نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > دین و اندیشه > انبیاء و ائمه 


  چاپ        ارسال به دوست

عصمت و حكمت امام صادق‌(ع)

مناظره علامه حسين‌بن عبدالصمد عاملي (پدر شيخ بهايي) با عالم سني
حسين‌بن عبد‌الصمد عاملي، پدر فاضل و دانشمند شيخ بهايي مي‌گويد: به شهر حلب وارد شدم، يكي از علماي هوشمند حنفي كه در علوم و فنون، فردي زبردست و در عين حال بي‌غل‌ و غش بود، مرا مهمان خود كرد، سخن از تقليد به ميان آمد، و همين سخن، زيربناي مناظره من با او گرديد، و آن مناظره به ترتيب زير صورت گرفت.

علامه عاملي: آيا از نظر شما (اهل تسنن) سخن صريحي از قرآن يا رسول‌خدا(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) آمده كه تقليد و پيروي از ابو‌حنيفه (رئيس مذهب حنفي) را بر ما واجب كرده باشد؟
دانشمند حنفي: نه، چنين سخن صريحي از قرآن يا رسول‌خدا(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) در اين مورد نداريم.

علامه عاملي:  آيا مسلمانان، اجماع كرده‌اند كه ما از ابوحنيفه پيروي كنيم؟
دانشمند حنفي: نه چنين اتفاق رأي، وجود ندارد.

علامه عاملي:  پس به چه دليل تقليد از ابوحنيفه، براي تو جايز شده است؟
دانشمند حنفي: ابوحنيفه مجتهد است و من مقلد، و بر مقلد واجب است كه از يكي از مجتهدين تقليد نمايد.

علامه عاملي: نظر شما درباره جعفربن محمد معروف به امام صادق(علیه‌السلام) چيست؟ آيا او از مجتهدين بود؟
دانشمند حنفي: جعفر‌بن‌محمدالصادق(علیه‌السلام)‌، در مرتبه‌اي بالاتر از مقام اجتهاد قرار داشت، و در علم و تقوا و نسب و مقام بالاتر از آن است كه توصيف شود، بعضي از علماي ما، نام چهارصد نفر از شاگردان او را برشمرده‌اند كه همه آن‌ها از علماي برجسته و مجتهدين برازنده بودند، كه يكي از آن‌ها، ابوحنيفه است.

علامه عاملي:همانا توبه مجتهد بودن و تقواي فوق‌العاده امام صادق(علیه‌السلام) اعتراف نمودي، ما شيعيان از همين امام صادق(علیه‌السلام) تقليد مي‌كنيم، بنابراين از كجا فهميدي كه ما درگمراهي هستيم و شما در راه هدايت مي‌باشيد؟با اين‌كه به عقيده ماامام صادق(علیه‌السلام) معصوم بود و خطا نمي‌كرد، و حكم او همان حكم خداوند است، و ما در اين مورد دلايل متقن و مدون داريم، و او همانند ابوحنيفه بر اساس قياس و رأي و استحسان، فتوا نمي‌داد، و در مورد ابوحنيفه احتمال خطا در فتوا وجود دارد، ولي درباره آن‌حضرت چنين احتمالي نيست.

فرضاً ما از مقام عصمت امام صادق(علیه‌السلام) صرف‌نظر كنيم، و همانند شما بگوييم امام صادق(علیه‌السلام) مجتهد بود، ولي ما دلايلي داريم كه بايد تنها از اين مجتهد (امام صادق(علیه‌السلام)‌) تقليد كرد، نه از ابوحنيفه.
دانشمند حنفي: دلايل شما بر اين انحصار چيست؟

علامه عاملي:  دلايل ما عبارت است از:
1ـ همه گروه‌هاي مسلمين به اتفاق رأي اعتراف دارند كه امام صادق(علیه‌السلام) در علم و تقوا و عدالت و مقام، بر ديگران برتر بود، به طوري كه من در هيچ كتابي از كتب تاريخ و اديان حديث، كسي را نديده‌ام كه به امام صادق(علیه‌السلام) ايراد گرفته باشد، و دشمنان شيعيانش با آن‌همه امكانات و سلطه و جمعيت زيادي كه دارند، نتوانسته‌اند نسبت ناروايي به آن حضرت بدهند و اين يك امتيازي است كه او بر سايرين دارد.1

بنابراين چگونه رواست كه ما تقليد از آن آقا را كه همه علماي اسلام بر تفوق علمي و تقوايي او اعترف مي‌كنند، ترك كنيم، و از كسي كه تقليد او آميخته با شك و ايراد است، تقليد نماييم؟ با توجه به اين‌كه در مسأله تقليد و تبعيت، عدم شك و ايراد، بر اثبات عدالت ‌مقدم است، چنان‌كه اين موضوع در محل خود بحث و بررسي شده است.

يكي از ائمه حديث شما امام غزالي است كه كتابي به نام المنخول در انتقاد از ابوحنيفه نوشته است، و هم‌چنين بعضي از فضلاي شافعي كتابي به نام النكت‌ الشريفه في الرد علي ابي‌‌حنيفه نوشته‌اند و....
بنابراين بدون ترديد، تقليد از كسي كه همه در علم و تقوا و عدالت او اتفاق دارند واجب خواهد بود، و به اجماع محققين عمل به فتواي مرجوح با بودن راجح (برتر) جايز نيست.

2ـ امام صادق(علیه‌السلام) به عقيده ما (شيعيان) از اهل‌بيت رسول‌خدا(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) است، كه به تصريح قرآن در آيه تطهير (33/احزاب) از هرگونه پليدي و انحراف، پاك هستند، چنان‌كه علامه لغوي، ابن‌فارس صاحب كتاب معجم مقاييس‌اللغة در كتاب خود به نام مجمل‌اللغة تصريح نموده كه امام صادق(علیه‌السلام) از اهل‌بيت پيامبر‌(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) است (با اين‌كه ابن‌فارس از علماي معروف اهل‌تسنن مي‌باشد) و اين همان مقام عصمت است كه شيعه معتقد به عصمت امام صادق(علیه‌السلام) مي‌باشد، ولي در مورد ابو‌حنيفه، اجماعي است كه او از اهل‌بيت پيامبر(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) نيست، بنابراين بر اساس تصريح قرآن، بايد از افراد پاك و منزه از هر گونه خطا، تقليد كرد، تا موجب يقين به نجات و رستگاري شود.

دانشمند حنفي: ما قبول نداريم كه امام صادق(علیه‌السلام) از اهل‌بيت پيامبر(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) باشد! بلكه بر اساس احاديث ما، اهل‌بيت (مشمول آيه تطهير) پنج نفر هستند (پيامبر، علي، فاطمه، حسن و حسين علیهم السلام).

علامه عاملي: به فرض بپذيريم كه امام صادق(علیه‌السلام) از آن پنج تن نيست، ولي حكم او، در عصمت و وجوب پيروي، همان حكم پنج تن(علیهم‌السلام) است به سه دليل:
1) هر كس كه به عصمت پنج تن(علیهم‌السلام) معتقد است، عصمت امام صادق(علیه‌السلام) را نيز قبول دارد، و هر كس كه عصمت پنج تن را قبول ندارد‌، عصمت آن حضرت را نيز قبول ندارد، و معصوم بودن پنج تن به تصريح قرآن (آيه تطهير) ثابت شده است، پس عصمت امام صادق(علیه‌السلام) نيز ثابت شده، زيرا به اتفاق رأي علماي اسلام، در عصمت، فرقي بين امام صادق(علیه‌السلام) و پنج تن(علیهم‌السلام) نيست، و اعتقاد تنها به عصمت پنج تن، نه امام صادق(علیه‌السلام)‌، بر خلاف اجماع مسلمين است.

2) بين راويان و سيره‌نويسان، مشهور است كه امام‌صادق(علیه‌السلام) و پدرانش، هيچگاه (براي تحصيل علم) به مجالس علما، رفت و آمد نكرده‌اند، و هرگز نقل نشده كه آن‌ها در مجلس درس علما و نويسندگان اهل تسنن، شركت نموده باشند، بلكه همه نقل كرده‌اند كه امام صادق(علیه‌السلام)‌، علم را از پدرش امام باقر(علیه‌السلام) و او از پدرش امام سجاد(علیه‌السلام) و او از پدرش امام حسين(علیه‌السلام) تحصيل نموده‌اند، و امام حسين(علیه‌السلام) به اجماع همه مسلمانان، از اهل‌بيت پيامبر‌(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) است، در نتيجه سخن امامان معصوم و امام صادق(علیه‌السلام) از روي اجتهاد نيست، از اين‌رو هيچ‌كس از كوچك و بزرگ، از آن‌ها سؤال نكرد مگر اين‌كه آن‌ها جواب دادند و در جواب نياز به مراجعه نداشتند، و خود آن بزرگواران، تصريح نموده‌اند كه قول يكي از آن‌ها، همان قول پدران آن‌ها است، و قول پدران آن‌ها همان قول رسول‌خدا(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) است، و اين مطلب در نزد ما بر اساس طرق صحيح، ثابت شده است.
نتيجه اين‌كه: سخن امام صادق(علیه‌السلام) همان قول افراد مطهر و منزهي است كه بر اساس تصريح قرآن (در آيه تطهير) آن‌ها از هر گونه پليدي، پاك و پاكيزه مي‌باشند.

3) از روايات صحيح و متعدد شما كه از طرق مختلف مورد قبول شما نقل شده، حديث ثقلين است كه در عبارات مختلف كه همه بيانگر يك معني است، نقل شده كه پيامبر(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) فرمود:
اني تارك فيكم ما ان تمسكتم به لن تضلوا بعدي: الثقلين: كتاب‌الله و عترتي، اهل‌بيتي؛
همانا من در ميان شما دو يادگار مي‌گذارم كه اگر به آن تمسك كنيد بعد از من هرگز گمراه نخواهيد شد، و آن دو يادگار، دو چيز گران‌قدر است:
1ـ كتاب خدا (قرآن)
2ـ عترت من كه همان اهل‌بيت من باشند.2
اين حديث به روشني مي‌گويد: تمسك به قرآن و عترت پيامبر(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) موجب رستگاري، و دوري از گمراهي است، و در ميان گروه‌هاي مسلمين، تنها شيعيان به اين دو (قرآن و عترت) تمسك نموده‌اند، زيرا غير شيعه، عترت پيامبر‌(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) را مانند ساير مردم دانسته، و به غير عترت، تمسك نموده‌اند.

حديث ثقلين نمي‌‌گويد: كه من در ميان شما قرآن و ابوحنيفه يا قرآن و شافعي را گذاردم، بنابراين چگونه ممكن است راه نجات را در تمسك به غير عترت پيامبر‌(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) تحصيل كرد؟!
و همين مطلب، اقتضا مي‌كند كه از كساني مانند امام صادق(علیه‌السلام) تقليد كنيم كه ظن قوي داريم، با تقليد او، تمسك به عترت پيامبر‌(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) نموده‌‌ايم، و شكي نيست كه پيروي از امام صادق‌(علیه‌السلام) در مقايسه با ابوحنيفه و... برتري خواهد داشت.

 


 پي‌نوشت‌ها:
1. بايد توجه داشت، امام صادق(علیه‌السلام) (متوفي 148 ه‌ق) برافرازنده پرچم فقه تشيع، استاد ابوحنيفه (متوفي 150 ه‌ق) و مالك‌بن‌انس (متوفي 179 ه‌ق) دو استاد و رئيس دو مذهب اهل تسنن (حنفي و مالكي) بود، بر همين اساس، ابوحنيفه مي‌گفت: لو لا السنتان لهلك النعمان: اگر آن دو سال (شاگردي من در نزد امام صادق‌‌(علیه‌السلام)) نبود، نعمان (ابوحنيفه) هلاك مي‌شد.
و مالك‌بن‌انس مي‌گفت: ما رأيت افقه من جعفربن محمد: هيچ‌‌كس را فقيه‌تر از امام صادق(علیه‌السلام) نديده‌ام (في سبيل‌الواحده‌الاسلاميه، ص 63 و 64).
2. اين حديث معروف از متواترات قطعي بوده و در كتب اهل تسنن و شيعه نقل شده است.
منبع: يك‌صد و يك مناظره، محمد محمدي اشتهاردي، ص285

به سفارش سازمان تبلیغات اسلامی قم


١١:٣٣ - 1393/01/08    /    شماره : ٢٨٧٧٣    /    تعداد نمایش : ٧٣٩



خروج





   مطالب مرتبط
 امام جعفر صادق(ع) رئیس مذهب شیعه (خبر)
 جرقه های اولیه انقلاب اسلامی ایران(قسمت اول) (خبر)
 زندگی امام رضا (ع) (خبر)
 در انتظار خورشید (خبر)
 پژوهشی در زندگی امام موسی کاظم(ع) (خبر)
 خلفای معاصر امام جواد(ع) (خبر)
 پژوهشی در زندگی امام جواد(ع) (خبر)
 جنگ جمل (خبر)
 زندگی و رویدادهای عصر امام هادی(ع) (خبر)
 زندگی و رویدادهای عصر امام محمدباقر(ع) (خبر)
 پژوهشی در زندگانی امام محمد باقر (ع) (خبر)
بازدیدها
امروز :5400
کل بازديدها :17402528
بازديدکنندگان آنلاين :5
بازديدازاین صفحه :321327