نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]


  چاپ        ارسال به دوست

نگاهی جهانی به دهه چهارم انقلاب اسلامی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA MicrosoftInternetExplorer4

 

نویسنده: حمیدرضا غریب رضا

با پیروزی انقلاب و بلكه از همان دوران مبارزات، طیف متنوعی از گفتمان های دینی و غیر دینی و التقاطی در مقابل اندیشه های امام خمینی(ره) صف كشی كرده بودند و هر یك در دوره ای تلاش داشتند به عنوان رقیب جدی اندیشه اسلام ناب، خود نمایی كنند.

«من به صراحت اعلام می كنم كه جمهوری اسلامی ایران با تمام وجود برای احیای هویت اسلامی مسلمانان در سراسر جهان سرمایه گذاری می كند و دلیلی هم ندارد كه مسلمانان جهان را به پیروی از اصول تصاحب قدرت در جهان دعوت نكند و جلوی جاه طلبی و فزون طلبی صاحبان قدرت و پول و فریب را نگیرد. ما باید برای پیشبرد اهداف و منافع ملت محروم ایران برنامه ریزی كنیم. ما باید در ارتباط با مردم جهان و رسیدگی به مشكلات و مسائل مسلمانان و حمایت از مبارزان و گرسنگان و محرومان با تمام وجود تلاش نماییم. و این را باید از اصول سیاست خارجی خود بدانیم. ما اعلام می كنیم كه جمهوری اسلامی ایران برای همیشه پناهگاه مسلمانان آزاده جهان است و كشور ایران به عنوان یك دژ نظامی و آسیب ناپذیر، نیاز سربازان اسلام را تأمین و آنان را به مبانی عقیدتی و تربیتی اسلامی و همچنین به اصول و روش های مبارزه علیه نظام های كفر و شرك آشنا می سازد

صحیفه نور جلد21 صفحه91- پیام امام خمینی(ره) در سالگرد كشتار خونین مكه

«این انقلاب گسترش خواهد یافت؛ دست استعمارگران را از جهان اسلام كوتاه خواهد كرد. این پیشگوئی امام بزرگوار است. امروز به صحنه كه نگاه میكنیم، می بینیم این اتفاق افتاده است. گسترش انقلاب از نظر امام از راه ایجاد فتنه در كشورها نیست، از راه لشگركشی نیست، از راه گسترش تروریزم نیست- برخلاف برخی از انقلابهای دیگر- گسترش انقلاب در میان ملتها از راه الگوسازی نظام جمهوری اسلامی است. یعنی ملت ایران نظام جمهوری اسلامی را به حدی و مرتبه ای برسانند كه وقتی ملتهای دیگر به این الگو نگاه میكنند، شوق پیدا كنند و آن راه را دنبال كنند؛ از راه ترویج معارف اسلامی و از راه صراحت در دفاع از طبقات مظلوم دنیای اسلام و ملتهای مظلومی كه در دنیای اسلام پامال ظلم استكبار شده اند. این گسترش نظام اسلامی است كه اتفاق افتاد.

امروز ملتهای جهان به ملت ایران نگاه میكنند، از ملت ایران نیرو میگیرند، انگیزه میگیرند، انرژی میگیرند. امروز شعارهای ضداستكباری ملت ایران در همه دنیای اسلام گسترش پیدا كرده است. امروز شما به هر كشوری از كشورهای اسلامی كه حركت كنید، با هرگونه رژیمی، با هرگونه دستگاه حاكمه ای می بینید ملتهای آنها به شعارهای شما، به انگیزه ها و آرمانهائی كه شما ترسیم كردید، با چشم عزت و احترام نگاه میكنند؛ شعار ضدیت با ظلم، ضدیت با سلطه، دفاع از مظلومان، دفاع از ملت فلسطین، دشمنی با شبكه اختاپوسی صهیونیسم. این دل ملتهای مسلمان است؛ این گسترش انقلاب اسلامی است

بیانات مقام معظم رهبری در نوزدهمین سالگرد حضرت امام؛ 14 خرداد 1387

درآمد

شكی نیست كه در تعیین راهبرد دهه چهارم انقلاب و مشخص كردن گفتمان حاكم بر عملكرد فعالان فرهنگی و سیاسی، نمی توان از عنصر، «عدالت» و عدالتخواهی چشم پوشی كرد. بنا به آیات صریح قرآن كریم، «برپا شدن عدالت به دست مردم» در تمامی عرصه ها، یكی از اهداف روشن جمعی در حاكمیت اسلامی است كه باید در هر دوره ای وضعیت موجود را با آن سنجید، و برای رسیدن به این آرمان یا كم كردن فاصله  خود با آن كوشید.

شاید در نظر برخی، عدالتخواهی فقط در عرصه اقتصادی نمود پیدا كند كه البته بخش عمده و مصداق بارز مطالبه عدالت، در زمینه اقتصادی و مبارزه با فساد و بی نظمی اقتصادی است ولی مفهوم عدالت چنان گسترده است كه حضور و بروزش در تمامی بسترها ضروری و لازم است و نبود عدالت و عدالت خواهی در فرهنگ، سیاست، مدیریت و ... بحران آفرین خواهد بود.

در عرصه بین الملل و تعامل با ملت ها و دولت ها نیز، گفتمان عدالت خواهی كارآمدی ویژه خود را دارد، پی گیری شعار عدالت خواهی و بالاتر از آن تنظیم اهداف و رفتارها بر اساس عدالت خواهی مبتنی بر معنویت و اندیشه دینی، در تعامل با بیرون از مرزهای جمهوری اسلامی، تنها راه احیای هویت حقیقی انقلاب و صدور آن به قلب های تشنه و دیده های منتظر حقیقت و تغییر است. عدالت گرایی در صحنه روابط بین الملل میانبری است ضروری به سمت عملی شدن اهداف و آرمان های نظام در سطح جهان.

در نوشته زیر تلاش داریم با نگاهی گذرا به عملكرد دستگاه های مختلف فرهنگی و سیاسی فعال در عرصه های بین الملل و اشاره بر برخی آسیب های موجود، مسیری نو را در سیر این نهادها، بر اساس متن صریح سخنان امام خمینی و مقام معظم رهبری، برای دهه چهارم انقلاب پیشنهاد كنیم.

گفتمان های رقیب

با پیروزی انقلاب و بلكه از همان دوران مبارزات، طیف متنوعی از گفتمان های دینی و غیر دینی و التقاطی در مقابل اندیشه های امام خمینی(ره) صف كشی كرده بودند و هر یك در دوره ای تلاش داشتند به عنوان رقیب جدی اندیشه اسلام ناب، خود نمایی كنند. در این میان، اندیشه ای كه امام خمینی، آن را «اسلام آمریكایی» می نامید، به دلیل داشتن چهره دینی و موجه، سخت جان تر و مقاوم تر از دیگر رقبای غیر دینی و ضد دینی اسلام ناب بوده. به تعبیر شهید آوینی:

«آخرین مقاتله ما به مثابه سپاه عدالت نه با دموكراسی غرب كه با اسلام امریكایی است كه اسلام امریكایی از خود امریكا دیرپاتر است و این نیز ولو كه هزار ماه باشد به یك شب قدر فرو خواهد ریخت

مهمترین دغدغه فرزندان انقلابی روح الله این است، كه اسلام آمریكایی با حفظ شعارها و نمادهای اسلام ناب، به تسخیر پایگاه های قدرت نظام برخواسته و می كوشد با تغییر حساسیت ها و دغدغه های جوانان دیندار و حتی انقلابی، آرمان های اسلام ناب را استحاله كند.

ویژگی بارز اندیشه امام خمینی و مقام معظم رهبری در عرصه بین الملل عبارت است از:

- استكبار ستیزی بی پرده

- تلاش برای حمایت و تقویت مستضعفان و جریان های آزادیخواه جهان به ویژه جریان های اسلام گرا

- حركت در مسیر تحقق وحدت اسلامی و تشكیل امت واحده ....

با همین ضرب آهنگ به نقد برخی روند عملكرد بین الملل برخی نهادها می نشینیم.

آسیب های نگرشی و عملی تفرقه گرایی:

شكی نیست كه مهمترین استراتژی غرب برای مدیریت نیروهای جهان اسلام، ایجاد و یا شعله ور كردن فتنه های قومیتی و مذهبی است. با این كه انسجام اسلامی و همبستگی مذهبی شعار و رویكرد همیشگی نظام و شخص مقام معظم رهبری(حفظه الله) بوده، ولی متاسفانه فضای ملتهب مذهبی حاكم بر فضای جهان اسلام بر برخی فعالان عرصه های بین الملل تأثیرگذاشته، جهت گیری فرهنگی برخی را تابع این فضا نموده است.

اگر سخنان امام خمینی و مقام معظم رهبری را در مناسبت هایی مانند عاشورا، غدیر، بعثت و ... مطالعه كنیم به وضوح روشن می شود كه قرآئت اسلام ناب از عناصر مفهومی اسلام و شیعه چه مقدار با نوع نگاه مقابل متفاوت است. در نگاه اسلام ناب، هیچ گاه مفاهیم شیعی و اسلامی در حد نزاع ها و جنگ های بی حاصل مذهبی فروكاست  نمی كند، بلكه تمامی این مفاهیم ضمن این كه هویتی پویا و كارمد به مذهب و دین می بخشد تا سطح تمدن سازی رشد و اوج می گیرد. بدون شك پیروان هر یك از مذاهب اسلامی امروز جهان تشنه و پذیرای قرآئتی است كه اسلام را به عنوان سرمایه بی بدیل حماسه و عرفان؛ انقلاب، تحول و دگرگونی فراگیر جهانی معرفی كند. امروز جهان اسلام یكپارچه بازسازی عزّت و كرامت خود را مطالبه می كند و توده ها و نخبگان جهان اسلام، به شدّت از جریان ها و شخصیت هایی كه منافع محدود گروهی، قومیتی و مذهبی خود را بر منافع فراگیر امّت اسلامی مقدم می كنند بی زار هستند.

حتی اگر كسانی باشند كه تنها با نگاه مذهبی مسایل را تحلیل می كنند و به نگاه جهانی و وحدت محور اسلام ناب اعتقادی ندارد، باید بدانند تشیع انقلابی و پویا بهترین الگو و قرآئت شیعه است كه در قلب تمامی مسلمانان جا دارد و نزدیك ترین نسخه فكری به اندیشه و قلب جوانان جهان اسلام می باشد.

رویكرد رسانه ای و سیاسی رسانه های غربی و عربی وابسته به نظام سلطه تعقیب دو راهبرد «ایران هراسی» و «شیعه هراسی» با هدف ایجاد ترس همراه با كینه و دشمنی از ایران بوده است. دشمنان نظام با این كه جمهوری اسلامی همواره پرچمدار احیای هویت اسلامی و عزّت بخشی جهان اسلام بوده است، تلاش كردند به عكس ایران را نماد تفرقه گرایی مذهبی و خطر قومیتی برای جهان اسلام و جهان عرب معرفی كنند.

توده های جهان اسلام را به شدت از گسترش تشیع می ترسانند، تلاش دارند وحدت اسلامی را شعاری مرحله ای و مقدمه برای گسترش مذهبی جلوه دهند و می كوشند ایران را خطری بالفعل برای آینده جهان عرب جلوه دهند و در این مسیر آنقدر مبالغه و دروغ نمایی می كنند كه ایران را خطرناكتر از اسرائیل می دانند!!

كسانی كه با تمام توان زشت نمایی چهره جمهوری اسلامی را در میان مسلمانان به عنوان وظیفه ای رسانه ای دنبال می كنند، تمامی رفتار و گفتار فعالان بین الملل ایران را رصد می كنند و بارها و بارها از كاهی كوه ها ساخته اند. به همین جهت باید در گفتار و رفتار خود بسیار دقت كنیم زیرا كمترین اشتباه فردی به نام نظام جمهوری اسلامی در جهان مطرح می شود.

تكثر سازمانی

نهادهای رسمی نظام فعال در جمهوری اسلامی متناسب با نیازهای متعدد، تشكیل و سازماندهی شده است. دقت بسیاری در نیاز سنجی و تشكیل سازمان ها به كار رفته است به كار رفته كه قابل تقدیر است و به همین جهت با طیف متنوعی از نهادها و دستورالعمل های گوناگون مواجه هستیم. ولی با كمال تأسف، پدید آمدن روحیه دیوان سالاری در برخی از این نهادها باعث شده آرمانی ترین بخش نظام جمهوری اسلامی گرفتار روزمرگی و گره های كور بروكراسی شود. نتیجه این كه، وضعیت موجود با حالت آرمانی تفاوت بسیار دارد. با توجه به تحولات كم نظیر اندیشه های نظام جمهوری اسلامی در شكل دهی به این تحولات، متاسفانه هنوز شبهات بسیاری در داخل كشور درباره اولویت داشتن فعالیت های بین الملل وجود دارد تا چه رسد به تامین مطلوب اهداف در خارج از كشور! البته نباید از انصاف گذشت و از فعالیت های تاثیرگذار و مثبت این نهادها چشم بسته عبور كنیم ولی پرواضح است كه امكانات این نهادها با خروجی شان تناسبی ندارد.

 به نظر می رسد برای تغییر روحیه حاكم بر این نهادها باید با نگاهی جدید در محورهای زیر به دنبال تحول و دگرگونی بود:

1.    بازخوانی اندیشه اسلام ناب: متاسفانه هنوز هستند مدیران و كاركنان فرهنگی یا سیاسی كه نسبت به معیارها و شاخصه های اندیشه امام و رهبری جهل دارند. ژرفا و توان پویاسازی سخنان امام و رهبری آنقدر روشن است كه تكرار سخنان ایشان بدون هیچ بازسازی و توسعه دیگر، تمامی سستی ها و كاستی های روحی و فكری ما را از بین می برد. چه بسا جهل موجود در برخی افراد مخلص نیز در برخی موارد باعث شده، انگیزه و خلوص آنان نیز ناخواسته در جهت اندیشه های دیگر بهره برداری شود. لازم است بازخوانی جدی اندیشه های امام و رهبری در عرصه مسایل بین الملل به شكل دقیق انجام شده و با تبدیل دیدگاه های رهبری به راهبرد و دستور العمل همواره نگاه و عملكرد خود را در این ترازو، ارزیابی كنیم.

2.    توجه جدی به حركت های مردمی: رمز پیروزی انقلاب اسلامی تكیه امام خمینی به حركت های مردمی بوده است. امروز نیز ضرورت دارد ساختاری اداری و رسمی با اعتماد و بهره گیری از توان سرشار مردمی به ویژه نوآوری ها و انرژی متراكم نسل جوان به سمت اهداف نظام گام های جدی و جهشی بردارد. بهره گیری از انرژی و آرمان خواهی نسل جدید در جهت نشر اهداف و آرمان های انقلاب اسلامی در سطح جهان، پنجره جدیدی از تحول گرایی را در مقابل این نهادها خواهد گشود.

استعدادهای جوان فراوانی وجود دارد كه هم اكنون در حوزه و دانشگاه به شكل خودجوش فعالیت های تاثیر گذاری در این بستر داشته است ولی متاسفانه مانند بسیاری از بخش های دیگر، توجه و حمایت از این حركت های مردمی به اندازه كافی وجود ندارد. به نظر می رسد برای جبران مشكلات موجود در نهادهای رسمی نیاز داریم تشكل های خودجوش و سازمان های مردم نهاد بیشتری را در این فضا تشكیل و تقویت كنیم.

 

كمبود رسانه

مقصود از رسانه در این جا، تأثیرگذارترین نوع آن یعنی شبكه های ماهواره ای است كه امروز بیشترین و متنوع ترین مخاطب را به خود اختصاص می دهد. سخن در نادیده گرفتن زحمات شبكه های ماهواره ای موجود نظام نیست. شبكه های العالم، الكوثر، پرس تی وی، هر كدام متناسب با فضای كاری و تخصصی خویش  تاثیرگذاری ویژه داشته اند ولی با گذشت سه دهه از انقلاب، متاسفانه هنوز شبكه ای ماهواره ای ویژه انسجام اسلامی و تقریب مذاهب نداریم. با این كه بسیاری از هنرمندان علاقه به آفرینش هنری در این عرصه هستند ولی هیچ گونه نهاد و مركز رسمی برای هدایت و پشتیبانی هنرمندان برای خلق اثر در این زمینه وجود ندارد.

غفلت از تاریخ انقلاب

شخصیت های برجسته انقلابی، شهدا، عالمان مجاهد، حوادث تعیین كننده انقلاب مانند تسخیر لانه جاسوسی، واقعه طبس، مراحل مختلف جنگ، بحران های داخلی و گروهك ها، فراز و فرودهای سیاسی انقلاب و ... هر كدام موضوع های بسیار جذابی است كه امروز در جهان معاصر مشتاق بسیاری دارد. تجربه انقلابی و سیاسی ایران معاصر الگویی بسیار ارزشمند و عملی برای خیل عظیم جوانان آزادیخواه و انقلابی جهان است كه متأسفانه هنوز آن گونه كه باید و شاید به نسل جوان خودمان منتقل نشده تا چه رسد به اینكه به گوش جهانیان رسیده باشد.

البته در داخل مراكز فعالی در این عرصه ها وجود دارد كه آثار ارزشمندی را در این زمینه ها تولید كرده اند ولی نیازمند جهت دهی نهضت ترجمه به سمت نمایش این گوهرهای انقلابی و سرمایه های فكری نظام هستیم تا بتوانیم به شكل لازم با امواج رو به رشد و توسعه بیداری اسلامی در جهان ارتباط و تعامل موثر داشته باشیم.

غفلت از جهان مجازی

امروز سایت ها و پایگاه های اطلاع رسانی بسیار متنوعی داریم كه هر یك بنا به دغدغه و نوع نگاه خویش به فعالیت هایی می پردازد، ولی از این نكته غافلیم كه فضای مجازی جهانی پر تكاپو است و دنیایی است بدون مرز برای ایجاد ارتباط دو سویه و تاثیرگذاری مثبت.

متأسفانه اطلاع رسانی ما در فضای مجازی بیشتر به سمت ارتباط یك سویه و تاسیس سایت های مختلف حركت داشته است در حالی كه باید با فعال نمودن گردان های مجاهدان فرهیخته و اندیشمند اینترنتی، و بهره گیری كامل از تمامی امكانات ارتباط دوسویه مانند چت كردن یا حضور فعال در تالارهای گفتگو، بتوانیم شبكه ای عظیم از شخصیتها و گروه های همفكر تولید كنیم و در مواقع لازم با بهره گیری از این امكان در جهان امواج لازم را ایجاد كنیم.

گفتمان تابع تحولات

هر چند پذیرفته است كه در فضایی زندگی می كنیم كه قدرت های رسمی و حكومت ها اغلب دست نشانده نظام سلطه جهانی هستند و در این فضا اقدام مستقل دشوارتر است ولی دشوار بودن حركت مساله ای است و محافظه كاری و عدم اقدام مساله دیگر. گویی برخی از این نهادهای محترم، اساسا چنین وظیفه ای برای خود قائل نیستند كه باید در فضای جهانی ابتكار عمل را به دست داشت و اقدامات موثر عملی را ما آغاز كنیم. همیشه در انتظار وقوع جنگی یا شروع حمله ای رسانه ای هستیم تا ما هم از دور پرچمی برداریم و تكان بدهیم.

در مقابل جهان تشنه امروز، منتظر حضور قوی، مستمر و بلكه مدیریت پتانسیل های نهفته و امواج خروشان بیداری اسلامی در جهان است. نمی توان برای ایران، جایگاه ام القرایی قایل بود ولی خود را بخشی از بیداری اسلامی دانست. یكی از وظایف سنگین این نهادهای رسمی، داشتن طرح و نوآوری در مدیریت و پیشرو بودن هدایت امواج پرشور انقلابی در جهان است كه جز با ابتكار عمل و حضور فعال و نه منفعلانه قابل تحقق نیست. نباید برای حضور در عرصه، منتظر وقوع تحولات توسط دیگران ماند.

 

گسست میان بخشی

هر مجموعه چند بخشی كه به شكل سیستمی یكپارچه بخواهد عملكردی واحد و منسجم داشته باشد، ناچارا ضروری است وحدت رویه، سیاست گذاری یكسان و نظارت كافی بر عملكرد بخش های مختلف را در دستور كار قرار دهد. در صورتی كه هر یك از این بخش ها ساز جداگانه خود را بزند و به سویی برود، و درصورتی كه هر یك از بخش ها، عملكرد بخش دیگر را با مواضع ناهماهنگ خنثا كند، اساسا مجموعه و سیستم واحدی باقی نخواهد ماند.

به نظر می رسد آنچه نیاز امروز دستگاه های بین الملل نظام است، تلاش برای مدیریت یكپارچه و حركت در راستای یك چشم انداز واحد با اهداف مشخص است. نباید یك دستگاه جهت گیری حساسیت زای مذهبی داشته باشد و دستگاه دیگر از تقریب مذاهب سخن بگوید و ...

 

 

 

سایت شخصی حمیدرضا غریب رضا

:

 

 

 

 

 

 

 

 


٢١:٠٣ - 1391/01/04    /    شماره : ٢٢٦٦    /    تعداد نمایش : ٣١٨



خروج





   مطالب مرتبط
بازدیدها
امروز :8152
کل بازديدها :17405280
بازديدکنندگان آنلاين :1
بازديدازاین صفحه :342203