بابويه(ف. ‏381 ق.)، من لايحضره الفقيه‏، محقّق و مصحّح و مترجم: غفارى، على اكبر و غفارى، محمّدجواد و بلاغى، صدر، نشر صدوق‏، چ1، تهران‏، 1367ش‏. .
، صفات الشيعة، مترجم: اعلمی، انتشارات أعلمى‏، تهران‏، چ1، 1362ش‏. .
، الأمالي، مترجم: كمره¬اى، محمّدباقر، كتابچى‏، چ6، تهران‏، 1376ش‏. .
، الخصال، مترجم: جعفرى، يعقوب‏،  نسيم كوثر، چ1، قم‏، 1382ش. .
، عيون أخبار الرّضا(عليه السّلام)، ‏ت: مستفيد، حميدرضا و غفارى، على¬اكبر، نشر صدوق‏،  تهران‏، چ1،  1372ش. .
، ثواب الأعمال، پاداش نيكي¬ها و كيفر گناهان، ‏مترجم و ‏محقق و مصحح: مجاهدى، محمد على‏، انتشارات سرور، چ1، قم‏، 1381ش‏. .
، كمال الدين، مترجم: پهلوان، منصور، محقّق و مصحّح: غفارى، على¬اكبر، دار الحديث‏، چ1، قم‏، 1380 ش. .
-، مصادقة الإخوان مترجم: كاظمى خراسانى، على‏،  كرمانى‏، قم‏، چ1، 1402ق. .
-، علل الشّرائع، ت: ذهنى تهرانى، محمّدجواد، انتشارات مؤمنين‏، قم‏، چ1، 1380ش. .
طبرسى، حسن بن فضل‏(ف. قرن 6ق.)، مكارم الأخلاق، ت: مير باقرى، ابراهيم‏، فراهانى‏، چ2، تهران‏، 1365ش. .
طبرسى، على بن حسن‏(ف. 600ق‏.)، مشكاة الأنوار، ت: عطاردى قوچانى، عزيزالله‏، عطارد، چ1، تهران‏، 1374ش. .‏
، مشكاة الأنوار، ترجمه هوشمند و محمّدى، قم، چ1، 1379ش. .
طبرسى، احمد بن على، الإحتجاج، ترجمه جعفرى، تهران، بی¬نا، چ1، 1381 ش. .
فتال نيشابورى، محمّدبن احمد(ف. 508ق.)، ‏روضة الواعظين، ت: مهدوى دامغانى، محمود، نشر نى‏، تهران‏، چ1، 1366ش‏. .
قزوينى، ملا خليل بن غازى(ف. 1089 ق.)‏، صافى در شرح كافی، محقّق و مصحّح: درايتى، محمّد حسين و احمدى جلفايى، حميد، دار الحديث‏، چ1، قم‏، 1429 ق.؛ 1387ش‏. .
قمی، جعفر بن محمّد ابن قولويه(ف. 368ق‏.)، كامل الزّيارات، ت: ذهنى تهرانى، محمّدجواد، پيام حق‏، چ1، تهران‏، 1377ش. .
كراجكى، محمد بن على(ف. 449 ق‏‏.)، كنز الفوائد و التّعجب‏، گنجينه معارف شيعه إماميّه، مترجم و محقّق و مصحّح: كمره¬اى، محمّدباقر، چاپخانه فردوسى‏، چ1، تهران‏، بى¬تا.
كوفى اهوازى، حسين بن سعيد(ف.قرن 3ق‏.)، زاهد كيست؟ وظيفه¬اش چيست؟(ترجمه الزّهد)، مترجم و محقّق و مصحّح: صالحى، عبدالله‏، نور السّجاد، چ1، قم‏، 1387ش‏. .
مجلسى، محمّدتقى بن مقصودعلى(ف. ‏1070ق‏.)، لوامع صاحبقرانى مشهور به شرح فقيه، ‏مؤسّسه اسماعيليان‏، چ2، قم‏، 1414ق. .
‏مسعودى، على بن حسين(ف. 346 ق.)،‏‏ ترجمه إثبات الوصية، ت: نجفى، محمّدجواد، اسلاميه‏، چ2، تهران‏،  1362ش‏. .
نعمانی، محمّد بن ابراهيم ابن أبي زينب(ف. ‏360ق‏.)، الغيبة، ت: غفارى، محمّدجواد، نشر صدوق‏، تهران‏، چ2، 1418 ق.؛ 1376ش. .


پدیدآور: آفرین قائمی


٠٥:١٥ - 1394/06/03    /    شماره : ٤٨٧٨٧    /    تعداد نمایش : ١٣٧٤



خروج





   مطالب مرتبط
بازدیدها
امروز :3026
کل بازديدها :17221514
بازديدکنندگان آنلاين :30
بازديدازاین صفحه :337047