نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > دین و اندیشه > اخلاق و عرفان 


  چاپ        ارسال به دوست

اهمیت کار و تلاش در اسلام

اهمیت کار و تلاش در اسلام
اسلام با تأکید بر تضمین روزی بندگان از سوی خداوند، سعی و تلاش را توصیه کرده و در قرآن مجید می-فرماید: «وَأَن لَّيْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَى»1 انسان جز محصول کوشش خویش مالک چیزی نیست.
در بسیاری از احادیث از کار و تلاش برای روزی حلال به عبادت برتر تعبیر شده است امام علی(علیه السلام) آن را از سحرخیزی در راه خدا کمتر ندانسته2 و امام رضا (علیه السلام) نیز اجرش را بیش از جهاد در راه خدا دانسته3 و در حدیثی قدسی نه دهم عبادت معرفی شده است.4
روایاتی نیز کم همتی را مانع پیشرفت و تنبلی را مایه حقارت و سربار دیگران بودن را ناشایست می-شمارند، چنان که در روایاتی دیگر از تلاش توانفرسا و کار مداوم شبانه¬روزی که باعث نادیده گرفتن حق اعضای بدن شود باز می¬دارد و آن را حرام می¬داند.5
پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می¬فرماید: اگر مرد بر دوش خود هیزم کشد و نیازش را با آن تأمین کند و بیش از نیاز خود را صدقه دهد بهتر از این است که از دیگری درخواست کند، زیردست دهنده بهتر از دست گیرنده است.6
رسول خدا (صلی الله علیه و آله) می¬فرماید: ... مَن باتَ کَالاً مِن طَلَبِ الحَلالِ باتَ مُغفوراً لَهُ. کسی که بر اثر خستگی از کار و تلاش به خواب رود آمرزیده شود.7
و نیز می¬فرماید: کسی که برای کسب روزی خود و خانواده¬اش مسافرت کند روز قیامت در سایه عرش خداست.8
و امام علی(علیه السلام) می¬فرماید: اگر جویای رستگاری هستید جدیت و تلاش را پیشه خود سازید.
اِن کُنتم لِلنجاة طالبینَ ... اَلزَمُوا الاجتِهادَ وَ الجِدَّ.9
کارگری سیره انبیا و امامان (علیه السلام)
خداوند در قرآن درباره حضرت داود (علیه السلام) می¬فرماید:
«وَعَلَّمْنَاهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَّكُمْ لِتُحْصِنَكُم مِّن بَأْسِكُمْ فَهَلْ أَنتُمْ شَاكِرُونَ»10 و به او فن زره¬سازی را که به سود شماست آموختیم، تا شما را در جنگ¬هایتان از آسیب¬های سخت سلاح¬ها حفظ کند. پس آیا شما سپاسگزار نعمت¬های ما خواهید بود.
رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: هیچ کس غذایی بهتر از غذای فراهم آمده از کار خویش نخورد و داود پیامبر(علیه السلام) از دسترنج خود می¬خورد.11
امام علی (علیه السلام) می¬فرماید:
خدای عز و جل به داود(علیه السلام) وحی فرمود که تو بنده خوبی هستی به شرط آنکه از بیت المال ارتزاق نکنی و با دستان خویش کار کنی. داود (علیه السلام) چهل روز گریست، آن گاه خدا به آهن وحی فرمود که برای بنده¬ام نرم شو. آهن به فرمان خدا برای او نرم شد و داود(علیه السلام) هر روز زرهی می¬ساخت و آن را به هزار درهم می¬فروخت و از بیت المال بی¬نیاز شد.12
شخصی به امام صادق (علیه السلام) عرض کرد: من نمی¬توانم با دستم کار کنم و راه تجارت را نیز به خوبی نمی¬دانم و اکنون محروم و محتاج هستم آن حضرت فرمود: کارگری کن و بر سر خود بار ببر تا از مردم بی¬نیاز شوی. رسول خدا (صلی الله علیه و آله) هم سنگی را بر شانه خود حمل کرد و در یکی از دیوارهای باغ خود به کار برد که آن سنگ هنوز در آنجا هست.13
امام صادق (علیه السلام) فرمودند: امیرمؤمنان(علیه السلام) هیزم جمع آوری می¬کرد و آب از چاه می¬کشید و شخم می¬زد و از دسترنج خود هزار برده آزاد کرد و به جارو کردن خانه می¬پرداخت و فاطمه(سلام الله علیها) نیز با دستانش گندم را آرد و آن را خمیر می¬کرد و نان می¬پخت.14
حسن بن علی بن ابی حمزه از پدرش نقل می¬کند که گفت: امام موسی کاظم(علیه السلام) را دیدم که در زمین خود کار می¬کرد و پاهای او غرق شده بود. گفتم: فدایت شوم! کارگران کجایند؟ ای علی! کسانی با دست خود در زمین خویش کار کردند که از من و پدرم برتر بودند. گفتم: کدام کسان؟ فرمود: رسول خدا (صلی الله علیه و آله) و امیرمؤمنان(علیه السلام) و همه پدرانم با دست خود کار می¬کردند و این سیره انبیاء رسولان و صالحان است.15
و در زمینه کارکردن ابو عمر و شیبانی می¬گوید: امام صادق(علیه السلام) را دیدم که بیلی در دست و پوششی درشت بر تن داشت و در باغ خود کار می¬کرد و عرق از بدنش فرو می¬ریخت. عرض کردم: فدایت شوم! بیل را به من بدهید تا به جای شما کار کنم فرمود: من چنان دوست دارم که شخصی، در گرمای آزاردهنده آفتاب، برای تأمین نیازهای زندگی خود رنج بکشد.16
پرهیز از تنبلی و کم همتی
امام علی (علیه السلام) می¬¬فرماید: اگر کار، سخت و توانفرساست، بی¬کاری دایمی هم فسادآور است.17
نیز امام صادق (علیه السلام) به برخی از فرزندانش می¬فرماید: از دو خصلت تنبلی و بی¬حوصلگی بپرهیز که این دو مانع بهره¬گیری تو از دنیا و آخرت می¬شوند، و نیز می¬فرماید: سست نباش تا آن که تو را می¬شناسد تحقیرت نکند و می¬فرماید: سربار مردم نباشید و باز می¬فرماید: منفورترین مردم نزد خدا کسی است که شب خواب و روز بیکار باشد.18
ابن عباس می¬گوید: رسول خدا (صلی الله علیه و آله) هرگاه کسی را می¬دید و از او خوشش می¬آمد می-پرسید: آیا حرفه¬ای داری؟ اگر می¬گفتند: نه، می¬فرمود: از چشمم افتاد. پرسیدند: چرا ای رسول خدا؟ فرمود: چون هرگاه مؤمن دارای حرفه¬ای نباشد به ناچار از دینش برای تأمین زندگیش بهره می¬برد.19
سحرخیزی و کار
امام صادق(علیه السلام) می¬فرماید: جدیت و تلاش کنید! هرگاه نماز صبح گزاردید و بازگشتید صبحگاهان در پی روزی روید و کسب حلال کنید، چرا که خدای عز و جل روزیتان دهد و یاریتان رساند.20 همچنین آن حضرت می¬فرماید: امام سجاد (علیه السلام) هنگام صبح در پی روزی بیرون می¬رفت. پرسیدند: ای فرزند رسول خدا کجا می¬روید؟ فرمود: برای پذیرش صدقه برای خانواده¬ام پرسیدند: آیا برای خانواده¬ات صدقه می¬پذیری؟ فرمود: هر که کسب حلال کند صدقه عایله خود را از خدا می¬پذیرد و به آنان می¬رساند.21
مدیریت در کار
امام صادق (علیه السلام): مسلمان را جز سه چیز اصلاح نکند: دین شناسی، شکیبایی در گرفتاریها و مدیریت نیکو در زندگی.22 و نیز می¬فرماید: کارهای بزرگ و مهم را خودت انجام بده و کارهای کوچک را به دیگران بسپار.23 و نیز می¬فرماید: باید میزان تلاش تو برای معاش بیشتر از ضایع کنندگان وقت و کمتر از تلاش آزمندی باشد که به دنیایش دلخوش و مطمئن است، پس تلاش خود را در مسیر شخص با  انصاف و عفیف قرار ده تا برتر از افراد سست و ناتوان باشی و آنچه را که شایسته مؤمن است به دست آوری زیرا کسانی که مالی به آن¬ها داده شود ولی سپاس نگزارند مالی ندارند.24
منابع
1-    نجم، آیه 39.
2-    دعائم الاسلام، ج 2، ص 15.
3-    الکافی، کلینی، ج 5، ص 88.
4-    ارشاد القلوب، شیخ مفید، ص 206.
5-    الکافی، ج 5، ص 127.
6-    تنبیه الخواطر و نزهة النواظر، ج 2، ص 229.
7-    الامالی، صدوق، ص 289.
8-    دعائم الاسلام، ج 2، ص 15
9-    غررالحکم، ص 266.
10-    انبیا، آیه 80.
11-    کنزالعمال، ج 4، ص 8.
12-    الکافی، ج5، ص 74.
13-    کافی، ج 5، ص 77-76.
14-    الفقیه، ج 3، ص 169.
15-    الفقیه، ج 3، ص 163.
16-    الکافی، ج 5، ص 76.
17-    الارشاد، شیخ مفید، ج 1، ص 298.
18-    مفاتیح الحیاة، آیة الله جوادی آملی، ص 89.
19-    مستدرک الوسائل، ج 13، ص 11.
20-    الکافی، ج 5، ص 79.
21-    الکافی، ج 4، ص 12.
22-    الکافی، ج 5، ص 87.
23-    الفقیه، ج 3، ص 169.
24-    تهذیب الاحکام، ج 6، ص 322.


١٠:٢٧ - 1393/03/08    /    شماره : ٣٠٨٥٢    /    تعداد نمایش : ٤٤٣



خروج





   مطالب مرتبط
بازدیدها
امروز :5571
کل بازديدها :17402699
بازديدکنندگان آنلاين :9
بازديدازاین صفحه :305327