نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > دین و اندیشه > ولایت فقیه 


  چاپ        ارسال به دوست

دیدگاه عرفانی اخلاقی امام خمینی (ره) (2)

3- اطمینان نفسانی و طمأنینه و وقار باطنی[1]
4- عاشقانه و با شوق باطنی همراه باشد. [2]
توجه و تفهیم به معانی، حقایق و اسرار و لااقل توجه بدین حقیقت كه در سایه ذكر (نماز) فرمانبرداری از خدا صورت می گیرد[3]
5- بركنار از تصرفات و نفوذ شیطان: بر این اساس، شخص ذاكر و عابد همواره باید در استعاذه به سر ببرد[4] از نظر امام راحل - سلام الله علیه - دو چیز در این سیر معنوی (نماز) مهم است: یكی طهارت كه سر آن (تخلیه) و سَر سِرّ آن (تجرید) می باشد و دیگری كه ركن اعظم است و در نماز حاصل می شود، سر آن (تجلیه) و سر سِرّ آن (تفرید) است. [5]
هـ ـ یكی از مسائل معروف باب عرفان (ریاضت) است واژه ریاضت از ماده روض و از حیث معنا تحمل زحمت و پرداختن به عملی جهت ایجاد ورزیدگی روحی یا جسمی است بدین جهت به ورزش و حركتهای مربوط بدان نیز (ریاضت) گویند.
همچنین دگرگونی و تبدیل حالت روحی مذموم در راستای دستیابی به حالت روحی ممدوح و اعراض و خودداری از اعمال شهوانی، مداومت و ملازمت به نماز و روزه و خلوت و تفكر و شب و زنده داری و تهجد و نیز تهذیب اخلاق را (ریاضت) می خوانند. [6]
ریاضت همواره در تعقیب هدفی خاص صورت می گیرد و از دیدگاه امام راحل - سلام الله علیه - پشتوانه اصلی ریاضت یعنی (نیت) صیغه بطلان و یا مشروعیت را متوجه آن می سازد؛زیرا ریاضت اگر با انگیزه حب نفس و جلوه های مختلف آن صورت گیرد، نامشروع و ریاضت باطل است و اگر به منظور تقرب و جلب رضای پروردگار متعال انجام پذیرد، شرعی و صحیح خواهد بود. [7]
و نیز ریاضت از حیث كیفیت عمل، اگر مطابق با دستورهای شرع مطهر باشد، ریاضت صحیح می باشد و اگر چگونگی عمل، رفتار كردار، حركات و سكنات مربوط در چارچوب مجوزات شرع مطهر نباشد، آن ریاضت غیر اسلامی و مبتدع (بدعت) خواهد بود[8]
قابل ذكر است كه ریاضت به نوبه خود بر دو گونه است:
1) ریاضت جسمی
2) ریاضت روحی. [9]
اولی عبارت است: از تحمل مشكلات از جمله، امساك و خودداری از غذاهای لذیذ و گوارا، پرداختن به روزه های مستحبی یا واجب، پرداختن به روزهای مستحبی یا واجب، پرداختن به نمازهای مختلف، انجام حج، عمره و. . . تحمل كار و تلاش طاقت فرسایی كه صبغه عبودیت دارند، مثل دستگیری از خلق.
دومی عبارت است: از چشاندن درد و الم ریاضت به روح، اندیشیدن در عواقب و سرانجام معاصی، توجه به كیفر و عذاب دردناك عصیان و خطا، توجه به گرفتاریهای دردناك عصیان و خطا، توجه به گرفتاریهای گوناگون عالم قبر و قیامت[10]
تعریف ریاضت از نظر امام راحل»: امام راحل - سلام الله علیه - همانند برخی از صاحب نظران در باب تعریف ریاضت، بدین مساءله عنایت دارد كه: الریاضه و هی ازاله الشماس عن النفس بقطع ماءلوفاتها و مخالفه مرادتها و اعظم اركانها دوام الملازمه علی ذكر لااله الاالله[11]
یعنی، (ریاضت عبارت است از بین بردن حالت طغیان و سركشی نفس از راه مبارزه با آنچه كه مورد الفت و خواهش آن است و مهمترین راه موفقیت (عظیم ترین) ركن آن، ملازمت و تداوم به ذكر الهی است (لا اله الا الله) است) .
امام در ذیل تعریف می نویسد: (و الحاصل هذا الذكر فی هذا المقام لیس ذكر للذاكرین بل وسیله الی ازابه الحجاب) . [12]
این ذكر (لا اله الا الله) وسیله ای جهت رفع نمودن حجاب باطنی است نه وسیله دستیابی به ارتقا و علو باطنی. (در این رابطه به اذكار دیگری نیز باید روی آورد)
«نتایج و دستاوردهای ریاضت صحیح»:
اشارتی رفت كه اگر ریاضت با نیت صادقانه و اخلاص الهی همراه باشد واز چار چوب مجوزهای شرعی تجاوز نكند، یكی از راههای اساسی (خودسازی) است؛ زیرا از راه ریاضت می توان به نتایج درخشان و شگرفی در این باره دست یافت، از جمله:
1. پالایش نفس از رذایل اخلاقی و ایجاد تحول و دگرگونی در نفس. [13]
2. تصفیه باطن از عقاید باطل. [14]
3. تخلیص نیت از ریا. [15]
4. ایجاد حضور قلب در عبادت. [16]
5. دستیابی به باورهای صحیح از جمله: (لا موثر فی الوجود الا الله) [17] و این از معانی (لا اله الا الله) است كه از راه ریاضت می توان بدان دست یافت. [18]
6. بیرون كردن حب نفس، حب دنیا و حتی محبت این و آن، از دل[19] و دست یابی به محبت الهی كه ام الطهارت است. [20]
7. ایجاد ملكات فاضله[21] كه انسان از راه ارتباطات قلبی می تواند مظهر اسماء و آیت كبرای الهی شود. وجود او ربانی گشته و در مملكت وجود او فقط جمال و جلال الهی فرمانروایی می كند. [22]
8. رهایی از حجاب علم و حصول انقطاع الی الله؛[23] زیرا كه كثرت اشتغال به علوم برهانیه، سبب ظلمت و كدورت قلب است. [24]
9. اجتناب از همه گونه محرمات و ترك همه گونه شبهاست[25]
10. رفع حجابها. [26]
11. تقویت اراده باطن در جهت هدایت دیگران[27] (طه ما انزلنا علیك القران لتشقی) [28]
قابل ذكر است كه اگر در حال ریاضت، مرگ پیش آمد، ظرف، مشمول عفو و رحمت و غفران الهی خواهد گشت. [29]
همچنین اگر كسی در پرتو ریاضت به ملكات اخلاقی دست یابد، در حالی كه با نیت خالص و تقرب به درگاه خداوند متعال نباشد بلكه با صبغه ای از شهرت طلبی. ریاضت خواهی و جاه و مقام جویی همراه باشد، آن اخلاق و ملكات را (اخلاق الهی) نمی توان نامید. [30]
بر این اساس، ریاضت پیشگانی كه به خیال خام خود، در مكاشفات خود شیعه و رافضی را به صورت خنزیر مشاهده كرده (چنانچه در برخی از كتب آمده است !!!) آنان در سیمای آینه باطن به دور از زنگار و كدورتهای باطنی رافضی (شیعه) ، در واقع، خود را مشاهده كرده اند و خود راخنزیر یافته اند. [31] (این است سر انجام و عاقبت ریاضتهای غیر الهی و ملكات شیطانی) .
و- برخی از مقامات و صفات عالیه
در میان صفات عالی و ملكات و خصلتهایی كه انسان در پرتو ریاضت، به آنها دست می یازد، برخی از آنها در زندگی روزانه نمایان ترند؛یعنی اثر وجودی آنها مشهودتر است، از جمله: (رضا) توكل، تفویض، خوف، رجا، ثقه و. . .)
هنگامی كه انسان به حالت (ثقه) یعنی اطمینان نفسانی دست یافت كه همه چیز از خداست (لا حول و لاقوه الا الله) و خدا او را همواره زیر نظر داشته و همه امور آشكار و پنهان وی را مقرر می دارد، در این صورت در هنگام اقدام به كارهای زندگی، از اینكه به مصلحت او هست یا خیر، به خدا (توكل) می كند این حالت را توكل گویند و آنگاه كه حتی به خواست و مصلحت، خویش نیندیشیده و فقط جلب رضای او و تحقق اراده او را خواستار است، این حالت را (رضا) گویند و اگر به حالتی دست یافت که در امور زندگی خود، اراده خود و همه چیز را از خدا و در خدمت تحقق اراده او بداند این حالت را (تفویض) نامند، ولی اگر با توجه به بسط رحمت الهی. . . . . و شكر نعمتهای او حالت ویژه ای در او ایجاد شد كه از پیدایش غرور و كوتاهی و یاءس از رحمت حضرت حق، پیشگیری می كند، آن حالت خاص را (خوف و رجا) گویند. [32]
«برترین ذكر الهی»
یكی از برترین اذكار كه سالك را به اوج معراج نایل می سازد، قرائت قرآن است. قرآن كتابی است جامع است كه در نورانی ترین شب (لیله القدر) نازل شد[33] و حاوی همه گونه معارف از معرفه الذات تا معرفه الافعال است. [34] و از مقاصد مهم آن تطهیر باطن انسان از پلیدیها و تحصیل سعادت است. [35] و هر طایفه ای به قدر استعداد خود ازاین كتاب استفاده می كند[36] قرائت آن ثواب و پاداش الهی را در بر دارد، چنانكه قاری با دید تعلیم و تربیت در آن به تعمق بپردازد به هدایت، حجاب خود بینی و نور طریق سلوك انسانیت دست می یابد[37] به شرط آنكه از حجاب خودبینی و كدورتهای معاصی، خود را به دور دارد. و در آیات آن به تفكر بنشیند و سپس به تطبیق خود با محتوای آن بپردازد.
وظیفه سالك الی الله آن است كه خود را به قرآن عرضه بدارد[38] و به كوتاه سخن، انسان با ریاضتهای قلبی می تواند مظهر اسمای الهی شود[39] آری قرآن منبع همه گونه معرفتها[40] و منشاء عرفان است.
زـ معنای اخلاق
(اخلاق) جمع (خلق) است و (خلق) عبارت است از: (حالتی كه در نفس پدید می آید و انگیزه حركت عملی انسان شود و آدمی در پرتو آن بدون تروی و به كارگیری فكر و اندیشه، به عمل مناسب با آن دست می یابد) .
قابل ذكر است كه (خلق) در انسان بر دو گونه است:
الف) طبیعی.
ب) اكتسابی.
(طبیعی) به مزاج و اصل فطرت آدمی مربوط می شود، ولی (اكتسابی) از راه تفكر، تدبر، معاشرت و عادت ایجاد می شود هر دو قابل زوال و دگرگونی می باشند نه آنكه ذاتی و لایتغیر باشند. [41]
ح ـ اهمیت اخلاق
امام راحل - سلام الله علیه - برای اخلاق و علوم مربوط بدان، اهمیت فراوانی قایل بود و تأكید داشت تا در مراكز علمی، علوم معنوی از قبیل علم اخلاق، تهذیب نفس و سیر سلوك الی الله تدریس شود. [42] و می فرمود: علاوه بر برهان و تجربه، دعوت انبیاء و شرایع حقه به سوی اخلاق كریمه. . . اهتمام داشتند. [43]
البته درجه اهمیت اخلاق را از این بیان می توان به دست آورد كه پیامبر خاتم (صلی الله علیه و آله) هدف اصلی بعثت خود را (كمال مكارم اخلاق) دانسته اند. (بعثتُ لاتمم مكارم اخلاق) [44]
و نیز ره توشه سفر آخرت (اخلاق كریمه) است[45] بر این اساس، شیخ انصاری كه از حیث مراتب علمی بی همتا بود، همواره در كنار استاد اخلاق خود، زانوی ادب بر زمین نهاده و به شاگردی می پرداخت. [46]


[1]. آداب الصلوه، ص 16، 17، 228، 35، و 27.
[2]. آداب الصلوه، ص 16، 17، 28، 35، و 27.
[3]. آداب الصلوه، ص 16، 17، 28، 35 و 27.
[4]. آداب الصلوه، ص 16، 17، 28، 35 و 27.
[5]. سر الصلوه، مقاله اول، فصل 6، ص 55.
[6]. اقرب الموارد (ماده روض) . فرهنگ بزرگ جامع نوین، تالیف احمد سیاح (ماده روض.
[7]. چهل حدیث، ص 45 و 120.
[8]. چهل حدیث، ص 45 و 120.
[9]. البته ریاضت، به ریاضت علمی و عملی نیز تقسیم شده است (چهل حدیث، ص 273) حدیث 17.
[10]. چهل حدیث، ص 280 - 289، حدیث 17.
[11]. تعلیقات علی مصباح الانس، ص 222.
[12]. تعلیقات علی مصباح الانس، ص 222.
[13]. چهل حدیث، ص 111، حدیث 5، ص 280، حدیث 17، ص 349، حدیث 24 و ص 405، حدیث 25 و آداب الصلوه، ص 92، 97، 99.
[14]. چهل حدیث، ص 111، حدیث 5، ص 280، حدیث 17، ص 349، حدیث 24 و ص 405، حدیث 25. و آداب الصلوه، ص 96.
[15]. چهل حدیث، ص 349 و 440. آداب الصلوه، ص 96.
[16]. چهل حدیث، ص 349، حدیث 24 و ص 45، حدیث 2، آداب الصلوه، ص 96.
[17]. چهل حدیث، ص 53. آداب الصلوه، ص 93. و مقدمه اسرار الحكم، ص 32.
[18]. آداب الصلوه، ص 93.
[19]. چهل حدیث، ص 124، 309، 333 و 510. و آداب الصلوه ص 92.
[20]. چهل حدیث، ص 124، 309، 333 و 510. آداب الصلوه ص 92.
[21]. چهل حدیث، ص 510.
[22]. همان مدرك، و آداب الصلوه، ص 207.
[23]. چهل حدیث، ص 544.
[24]. آداب الصلوه، ص 93.
[25]. چهل حدیث، ص 475.
[26]. تعلیقات علی مصباح الانس، ص 222. و آداب الصلوه، ص 91.
[27]. چهل حدیث، ص 352، حدیث 21.
[28]. سوره طه، آیه 1-2.
[29]. چهل حدیث، ص 115.
[30]. چهل حدیث، ص 45.
[31]. تعلیقات علی مصباح الانس، ص 221.
[32]. ر. ك: چهل حدیث، حدیث 14، ص 222- 227.
[33]. ر. ك آداب الصلوه، ص 184، 185، 192، 195، 207و 208.
[34]. ر. ك: آداب الصلوه، ص 184، 185، 192، 195، 207، 208.
[35]. ر. ك: آداب الصلوه، ص 184، 185، 192، 195، 207، 208.
[36]. ر. ك: آداب الصلوه، ص 184، 185، 192، 195، 207 و 208.
[37]. ر. ك: آداب الصلوه، ص 184، 185، 192، 207 و 208.
[38]. ر. ك: آداب الصلوه، ص 184، 185، 192، 195، 207 و 208.
[39]. ر. ك: آداب الصلوه، ص 184، 185، 192، 195، 207 و 208.
[40]. صحیفه نور، ج 19 - ص 25.
[41]. چهل حدیث، حدیث 29، ص 510.
[42]. وصیتامه سیاسی - الهی، بند (ط) رهنمود به حوزه ها و مراكز علمی كشور.
[43]. چهل حدیث، ح 29، ص 510، 511 و 512.
[44]. چهل حدیث، ح 29، ص 510، 511 و 512.
[45]. چهل حدیث، ح 29، ص 510، 511 و 512.
[46]. جهاد اكبر، مبارزه با نفس، ص 32.

سيد محمد شفيعي مازندراني - با اندکي تصرف از كتاب مباني تربيتي عرفاني، فصل پنجم


٠٤:٠٣ - 1392/09/11    /    شماره : ٢٣٧٣٧    /    تعداد نمایش : ٧٦٢



خروج





   مطالب مرتبط
 گلچین توصیه های اخلاقی عرفانی امام خمینی (ره) (2) (خبر)
 دیدگاه عرفانی اخلاقی امام خمینی (ره) (3) (خبر)
 دیدگاه عرفانی اخلاقی امام خمینی (ره) (1) (خبر)
 دیدگاه عرفانی اخلاقی امام خمینی (ره) (3) (خبر)
 دیدگاه عرفانی اخلاقی امام خمینی (ره) (2) (خبر)
 دیدگاه عرفانی اخلاقی امام خمینی (ره) (1) (خبر)
 گلچین توصیه های اخلاقی عرفانی امام خمینی (ره) (1) (خبر)
 شخصیت سیاسی و عرفانی حضرت امام(ره) (2) (خبر)
 نگرشی به مكتب اخلاقی امام (ره) (2) (خبر)
 مسوولیتهای اساسی و عمل به تكلیف در نگاه امام خمینی (2) (خبر)
 شخصیت سیاسی و عرفانی حضرت امام(ره) (3) (خبر)
بازدیدها
امروز :11940
کل بازديدها :17250397
بازديدکنندگان آنلاين :6
بازديدازاین صفحه :287294