نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]


  چاپ        ارسال به دوست

مبانی مدینه فاضله اسلامی در اندیشه سیاسی امام(ره) (4)

«بله آن آدم های بی عرضه ای كه در حوزه ها نشسته اند از عهده تشكیل و ادامه حكومت بر نمی آیند چون آن قدر بی عرضه اند كه قلم هم نمی توانند بكار ببرند قدمی در هیچ كاری بر نمی دارند.»[1]
«شما به حوزه های علمیه نگاه كنید، آثار همین تبلیغات استعماری را مشاهده خواهید كرد افراد مهمل و بیكاره و تنبل و بی همتی را می بینید كه فقط مسأله می گویند و دعا می كنند و كاری جز این از آن ها ساخته نیست.»[2]
3. تطبیق، جمع بندی و نتیجه گیری
ملاحظه می شود كه در فراز های آخر درس ولایت فقیه كه در سال 1348 در نجف از سوی امام تعلیم و تبلیغ شده، ارتباط و تمركز و انسجام اركان پنجگانه هندسه نظری و راهبردی محسوس تر و بیشتر می شود و معلوم می شود كه در ورای ظاهر ساده این جملات عامه فهم و این گفتار به ظاهر سنتی و حوزوی كه ظاهراً فاقد دسته بندی و متدولوژی است، چه هندسه دقیق و منظمی قرار دارد. ما در خلال این اندیشه و گفتار شاهد دیالكتیك و تعامل منطقی علم و عمل و عقل نظری و عقل عملی هستیم. نتیجه چنین حقیقت و هماهنگی، همانا وقوع پدیده عظیم انقلاب اسلامی، براندازی یك نظام بسیار قدرتمند و استقرار یك دولت و نظام نوین دینی است، اموری كه همگی در قرن بیستم و رواج لیبرالیسم و لائیسم غیر منتظره هستند.
در واقع اساس این هندسه و جوهر این هماهنگی و تناسب بین علم و عمل، در متن و بطن قرآن و سنت قرار دارد كه امام خمینی ـ سلام الله علیه ـ توانسته به خوبی آن را تحقیق، تبلیغ، تعلیم و تجویز نماید. در همین فرازهای اساسی از اندیشه و گفتار امام ملاحظه می شود. كه وی چگونه چند سؤال اساسی فلسفه و معرفت سیاسی را مطرح كرده و به آن ها پاسخ داده است.
سؤالات اساسی فلسفه و معرفت سیاسی و پاسخ های امام:
1. وضع موجود جامعه و حكومت چیست؟
2. چرا وضع موجود چنین شده است؟
3. اگر وضع موجود به همین منوال پیش برود چه خواهد شد؟
4. وضع مطلوب جامعه و حكومت چه باید باشد؟
5. چرا وضع مطلوب باید چنین باشد؟
6. چه باید كرد تا از وضع موجود به وضع مطلوب رسید؟
در پرسش و پاسخ سؤال اول، امام همچون یك جامعه شناس واقع بین با اتكا به اخبار و اطلاعات واقعی و عینی، وضع موجود جامعه شاهنشاهی را تشریح، نقد و ارزیابی كرده و آن را فاسد و فاسد كننده تشخیص می دهد.
در طرح سؤال دوم امام وارد وضع مسبوق جامعه ایران و اسلام شده و همچون یك مورخ مطلع، عواملی چون توطئه یهود در صدر اسلام و ورود استعمار به جهان اسلام، سستی حكام، اهمال حوزه های علمیه و جهل و بی خبری توده ها را علت و ریشه فساد و خرابی وضع موجود بر می شمارد. در پاسخ به سؤال سوم امام تلویحاً در این دروس و صریحاً در بسیاری از اعلامیه ها و سخنرانی هایش هشدار می دهد كه اگر وضع موجود به همین روال پیش برود سقوط كیان ملت و اسلام و ذلت و زبونی امت حتمی است و این نكته بسیار مهمی در هندسه سیاسی و راهبردی امام است. زیرا می گوید اگر وضع موجود را هم كسی توجیه كند و از ترس به خطر افتادن جان و مال مسلمین، تجویزی برای برخورد با مفاسد ندهد اما خرد تر شدن و سقوط و اصمحلال جامعه مسلمین در آینده ایجاب می كند كه نباید گذاشت وضع بدتر شود و باید جهت اصلاح آن قیام كرد. در پاسخ به سؤال چهارم، امام شاخص هایی برای وضع مطلوب جامعه اسلامی با اتكا به قرآن و سنت بیان می كند كه مهمترین آن ها عبارتند از:
1. حاكمیت قانون الهی؛
2. وحدت؛
3. نظم؛
4. عدالت.
با برقراری این شاخص ها امام می گوید جامعه مطلوب اسلامی موجب تربیت و فضیلت و ایمان مردم شده و سبب حصول سعادت و كمال می شود. در این جا نوبت به پاسخ این پرسش اساسی می رسد كه ویژگی ها و شاخص های وضع مطلوب مبتنی بر چه فلسفه و منطقی هستند و از كجا منبعث شده اند و خلاصه این كه چرا وضع مطلوب اسلامی باید چنین باشد و چرا باید چنین ویژگی ها و شاخص هایی داشته باشد؟ در پاسخ به این سؤال، امام جهان بینی و اصول اعتقادات اسلامی و در رأس آن مقوله توحید و حاكمیت خداوند را مطرح می نمایند.
اما مهمترین فراز اندیشه سیاسی امام كه ممیزه او و راز براندازی نظام شاهنشاهی و استقرار نظام جمهوری اسلامی در آن نهفته است، راهبرد، توصیه و تجویز های عملی و عملیاتی وی است. در این جا است كه او به آخرین و ششمین سؤال هندسه سیاسی و نظری پاسخ می دهد. در واقع پنج سؤال اول عمدتاً در عرصه عقل نظری هستند و به «چیستی ها و چه باید باشد ها» پاسخ می گویند. اما سؤال ششم در عرصه عقل عملی است. این امر نشان می دهد كه عقل عملی كه مبین تكالیف و شارح اعمال مؤمنین و مسلمین است چقدر اهمیت دارد. زیرا برای پاسخ گوئی به این سؤال لازم است به پنج سؤال بسیار مهم پیشین در عرصه عقل نظری پاسخ گفت. در این جا امام با داشتن معارف و قضایا و یافته های آن پنج سؤال، پاسخ سوال ششم را بیان كرده و تجویز ها و راهبردهای عملی خود را برای برهم زدن وضع موجود شاهنشاهی و استقرار وضع مطلوب اسلامی و تأسیس دولت و حكومت اسلامی بر اساس ولایت فقیه، به شرح زیر صادر می كند:
1. اعتراض خواص و نخبگان به حكومت
2. تبلیغات برای توده ها
3. تعلیمات برای طلاب و عامه مردم
4. انقلاب
امام اعتراض را قدم اول می داند و علما و مبارزین و روشنفكران را به آن دعوت می كند تا به هر شكل آن را متوجه رژیم شاه نمایند و به این وسیله آن را دچار ضعف و سستی كرده و در دل مردم امید و انگیزش ایجاد نمایند.
تبلیغات و تعلیمات نیز به عهده علما و خواص و روشنفكران است كه به آن وسیله، وضع مطلوب جامعه اسلامی و اسلام را تشریح و ابهام زدایی كرده و وضع موجود شاهنشاهی را شرح و نقد و طرد نمایند. پس از این مراحل و با روشن شدن افكار عمومی و شیوع نارضایتی عامه از وضع موجود، زمان انقلاب و براندازی فرا می رسد و باید با بسیج همگان و سازماندهی توده های مسلمان ناراضی، انرژی لازم و ابزار مناسب را به میدان مبارزه آورده و حكومت جائر را ساقط كرد و سپس حكومت اسلام را تشكیل داد تا به آن وسیله وضع مطلوب اسلامی را ایجاد نمود.
توصیه و سخن آخر
در این نوشتار كوتاه فقط فرصت طرح موضوع و فتح بابی در مورد این سؤال بود كه آیا در پس افكار و اعمال سیاسی امام چه طرح و چهارچوبی وجود داشته كه توانسته واقعه عظیم انقلاب اسلامی و تأسیس و استقرار دولت و نظام دینی را ایجاد نماید؟ فرضیه ما این بود كه طرح مزبور دارای پنج ركن منسجم و مرتبط بود كه می توان نام «هندسه سیاسی، نظری و راهبردی ـ مدینه فاضله و وضع مطلوب» بر آن نهاد. در تشریح و اثبات و آزمون وسیع تر، عمیق تر و دقیق تر این فرضیه توصیه های زیر ارائه می شود:
1. بخش های وسیع تری از افكار و گفتار و نوشتار های امام با چهارچوب فوق تحلیل شود.
2. قانون اساسی جمهوری اسلامی با این چهارچوب بررسی شود. مشخصاً اصول دوم و سوم آن مبتنی بر این هندسه هستند.
3. چون قرآن مهمترین منبع و سند اسلامی است و اندیشه امام از آن ملهم است، هندسه سیاسی مذكور را در آیات آن پی بگیریم.


[1]. همان، ص 141.
[2]. همان، ص 151.

محمد باقر حشمت زاده - ايدئولوژي، رهبري و فرايند انقلاب اسلامي، ج 2، ص 433- 452


١٦:٣٢ - 1392/06/17    /    شماره : ١٦١٦٦    /    تعداد نمایش : ٨١٦



خروج





   مطالب مرتبط
 مبانی مدینه فاضله اسلامی در اندیشه سیاسی امام(ره) (4) (خبر)
 مبانی مدینه فاضله اسلامی در اندیشه سیاسی امام(ره) (3) (خبر)
 مبانی مدینه فاضله اسلامی در اندیشه سیاسی امام(ره) (2) (خبر)
 مبانی مدینه فاضله اسلامی در اندیشه سیاسی امام(ره) (1) (خبر)
 مبانی مدینه فاضله اسلامی در اندیشه سیاسی امام(ره) (3) (خبر)
 مبانی مدینه فاضله اسلامی در اندیشه سیاسی امام(ره) (3) (خبر)
 مبانی مدینه فاضله اسلامی در اندیشه سیاسی امام(ره) (1) (خبر)
 انقلاب اسلامی در اندیشه سیاسی عالمان شیعی (4) (خبر)
 وظایف مدیراسلامی باتکیه بروظایف سازمانی (خبر)
 ثابت و متغیّر در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) (4) (خبر)
 امام خمینی و توسعه سیاسی (4) (خبر)
بازدیدها
امروز :7449
کل بازديدها :17259773
بازديدکنندگان آنلاين :3
بازديدازاین صفحه :337911