نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]


  چاپ        ارسال به دوست

زیارت جامعه در آینه پژوهش

دربارۀ ويژگي‌هاي انسان کامل مطالب فراواني در قرآن مجيد و روايات و ادعيه و زيارت‌ها و نيز در کتاب‌هاي کلامي و فلسفي و عرفان مطرح شده است. علت توجه زياد به اين موضوع، نقش و جايگاه خاص انسان کامل به عنوان خليفۀ خداي سبحان است که هم در عالم تکوين مسئوليت خطيري دارد و هم در عالم تشريع، و از آنجا که هر فيض و عنايت الهي به واسطه و در پرتو او به ساير موجودات مي‌رسد، لازم است که دربارۀ ابعاد گوناگون وجودي وي مطالعات بيشتري ـ افزون بر آنچه در حال حاضر در دسترس است ـ صورت گيرد. پژوهش دربارۀ انسان کامل فقط تحقيق علمي نيست، بلکه در عرصۀ عمل هم فوايد بي‌شماري در بردارد.

يکي از کاربرد‌هاي آن ارتباط بهتر و صحيح‌تر با او براي نايل شدن به فيوضات الهي است که در قالب زيارت و توسل و ياري خواهي از ارواح مقدس و مطهر مطرح است. کاربرد ديگر آن در بحث شفاعت است و اينکه آيا در برزخ هم، شفاعت وجود دارد يا مختص به عالم قيامت است؟ و اينکه چند نوع شفاعت وجود دارد و حد و اندازه آن چيست؟ و مباحثي از اين قبيل.
اشاره شد که دربارۀ اوصاف انسان کامل در زيارت نامه‌ها هم سخن به ميان آمده است. زيارت يا مأثور است يا غير مأثور. زيارت غير مأثور از سوي افرادي مثل عالمان دين براي گفتگو با زيارت شونده  بيان شده است و زيارت مأثور جملاتي است که اهل بيت عصمت و طهارت آن را بيان فرموده‌اند.

زيارت مأثور از آن رو که از زبان مبارک و مطهر ولي الله مطلق صادر شده، ارزش و اهميت فوق العاده‌اي دارد؛ زيرا در سايۀ آن مي‌توان به قدر منزلت و جايگاه زيارت شونده پي‌برد. نيز در پرتو آن با علوم و معارفي که افراد اندکي توانايي ابراز آن را دارند، آشنا مي‌شويم؛ علوم و معارفي که مي‌توان از آن به عنوان حجتي گويا در مباحث دقيق معرفت الله بهره‌مند شد.

زيارت جامعه
زيارت‌نامه‌هايي که تحت عنوان زيارت جامعه ياد شده‌اند، مضاميني‌اند که به وسيلۀ آنها مي‌توان همۀ ائمۀ هدي(ع) را زيارت کرد. شايد علت ديگر اين وجه نام‌گذاري، تصوير نسبتاً جامعي است که در اين زيارت‌ها از ائمه(ع) ارائه شده است.[1]
زيارت جامعه، زيارتي است که آن را شيخ طوسي در تهذيب و شيخ صدوق در من لايحضره الفقيه نقل کرده‌اند. مرحوم مجلسي دربارۀ آن مي‌گويد: اين زيارت بهترين زيارت جامعه از نظر متن و سند و فصيح‌ترين و بليغ‌ترين آنهاست. پدر ايشان نيز در شرح من لايحضره الفقيه مي‌گويد: اين زيارت، بهترين زيارت و کامل‌ترين آنهاست و من همواره در پرتو آن به زيارت ائمه(ع) در اعتاب مقدسه نايل مي‌شدم.[2]

شرح‌هاي زيارت جامعه
به علت محتوا و مضمون بي‌نظير و معارف عرشي زيارت جامعه، شرح‌هاي ارزشمند و درخور توجهي بر آن نوشته شده است که در ذيل به نمونه‌هايي از آن اشاره مي‌شود:
1. شرح الزيارة الجامعة الکبيرة، اثر مولا محمد تقي مجلسي (م1070) که در ضمن لوامع صاحبقراني طرح شده است؛
2. شرح الزيارة الجامعه الکبيرة، اثر بهاءالدين سيد محمد نائيني مختاري معاصر شيخ حر عاملي؛
3. الاعلام اللامعة في شرح الجامعه، اثر سيد محمد طباطبائي، جد سيد مهدي بحرالعلوم؛
4. الانوار اللامعة في شرح الجامعه، اثر سيد عبدالله شبّر؛
5. شرح الزيارة الجامعة الکبيرة، اثر شيخ احمد احسائي؛
6. الانوار الساطعة في شرح زيارةالجامعة، اثر شيخ جواد کربلايي؛
7. شرح زيارت جامعة کبيره، اثر ميرزا علي نقي طباطبائي؛
8 شرح زيارت جامعة کبيره، اثر ميرزا محمد علي چهاردهي؛
9. شرح زيارت جامعة کبيره، اثر محمد هادي شيخ الاسلامي.[3]
10. يکي از شرح‌هاي زيباي اين زيارت‌نامه، شرح فيلسوف و عارف معاصر آيت الله شيخ عبدالله جوادي آملي تحت عنوان «ادب فناي مقربان» است. با آنکه اين شرح هنوز کامل نشده، ولي برخي از مجلّدات آن سه بار و برخي چهار بار تجديد چاپ شده است.[4]
به سبب ويژگي‌هاي شايان توجه و درخشاني که در اين شرح وجود دارد، چکيدۀ بسيار فشرده‌اي از بخش‌هايي از آن را ارائه مي‌کنيم.

منشور امامت
زيارت جامعه، بسان سيل از کوهسار وجود هادي امت، حضرت ابوالحسن ثالث، علي بن محمدنقي(ع) سرازير شده است و در آن در پوشش بيان فضائل انسان کامل، معارف عميق توحيدي و ولايي، مطرح شده است.
امام هادي(ع) در اين زيارت، ائمۀ اطهار را با جلوه‌هاي گوناگون مطرح ساخته تا زائر ، آنان را از زواياي مختلف تماشا کند و آنان را الگوي خود قرار دهد. در اين زيارت، مهمان با انواع غذاهاي امام شناسي، بزرگ داشته مي‌شود. در واقع اين بيانات عرشي امام علي النقي يک دوره امام شناسي است.
متن اين عبارت‌ها به گونه‌اي است که صدور آن از غير معصوم محال است؛ وانگهي مضامين آن با قرآن هماهنگ است و اين، نکته‌اي است که پژوهشگر را از بحث سندي آن بي‌نياز مي‌سازد.
شخصي به نام موسي بن عبدالله نخعي به حضرت علي النقي(ع) عرض کرد: يابن رسول الله ! مرا به زيارتي با بلاغت کامل آموزش ده که هر گاه در صدد بودم  يکي از شما را زيارت کنم، از آن طريق باشد. آن گاه حجت علي الاطلاق خداوند متعال، امام هادي(ع) اين زيارت را بيان فرمودند.


پي‌نوشت‌ها
[1] . ر.ک: سيماي ائمه در شرح زيارت جامعة کبيره، علي نظامي، ج1،ص20،و21.
[2] .  ر.ک: مفاتيح الجنان (زيارت دوم از زيارت‌هاي جامعه)
[3] .  ر.ک: مقدمۀ سيماي ائمه(ع).
[4] . از اين مجموعه تا کنون چهار جلد منتشر شده است.

محمد اصغری نژاد

به سفارش سازمان تبلیغات اسلامی قم


١٢:٤٤ - 1392/04/20    /    شماره : ١٢٦٢٠    /    تعداد نمایش : ٩٣٦



خروج





   مطالب مرتبط
بازدیدها
امروز :15334
کل بازديدها :16738883
بازديدکنندگان آنلاين :7
بازديدازاین صفحه :66299