نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]


  چاپ        ارسال به دوست

مردم سالاری از دیدگاه امام خمینی (ره) (2)

طرح نظام مبتنی بر مردم سالاری مطلوب از دیدگاه امام خمینی ـ رحمه الله ـ
حضرت امام، در حد فاصل برپایی نهضت اسلامی (1341 هـ. ش) تا زمان رحلتشان (1368 هـ. ش) به عنوان رهبر انقلاب اسلامی قرن 20 و بنیانگذار نخستین حكومت دینی در جهان معاصر، دیدگاه ها و نظرات خویش درباره مسائل مختلف را مطرح فرموده اند كه از آن جمله می توان به شمای حكومت مطلوب از منظر ایشان، اشاره كرد.
حضرت امام در طول فاصله زمانی (1341 الی 1368) به مناسبت و به تدریج، گوشه هایی از ویژگی هایی نظام حكومتی را بیان كرده اند كه با جمع بندی این ویژگی ها می توان به تصویر نسبتاً كاملی از حكومت مطلوب ایشان دست یافت. حكومتی كه بر اساس مردم سالاری بنا شده، به نوبه خود، ظرف بسط و ظهور چنین قرائتی از مردم سالاری نیز به شمار می آید. این بخش از تحقیق به طرح توصیفات حضرت امام از چنین حكومتی اختصاص یافته است.
دموكراسی و مردم سالاری مطلوب حضرت امام، بنا كننده حكومتی است كه به خاطر خدا به كسب رضایت مردم بپردازد.[1] و رضایت خداوند را از طریق كسب رضایت مردم[2] (مؤمن) جلب كند. مقبول مردم باشد[3] و مردم، از جان و دل موافق آن باشند.[4] معترف به خطای خود بوده[5] و از تصمیم های نادرست خود عدول كند[6] در مقابل قانون تسلیم بوده[7] و در محدوده آن عمل كند[8] به آرا و افكار عمومی احترام گذاشته[9] و در برابر، خواسته های شرعی و قانونی مردم تسلیم باشد.[10] متكی به اراده ملت بوده[11] و بیشترین توجه خود را به قشر ضعیف جامعه اختصاص دهد.[12] در برابر مردم متواضع و فروتن باشد.[13] به مشاركت مردم در مسائل كشور معتقد باشد.[14] مردم به سهولت امكان ارتباط با مسؤولان آن حكومت را داشته باشند.[15]
با جمع بندی مواردی كه فهرست وار به آن ها اشاره شد می توان ساختار و شمای كلی حكومت مطلوب حضرت امام را تصویب كرد.
جمع بندی و استنتاجات نظری
از بخش های پیشین می توان نتیجه گرفت كه نگرش حضرت امام به دموكراسی و مردم سالاری مطلوب، برآمده از خاستگاه دینی تفكرات ایشان و مبتنی بر اصول اسلامی كرامت و اختیار انسان است. در دیدگاه دینی حضرت امام، انسان دارای منزلت است؛ (برگرفته از آیه شریفه و لقد كرمنا بنی آدم) و دارای قوه اختیار.
بر همین اساس، انسان مسلمان و مؤمن، قطعاً عزیز است و محترم و انتخاب او نیز دارای عزت و حرمت است. از این روست كه حكومت به عنوان ابزاری لازم در جهت حركت انسان به سوی رشد و كمال، باید برای انسان و انتخاب او ارزش قائل شود و همین نكته است كه زیربنای مردم سالاری مطلوب حضرت امام را تشكیل می دهد.
بر پایه چنین نگرشی به انسان است كه دیدگاه سیاسی حضرت امام شكل می گیرد و حكومت مطلوب تصویر می شود. از منظر امام خمینی، حكومت مطلوب، حالتی است كه تضمین كننده كرامت انسان و قدرت انتخاب اوست؛ كرامت و اختیاری كه هدیه خداوند و شریعت مقدس به انسان (خصوصاً انسان مسلمان و مؤمن) است.
لازمه تحقق چنین نگرشی به مردم سالاری، خواست عامه و اكثریت جامعه است و اگر بخش عمده ای از یك تجمع مدنی اراده كند كه زندگی جمعی خود را بر پایه چنین نگرشی از مردم سالاری استوار سازد، راه برای تحقق حكومت مطلوب حضرت امام فراهم می آید و طبیعی است كه حد و مرز مردم سالاری در جامعه اسلامی همانا خطوط قرمز معین شده از خداوند است و مردم سالاری ابزاری است برای نیل انسان به كمال و سعادت معرفی شده از سوی دین.
بنا به فرموده حضرت امام، مردم سالاری برگرفته از دین در برخی نقاط، شباهت هایی به دموكراسی رایج در جهان معاصر دارد. اما تفاوت اساسی میان دو نگرش ناشی از این حقیقت است كه دموكراسی رایج در جهان كنونی، مردم محور است. اما مردم سالاری مطلوب و برگرفته از دین، مردم دار و نیز دموكراسی رایج در خدمت انسان است و مردم سالاری مطلوب حضرت امام در خدمت سعادت و تكامل او است.
مردم سالاری مطلوب حضرت امام با هر آن چه به ضعف و ذلت انسان بینجامد و قدرت اختیار و انتخاب خداداد او را سلب كند مقابله می كند، خواه به شكل سرمایه داری و سرمایه محوری باشد و خواه به شكل تبعیض و بی عدالتی. بر این اساس است كه مردم سالاری مطلوب امام علاوه بر نگرش عام به همه شهروندان، نگاهی خاص به مستضعفین دارد و تجلی مردم داری را در حمایت از طبقات ضعیف جامعه جستجو می كند. نقد دموكراسی رایج در مغرب زمین نیز بر اساس نگرش فوق صورت گرفته است. حضرت امام با تكیه بر چنین نگرشی، دموكراسی غربی را خالی از محتوا و در بردارنده صورتهایی از دیكتاتوری می داند؛ صورتهایی كه به انقیاد و سلب آزادی های خداداد انسان و اسارت او در بند هیاهو و تبلیغات انجامیده است.


[1]. همان، ج17، ص 161.
[2]. همان، ج18، ص 201.
[3]. همان، ج3، چاپ دوم، ص 75.
[4]. همان، ج1، ص 71، چاپ دوم.
[5]. همان، ج 18، ص 41، چاپ اول.
[6]. همان، ج1، ص 59.
[7]. همان، ج2، ص 241.
[8]. همان، ج8، ص 553.
[9]. همان، ج2، ص 186.
[10]. همان،ج1، ص 59، چاپ دوم.
[11]. همان، ج3، ص 37.
[12]. همان، ج5، ص 190.
[13]. همان، ج1، ص 110.
[14]. همان، ج19، چاپ اول، ص 238.
[15]. همان، ج 8، ص 62.

محمد صادق کوشکي - تأملاتي در انديشه سياسي امام خميني (ره)، ص 71-80


١٩:١٩ - 1392/06/14    /    شماره : ١٦٠٠١    /    تعداد نمایش : ٥٦٣



خروج





   مطالب مرتبط
 مردم سالاری از دیدگاه امام خمینی (ره) (2) (خبر)
 مردم سالاری از دیدگاه امام خمینی (ره) (1) (خبر)
 مردم سالاری از دیدگاه امام خمینی (ره) (1) (خبر)
 فهم قرآن از دیدگاه امام خمینی (ره) (2) (خبر)
 دیدگاه عرفانی اخلاقی امام خمینی (ره) (2) (خبر)
 امام خمینی (ره) و عشق به مردم (2) (خبر)
 دیدگاه امام خمینی (ره) درباره عوامل و مراكز تربیتی (2) (خبر)
 دیدگاه فلسفی امام خمینی (ره) (2) (خبر)
 دیدگاه عرفانی اخلاقی امام خمینی (ره) (2) (خبر)
 امام خمینی(ره) و بازگشت ‏به قرآن (2) (خبر)
 فهم قرآن از دیدگاه امام خمینی (ره) (3) (خبر)
بازدیدها
امروز :9448
کل بازديدها :16149527
بازديدکنندگان آنلاين :27
بازديدازاین صفحه :317790