نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > دین و اندیشه > انبیاء و ائمه 


  چاپ        ارسال به دوست

فروغی از سیمای حضرت معصومه (س)

حضرت فاطمه معصومه (س)اختر تابان عصمت و عفت و پاکیزه گوهر صدف خاندان حضرت موسی بن جعفر ع، در اول ماه ذی قعده، سال 173 در مدینه متولد شد و در سال 201 در 28 سالگی در شهر مقدس قم چشم از جهان فروبست.[1] به مناسبت میلاد این دخت امامت و کریمۀ اهل بیت ع در این مقال کوشیده‌ایم نگاهی هر چند گذرا به کمالات علمی و مقامات معنوی آن بزرگوار داشته باشیم.

الف) کمالات علمی
حضرت معصومه (س) در میان فرزندان حضرت امام موسی (ع )اولین بانویی است که از منظر علمی و مقام عرفانی بالاترین مقام را دارا است. این حقیقت را می‌توان با تمسک به روایات ائمه معصومین (ع) و توصیفات آن بزرگان در مورد آن حضرت اثبات نمود. حتی از بعضی نقلها استفاده می‌شود که حضرت معصومه (س) مانند عمۀ بزرگوارش حضرت زینب کبری (س) عالمۀ غیر معلمۀ بوده است. صاحب کشف اللئالی نقل می‌کند: روزی عده‌ای از شیعیان وارد مدینه شدند و پرسشهایی داشتند که می‌خواستند از محضر حضرت امام کاظم (ع) بپرسند. چون امام هفتم (ع)در مسافرت بود،آنان سؤالات خود را به حضرت معصومه (س) که در آن هنگام کودکی خردسال بود دادند. فردای آن روز برای دومین بار و گرفتن پاسخ‌های خویش به رجوع کردند، امّا امام هفتم (ع) هنوز از مسافرت برنگشته بود، آنان ناگزیر به مراجعت به وطن بودند پاسخها را مطالبه نمودند حضرت معصومه (س) در غیاب پدر بزرگوارش جواب سوالات را نوشته و به آنان تحویل داد. آنان با دریافت جواب خوشحال گشته و از مدینه خارج شدند. اتفاقاً در بیرون شهر با امام موسی بن جعفر (ع) مواجه شده و ماجرای خویش را بازگو نمودند. هنگامی که امام هفتم (ع )پرسشهای آنان و پاسخهای دختر عالمۀ خویش را ملاحظه کردند، سه بار فرموند: «فَداها ابُوها، پدرش فدایش باد.»[2]

پاسدار فرهنگ اهل بیت (ع )
فاطمه معصومه( س) در ردیف راویان و محدثانی است که سخنان گهربار پیامبر اکرم (ص )و ائمه اطهار (ع) را به شیفتگان معارف اهل بیت (ع) عرضه کرده است. دخت گرامی موسی بن جعفر () از بانوان پر تلاش در عصر خفقان عباسی است. آن حضرت در دورانی که آشوب و اختلاف در میان گروههای مسلمانان اوج گرفته بود و فرزندان و شیعیان علی( ع) در معرض فشارهای حکومتی و تهمت‌های مخالفین قرار داشتند، احادیث روح‌بخش و قابل توجهی را در مورد معارف اسلامی و فضائل و مناقب اهل بیت (ع) به سینۀ تاریخ سپرده است. نکتۀ جالب توجه در احادیث حضرت معصومه این است که تعدادی از روایات او مورد تایید علمای اهل تسنن نیز قرار گرفته و زینت‌بخش صفحات کتب روایی تشیع و تسنن می‌باشد. بعضی از این احادیث را در اینجا می‌خوانیم:

1- برترین عشق
سید محمد غماری شافعی در کتاب خویش با حفظ سلسلۀ اسناد، از حضرت فاطمه معصومه (س) چنین نقل کرده است: «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِلَّا مَنْ مَاتَ عَلِيُّ حُبِّ آلِ مُحَمَّدٍ مَاتَ شَهِيداً[3]؛ پیامبر اکرم( ص) می‌فرمود: هر کس با دوستی آل محمد( ص) بمیرد، شهید از دنیا رفته است.» این حدیث به جهت اینکه تمام راویانش به جز دو نفر فاطمه نام دارند. به حدیث فاطمیات مشهور است. این گفتار زیبای پیامبر اکرم ص، با خط ثلث و به طرز زیبایی با زمینۀ لاجوردی، در کتیبۀ ایوان طلا در حرم مطهر حضرت معصومه (س) بطور مفصل نوشته شده و در معرض دید زائران هنردوست و علاقه‌مندان آن بانوی محدثه قرار دارد.

2- جایگاه علی
شمس الدین محمد جزری شافعی (در گذشته 833 ق) در کتاب ارزشمند اسنی المطالب فی مناقب سیدنا علی بن ابی طالب، حدیث غدیر و منزلت را با سلسله سند متصل، که حضرت معصومه (س)نیز در اسناد آن قرار دارد از حضرت فاطمه زهرا دختر گرامی پیامبر اکرم( ص) چنین نقل کرده است: «عَنْ فاطمه بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّي اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سلّم وَ رَضِيَ عَنْهَا قَالَتْ: «أُنْسِيتُمْ قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ (ص)، يَوْمَ غَدِيرِ خَتَمَ مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ وَ قَوْلُهُ ص أَنْتَ مِنِّي بِمَنْزِلَتِهِ هَارُونَ مِنْ موسي؟!؛[4] فاطمه زهرا (س)، دختر رسول خدا ص فرمود: آیا فرمایش رسول اکرم ص را در روز غدیر فراموش کرده‌اید که فرمود: هر کس من مولای اویم، علی مولای اوست و هر آیا فراموش کرده‌اید دیگر فرمایش آن حضرت را که فرمود: تو برای من همانند هارون برای موسی هستی؟!»

3- حدیث غدیر
روایت دیگری نیز حضرت فاطمه معصومه (س) در مورد غدیر از زبان مبارک رسول خدا صلی الله علیه نقل کرده است که پیامبر اکرم (ص) در روز غدیر فرمود: «مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ ؛[5] هر که من مولای اویم علی مولای اوست.»

4- مولود مطهّر
حضرت معصومه (س) با حفظ سلسله سند از صفیّه، عمه پیامبر خدا چنین نقل می‌کند: «وقتی که حسین (ع )از مادرش متولد شد من پرستار او بودم، رسول خدا به من می‌فرمود: عمه! فرزندم را نزدم بیاورو. من عرض کردم: یا رسول الله! هنوز او را پاک نکرده ایم. پیامبر فرمود: عمّه! تو می‌خواهی او را پاکیزه کنی؟! إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَيْ قَدْ نطفه وَ طُهْرُهُ ؛[6] خداوند تبارک و تعالی او را از آلودگی‌ها پاک و مطهر نموده است.

5- کانون تشیّع
هنگامی حضرت معصومه( س )برای دیدار برادرش حضرت رضا (ع )از مدینه رهسپار خراسان شد، وقتی به ساوه رسید بیمار گردید، از همراهان پرسید: از اینجا تا قم چقدر راه است؟ گفتند: ده فرسخ به خدمتکار فرمود: به جانب قم روانه شویم، زیرا از پدرم حضرت موسی کاظم (ع) شنیدم که فرمود: «قم مرکز شیعیان ماست.»‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ [7]

6- سیمای شیعیان
ابی محمد بن احمد قمی در کتاب خویش موسوم به المسلسلات، روایتی را در مورد جایگاه رفیع شیعیان از رسول خدا نقل کرده است که یکی از راویان آن، حضرت فاطمه معصومه دخت والاگهر امام هفتم (ع )می‌باشد، در آن روایت پیامبر می‌فرماید: شب معراج که مرا به آسمان بردند، درون بهشت رفتم. در آن کاخی از دُرّ سفید دیدم که وسط آن خالی بود. آن کاخ دری داشت که به دُرّ و یاقوت مزّین شده بود و روی آن پرده‌ای آویخته بودند. چون سرم را بلند کردم، دیدم که در روی آن در نوشته‌اند: لااله الاّالله، محمّد رسول الله، عَلیٌّ ولیُّ الَقوم، و بر روی پرده نوشته شده بود: بَخْ بَخْ مِنْ مِثْلِ شَيَّعَهُ عَلِيٌّ؛ به به! چه کسی مانند شیعه علی است. آنگاه وارد کاخ شدم، قصری دیدم از عقیق سرخ که میانش خالی بود. آن قصر دری داشت که با زبرجد سبز مزّین شده بود. و بر رویش پرده‌ای آویزان بود، چون سرم را بالا بردم دیدم که بر روی در این کلمات نقش بسته است: مُحَمَّدٍ رَسُولِ اللَّهِ عَلِيٌّ وَصِيُّ الْمُصْطَفِي و در روی پرده نوشته بودند: بِشْرٍ شَيَّعَهُ عَلِيٍّ بِطِيبِ الْمَوْلِدِ؛ شیعیان و دوستان علی (ع )را به حلالزاده بودن بشارت باد. چون داخل شدم، با قصری دیگر که از زمرد سبز بود روبرو گشتم. هرگز زیباتر از آن ندیده بودم؛ دری داشت از یاقوت سرخ، که با انواع لؤلؤها آراسته بودند و بر روی آن در نیز پرده‌ای آویخته بودند، چون سر بلند کردم، دیدم که بر روی پرده نوشته شده: شَيَّعَهُ عَلِيٍّ هُمُ الْفَائِزُونَ؛ شیعیان علی رستگارانند. گفتم: ای حبیبم جبرئیل! این کاخ از آن کیست؟ گفت: يَا مُحَمَّدُ! لَا بْنِ عَمِّكَ وَ وَصِيِّكَ عَلِيِّ بِي أَبِي طَالِبٍ يُحْشَرُ النَّاسُ كُلُّهُمْ يَوْمَ القيامه حفاه عُرَاهُ إِلَّا شَيَّعَهُ عَلِيٌّ ع وَ يَدَّعِي النَّاسُ بِأَسْمَاءِ أُمَّهَاتِهِمْ مَا خَلَا شَيَّعَهُ عَلِيٌّ ع فَإِنَّهُمْ يُدْعَوْنَ بِأَسْمَاءِ آبَاءَهُمْ فَقُلْتُ: حَبِيبِي جَبْرَئِيلُ! وَ كَيْفَ ذَاكَ؟ قَالَ: لِأَنَّهُمْ أَحَبُّوا عَلِيّاً ع فظاب مَوْلِدِهِمْ؛[8] ای محمد ص! این کاخ از آنِ پسر عمو و وصّی تو، علی بن ابی طالب است، در روز قیامت تمام مردم لخت و عریان ومحشور می‌شوند، جز پیروان علی و همگان با نام مادرشان خوانده می‌شوند جز شیعیان علی، که آنان را با نام پدرانشان می‌خوانند. گفتم: ای حبیبم، جبرئیل! راز آن چیست؟ گفت: برای اینکه آنان علی را دوست می‌دارند، ولادتشان از راه حلال صورت گرفته است.[دوستی علی نشانۀ حلالزاده بودن است.]

ب) مقامات معنوی
از آنجائی که حضرت فاطمه معصومه (س) در خاندانی ممتاز پرورش یافت که از نظر علمی و اخلاقی در والا‌ترین سطح جامعه قرار داشتند. آن حضرت دوران کودکی را تحت تعلیم و نظارت پدر بزرگوارش گذرانده و بعد از شهادت امام هفتم( ع)، برادر گرامی‌اش حضرت رضا (ع) مسئولیت تربیت و پرورش خواهران و برادرانش را به عهده گرفت.

که از جمله آنها خواهر گرامی‌اش حضرت معصومه(س) بود، بدین ترتیب آن حضرت در پرتو اشراف و تربیت امام هفتم و هشتم (ع) به مقامات بلندی در علم و معرفت و اخلاق نائل آمد. البته تمام فرزندان امام موسی کاظم (ع) به مقامات شامخ و ارجمندی دست یافتند و آنان مانند ستارگان تابناک در مناطق مختلف درخشیده و مورد توجه همگان قرار گرفتند. چنانکه ابن صباغ مالکی در کتاب الفصول المهمه به این حقیقت تصریح می‌کند او می‌گوید: «هر یک از فرزندان ابی الحسن موسی معروف به کاظم فضیلتی مشهور دارد.»[9] و همچنین صاحب کشف الغمه می‌نویسد: «برای هر یک از فرزندان ابی الحسن موسی ع فضیلت و منقبتی معروف موجود است»[10] اما در میان فرزندان پیشوای هفتم (ع )بعد از امام علی بن موسی الرضا (ع) حضرت فاطمه معصومه (س) از موقعیت ویژه‌ای برخوردار است و از نظر مقامات علمی و کمالات معنوی و تربیت یافته مکتب پر صلابت پدر ارجمندش حضرت کاظم( ع) می‌باشد. علّامه تستری مولف قاموس الرجال می‌نویسد: «در میان فرزندان امام کاظم( ع) با آن همه کثرتشان بعد از امام رضا (ع) کسی به مقام والای حضرت معصومه (س) نمی‌رسد.»[11]




[1]. زندگی حضرت معصومه ع، ص 48

[2]. کریمه اهل بیت ع، ص 63

[3]. عوالم العلوم، ج 21، ص 354.

[4]. الغدیر، ج 1، ص 197، اسنی المطالب، ص 49، عوالم العلوم، ج 21، ص 353.

[5]. احقاق الحق، ج 6، ص 282.

[6]. بحارالانوار، ج 43، ص 243، فاطمه بنت الامام موسی بن جعفر ع ص61.

[7]. ودیعۀ آل محمد ص 12، فروغی از کوثر، ص35.

[8]. بحارالانوار، ج 65، ص 77، عوام العلوم، ج 21، ص 352.

[9]. الفصول المهمه، ص 240.

[10]. کشف الغمه، ج 3، ص 30.

[11]. تواریخ النبی و الآل، ص 149.


عبدالکریم پاک‌نیاتبریزی

به سفارش سازمان تبلیغات اسلامی قم


٢٠:٣٠ - 1392/11/21    /    شماره : ٢٧٢٠٩    /    تعداد نمایش : ٦٧٠



خروج





   مطالب مرتبط
 فروغی از سیمای حضرت معصومه (س)2 (خبر)
 گلباران ضریح حضرت معصومه(س)با حضور بانوان بسیجی (خبر)
 زندگی اجتماعی و عملی حضرت زهرا(س) (خبر)
 بازدید جمعی از بانوان مسیحی از حرم حضرت معصومه(س) (خبر)
 حضوراساتیددانشگاه‌های آلمان درحرم حضرت معصومه(س) (خبر)
 حرم حضرت معصومه(س)بهترین مکان برای برگزاری نمازجمعه (خبر)
 تقدیرازخانواده شهدای هسته‌ای درحرم حضرت معصومه(س) (خبر)
 نمایش آثارتصویرسازی هجرت تارحلت حضرت معصومه(س) (خبر)
 برنامه‌های هفتگی حرم حضرت معصومه(س)اعلام شد (خبر)
 اخبار حمله به خانه حضرت فاطمه(س) (خبر)
 برنامه‌های هفتگی حرم حضرت معصومه(س)اعلام شد (خبر)
بازدیدها
امروز :10077
کل بازديدها :15846665
بازديدکنندگان آنلاين :2
بازديدازاین صفحه :291429