نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > دین و اندیشه > ولایت فقیه 


  چاپ        ارسال به دوست

شخصیت سیاسی و عرفانی حضرت امام(ره) (4)

هنوز هم آن ها تاثیرهایی را كه از حضرت امام (رحمه الله) پذیرفته اند پخش می كنند.
ولی غیر مسلمانان به طور طبیعی، تصویر روشنی از امام (رحمه الله) ندارند؛ یكی به دلیل تبلیغات دستگاه های تبلیغاتی صهیونیستی و دیگری هم به دلیل تحریف در اینترنت و در كتابخانه ها كه اكثر قریب به اتفاق اطلاعات و منابع اطلاعاتی تحریف شده است. در سازه های دانشگاهی هم اطلاعات معمولا بسیار كم است؛ یعنی: اگر ما در گردهمایی ها یا كلاس ها شركت می كردیم، از این كه امام (رحمه الله) شخصیتی است، كه در قرن بیستم بزرگ ترین تحول را ایجاد كرد و صاحب اندیشه های فلسفی و عرفانی و فقهی و سیاسی بود، كم تر بحث می شد.
روزی در موسسه مطالعات اسلامی مك گیل نزد یكی از استادان رفته بودم تا درباره یك مقاله سؤالی بپرسم. دیدم پشت سر او مجسمه ای بود شبیه حضرت امام (رحمه الله) گفتم: این چیست؟ كجا بوده؟ گفت: چیزی نیست یك مجسمه است. گفتم: مجسمه كیست كه به عنوان نمادی از یك شخصیت در اتاقتان نگه می دارید؟ گفت: قبل از انقلاب، این را به عنوان «فردوسی» برای ما فرستادند، ولی الان می گویند: این امام است. من دیدم این ها حتی آن جایی هم كه قرار است به صورت نمادین یك مجسمه هم داشته باشند، به صورت معامله عمل می كنند؛ یعنی: چون باید نظر ایران را جلب كنند و بگویند كه در این مؤسسه هم روی افكار و اندیشه های امام (رحمه الله) بحث می شود، مجسمه فردوسی را به عنوان امام (رحمه الله) معرفی می كنند. اگر این را بعد از انقلاب داده اند، چه مانعی دارد كه آن را در یك جای درست دانشكده بگذارند؟ دانشكده یك نمایشگاه هم داشت كه قرآن ها و كتاب های خطی و آثار و مفاخر فرهنگی زیادی از ایران و سایر كشورهای اسلامی در آن جا بود. این مجسمه را هم در معرض دید قرار می دادند. اما معمولا با این مسائل با حالت تعارف برخورد می كنند. نقش قلم های مسموم منافقان هم بسیار چشمگیر است. مؤسسات انتشاراتی در زمینه چاپ مقاله و كتاب بسیار كار می كنند. این اصلا با كارهایی كه درباره اندیشه های حضرت امام (رحمه الله) ما عرضه می كنیم قابل مقایسه نیست. همان گونه كه عرض كردم، اگر شناختی از امام (رحمه الله) وجود دارد، به دلیل فعالیت ها و ویژگیهای شخصی خود ایشان است، قدری از آن هم مربوط به توجه مسلمانان به پیام های عمومی حضرت امام بوده است. غیر از جاذبه های معنوی كه شخصیت امام (رحمه الله) داشت، در پیام های حضرت امام، پیام خودباوری و بازگشت به خویشتن اسلامی موجود بود. این برای مسلمان ها یك باور است و برایشان جاذبه دارد. مسلمانانی كه در اصطكاك با هویت فرهنگی هستند، وقتی در فضای مغرب زمین قرار می گیرند، جز جست وجوی هویت فرهنگی، كه یك مساله جدی است، مشكل بزرگی ندارند. حال، اگر كسی مردم را به خودباوری وتوجه به خطراز خود بیگانگی و از دست دادن هویت اسلامی دعوت كند، پیام نوی دارد و دیگران حرفش را دنبال می كنند.
- آیا حضرت امام (رحمه الله) در فلسفه سیاسی خودشان، از مفاهیمی مثل دموكراسی یا تلرانس هم استفاده می كردند؟
حجه الاسلام غرویان: حضرت امام (رحمه الله) از نظر مبانی اندیشه سیاسی و فلسفه سیاسی خودشان به حالت استغنای كامل رسیده بودند؛ یعنی: مبانی فلسفی انسان شناختی و جامعه شناختی حكومت اسلامی را فیلسوفانه و حكیمانه برای خودشان حل كرده بودند. البته تمام این مبانی در فرهنگ اسلامی وجود دارد و حضرت امام (رحمه الله) آن ها را از فقه، روایات، كتاب، سنت و مبانی فلسفی و عرفانی خودشان گرفته بودند و به طور كلی، اندیشه سیاسی شان مبتنی بر جهان بینی الهی بود. از این نظر، كسی كه حالت استغنا داشته باشد - یعنی: پایه های دستگاه فكری و سیاسی خود را تحكیم كرده باشد - احساس نیاز نمی كند كه از دیگر نظام های فكری وام بگیرد، اصطلاحات را از شرق و غرب، بگیرد. حضرت امام (رحمه الله) به این حالت رسیده بودند، وقتی از حكومت و سیاست بحث می كردند، نمی خواستند ادای فیلسوف سیاسی را در بیاورند یا از سیاستمداران دیگر دنیا تقلید كنند، خودشان واقعا به عنوان یك فیلسوف سیاسی مبانی و مبادی و اصول موضوعه اندیشه خود را كامل كرده بودند. بنابراین، در كلمات حضرت امام (رحمه الله) نمی بینیم كه از واژه های فرهنگ سیاسی غرب مثل دموكراسی، جامعه مدنی و این گونه واژه ها به كار رود. امام (رحمه الله) نیازی به آن ها نمی دیدند، آن قدر دستشان از فرهنگ اسلامی پر بود كه نیازی نمی دیدند از این اصطلاحات استفاده كنند.
بر این اساس، یكی از درس هایی كه از حضرت امام (رحمه الله) می گیریم و به خصوص رهبران سیاسی ما باید این درس را بگیرند، این است كه روی پای خودمان بایستیم. استغنا به دنبالش استقلال می آید. اگر ما استغنای فكری داشته باشیم، روی پایه ها و مایه های فكری - فلسفی اسلامی خودمان تكیه كنیم مانند حضرت امام (رحمه الله) به استقلال می رسیم و نیازی احساس نمی كنیم كه از واژه های بیگانه استفاده نماییم. استفاده از این واژه های بیگانه به تدریج، راه نفوذ فرهنگ بیگانه را به جامعه ما باز می كند. ما باید هرقدر در توان داریم، سعی كنیم به حالت استقلال فكری - فرهنگی برسیم. البته این تعصب نسبت به چیزهای خوب فرهنگ و تمدن غرب نیست؛ زیرا در فرهنگ دین ما «اطلبوالعلم و لو بالصین» وجود دارد. از این گونه تشویق ها زیاد داریم كه باید دنبال آن حركت كنیم. اما وقتی ما از دیگران استفاده می كنیم نباید حالت تقلید داشته باشیم یعنی: اگر مطلبی را در تمدن اروپایی می بینیم، اول باید خودمان روی آن فكر كنیم، آن را برای خودمان تحلیل كنیم و باور نماییم كه چیز خوبی است، بعد بپذیریم اما صرف تقلید و تكرار مصطلحات آن ها كه نشان دهنده غرب زدگی ماست كاری خطرناك است، به خصوص اگر این حالت برای رهبران فكری و سیاسی جامعه باشد كه برای كل جامعه بسیار خطرناك است.
- در دیدگاه حضرت امام (رحمه الله)، ولایت سیاسی جدای از ولایت معنوی و عرفانی بوده است یا خیر؟
حجه الاسلام غرویان: متاسفانه در مجلاتی كه در سال های اخیر پس از ارتحال حضرت امام (رحمه الله) در جمهوری اسلامی منتشر می گردد، مطالبی نوشته می شود كه تحریف دیدگاه های حضرت امام (رحمه الله) است. یكی از این تحریفات همین است كه می گویند: ولایت سیاسی جدای از ولایت معنوی و عرفانی است. ولایت معنوی و عرفانی را قطب و مرشد معنوی داراست و ولایت سیاسی را حاكم سیاسی و این ها بعد نتیجه می گیرند كه در ولایت های معنوی و عرفانی، باب چون و چرا بسته است. اما در ولایت های سیاسی، باب چون و چرا برای همه مردم باز است. می گویند: نسبت به حاكم سیاسی (ولی فقیه) باب چون و چرا باز است و همه می توانند از او انتقاد كنند و سؤال نمایند؛ چون او فقط ولایت سیاسی دارد و ولایت عرفانی و معنوی ندارد كه هر چه گفت و امر و نهی كرد ما مجبور به اطاعت باشیم. ولی سیاسی در جامعه اسلامی مانند رئیس جمهور امریكا، انگلیس و فرانسه است. چطور آن جامی توانند رئیس جمهور را به باد انتقاد بگیرند، این جا هم همین طور است؛ چون ولایت سیاسی قداست ندارد، ولایت معنوی و عرفانی كه نیست كه ما چون و چرا نكنیم.
این بحثی است كه بعضی از دگراندیشان مطرح كرده اند و در مطبوعات ما هم آمده است. اما این ها اصلا ولایت فقیه را یا درست نفهمیده اند و یا نمی خواهند بفهمند؛ یا جاهل هستند و یا متجاهل؛ یا غافل هستند و یا متغافل. ما معتقدیم ولی فقیه مانند ولایت خدا، مانند ولایت رسول و امام معصوم علیهم السلام ولایت دارد، البته در مرتبه نازل تر. آیا ولایت رسول صلی الله علیه وآله فقط ولایت سیاسی است؟ او ولایت معنوی و عرفانی ندارد؟ آیا ولایت امام معصوم علیه السلام فقط سیاسی است؟ ولایت معنوی و عرفانی ندارد. چنین نیست. همان گونه كه عرض كردم، ولی فقیه معلم است، مرشد است، به یك معنا، پیر طریقت است و البته چون ما عرفان و سیر و سلوك و طریقت را جدای از مسائل سیاسی و اجتماعی نمی دانیم، معتقدیم كه بخشی از سیر و سلوك رشد و تعالی معنوی و عرفانی متداخل در همین مسائل سیاسی و اجتماعی است. ائمه علیهم السلام ما، كه مصداق انسان كامل بودند، هم از بعد عرفانی و معنوی برای مردم الگو بودند و هم از نظر سیاسی. ما معتقدیم كه در زمان غیبت، ولی فقیه چنین كسی است؛ یعنی: باید از نظر عرفانی و معنوی در حد بالایی باشد، اهل تهجد و نماز و عبادت و سیر سلوك و زهد و تقوا و ورع و پرهیزگاری باشد كه در روایات آمده است: «و اما من كان من الفقهاء صائنا لنفسه حافظا لدینه مخالفا علی هواه، مطیعا لامر مولاه فللعوام ان یقلدوه» این ها همان شرایط ولایت معنوی است و چون این ها را دارد ولایت سیاسی هم پیدا می كند؛ یعنی: زیربنای ولایت سیاسی در واقع، همین ولایت معنوی و عرفانی است، وگرنه اگر حاكمی این شایستگی های معنوی و عرفانی را نداشته باشد، اصلا برایش حاكمیت قایل نیستیم و به او اجازه نمی دهیم كه سیادت و مدیریت جامعه را داشته باشد.
بنابراین، از دیدگاه حضرت امام (رحمه الله)، ولایت سیاسی هرگز جدای از ولایت معنوی و عرفانی نیست و نتیجه ای كه بعضی از دگراندیشان می خواهند بگیرند نتیجه نادرستی است، درواقع، تحریف دیدگاه های حضرت امام (رحمه الله) است و این ها دنبال اهداف خودشان هستند.

محسن غرويان و عباسعلي شاملي - با اندکي تلخيص از مجله معرفت، ش31


٠٢:٥١ - 1392/08/30    /    شماره : ٢٢٩٠٢    /    تعداد نمایش : ٥٦٨



خروج





   مطالب مرتبط
 شخصیت سیاسی و عرفانی حضرت امام(ره) (5) (خبر)
 شخصیت سیاسی و عرفانی حضرت امام(ره) (3) (خبر)
 شخصیت سیاسی و عرفانی حضرت امام(ره) (2) (خبر)
 شخصیت سیاسی و عرفانی حضرت امام(ره) (1) (خبر)
 شخصیت سیاسی و عرفانی حضرت امام(ره) (3) (خبر)
 شخصیت سیاسی و عرفانی حضرت امام(ره) (2) (خبر)
 شخصیت سیاسی و عرفانی حضرت امام(ره) (1) (خبر)
 دیدگاه عرفانی اخلاقی امام خمینی (ره) (3) (خبر)
 دیدگاه عرفانی اخلاقی امام خمینی (ره) (2) (خبر)
 دیدگاه عرفانی اخلاقی امام خمینی (ره) (1) (خبر)
 شخصیت مذهبی سیاسی امام خمینی (ره) (2) (خبر)
بازدیدها
امروز :8132
کل بازديدها :17405260
بازديدکنندگان آنلاين :3
بازديدازاین صفحه :290634