نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > دین و اندیشه > انبیاء و ائمه 


  چاپ        ارسال به دوست

موسوعة الامام الهادي(ع)

گاه پژوهشگران و مسئولان فرهنگي دچار غفلت‌هاي بزرگي مي‌شوند که علت آن، عدم رعايت اولويت‌ها در تحقيق است. يکي از اين اولويت‌ها، اهتمام ويژه به پژوهش در اصول عقايد و مطالعه دربارۀ زندگي و شخصيت امامان به ويژه برخي از اين بزرگواران است. به عنوان نمونه، اطلاعات بسياري از قشر‌هاي فرهيخته جامعه مانند دانشگاهي و حتي حوزويان دربارۀ ائمه‌اي چون: امام جواد، امام هادي و امام عسکري(ع) بسيار اندک است و شايد از چند صفحه تجاوز نکند. گمان نشود که از اين امامان، اطلاعات کمي در دسترس است؛ زيرا وقتي به منابع رجوع مي‌کنيم، از کثرت مباحث مربوط به آنان حيرت زده مي‌شويم.

البته اين به معناي نفي کوتاهي يا تعمد تاريخ نگاران و راويان در ثبت وقايع مربوط به اين برگزيدگان الهي نيست. به حتم اگر فضاي آن عصر توأم با خفقان حکّام ستمگر نبود، معلومات ما دربارۀ آنان بسيار بيش از حالا بود. با اين همه، در همين کتاب‌هاي موجود و در دسترس، مطالب بسياري است که از آنها بي‌خبريم.
يکي از آثار در‌خور تقدير که گام بلندي در جهت معرفي امام علي النقي(ع) است، «موسوعة الامام الهادي(ع)» است. اين مجموعۀ چهار جلدي به همت حجج اسلام سيد ابوالفضل طباطبايي، شيخ مهدي اسماعيلي، سيد محمد موسوي، شيخ عبدالله صالحي و تحت اشراف جناب حضرت سيد محمد حسيني قزويني تهيه و تدوين و در سال 1424 در چهار مجلد منتشر شده است. در اين مقاله، بعد از معرفي اجمالي کتاب و فصل‌ها و باب‌هاي آن، گزيده‌اي از مطالب اين کتاب را ذکر مي‌کنيم.

موسوعه الامام الهادي(ع)
در مقدمۀ کتاب درباره اسلوب تحقيق و نگارش کتاب آمده است:
1. از جمله اهداف ما در نگارش اين دايرة المعارف، بررسي موضوعات کلامي، فقهي، تاريخي و خبر آن برحسب کلام امام(ع) بوده است. بر اين اساس، هر حديث را به طور کامل در باب مخصوص به آن گردآورده و در پاورقي به منابع آن اشاره کرده‌ايم.
2. احاديث را از قديم‌ترين مأخذ گرفته و دامنه‌دارترين متن‌ها را برگزيده و در پاورقي به ساير طرق حديث و مصادر و موارد اختلافش اشاره کرده‌ايم.
3. اغلاط و اشتباهات صورت گرفته در نقل متن يا سند حديث را برطرف ساخته‌ايم.
4. برخي از عبارت‌هاي احاديث مبهم و واژه‌هاي مشکل آنها را با استفاده از کتب معتبر لغت، روشن کرده‌ايم.
5. با استفاده از قرائن رجالي و غير آن، معصوم مورد نظر در احاديث مضمر را که در آنها نام معصوم مزبور ياد نشده، مشخص ساخته‌ايم.
6.  در برخي از احاديث، نام معصومي که حديث از او نقل شده، دقيقاً مشخص نيست؛ مثل ابوالحسن که مشترک ميان امام کاظم و امام رضا و امام هادي(ع) است. ما در موسوعه به رفع اين ابهام پرداخته‌ايم.
7. ما در اين مجموعه متعرض تصحيح يا تضعيف سند احاديث نشده‌ايم.
اين مجموعه چهار جلدي داراي نه باب است و هر باب شامل فصل‌هايي مي‌شود. باب اول: دربارۀ نسب و احوال امام است؛ مانند: تاريخ ولادت، اسامي، شمايل، مادر، همسران، فرزندان، اقوام، سنّ و مدت امامت و شهادت ايشان و... .

باب دوم: دربارۀ فضايل امام هادي(ع) طي شش فصل ذيل است:
1. نصوص بر امامت؛ 2. نصوص بر امامت و مناقب؛ 3. فضايل و نشانه‌هاي امامت؛ 4. کرامات و معجزات و امور خارق‌العاده‌اي که از امام هادي ظاهر شد.
باب سوم: دربارۀ سيرۀ فردي و اجتماعي امام (اتمام جلد نخست).
باب چهارم: دربارۀ عقايد که مشتمل بر چهار فصل است: فصل نخست: روايات مربوط به توحيد؛ فصل دوم: روايات مربوط به نبوت؛ فصل سوم: روايات مربوط به امامت؛ فصل چهارم: روايات مربوط به معاد.
باب پنجم: دربارۀ احکام فقهي در 23 فصل، به اين قرار ترتيب يافته است: مقدمات فقه، طهارت، نماز، روزه، زکات، خمس، حج و زيارت، جهاد و تقيه، نکاح و احکام اولاد، طلاق، وقف‌ها و صدقه‌ها، دين و قرض و ضمان، وصيت، اجاره، شفعه و لقطه، بيع و تجارت، بندگان، ارث، خوردني و آشاميدني‌ها، زينت و تجمّل، قسم و نذر، قضاوت و شهادت، حدود و قصاص و ديات.
باب ششم: دربارۀ قرآن و دعاها (پايان جلد دوم).
باب هفتم: مشتمل است بر روايات امام هادي(ع) در زمينه  مواعظ اخلاقي، پزشکي، اشعار امام و ذکر پاره‌اي از اشعار دربارۀ امام.
باب هشتم: مناظرات علمي و مکاتبه‌هاي امام و نامه‌هاي ايشان.
باب نهم: روايات امام هادي(ع) از پدران خود و ديگران.
بخش پاياني دربارۀ احاديث مشتبه و کساني است که امام هادي(ع) به گونه‌اي آنها را مدح يا مذمت کرده و نيز دربارۀ کذّابان و افراد مورد وثوق امام، وکلا، نايبان امام و شعراي مورد توجه ايشان است. (پايان جلد سوم).

جلد چهارم دربارۀ 395 تن از اصحاب و شاگردان امام هادي(ع) است. در آخر جلد چهارم، فهرست‌هاي فني که براي محققان کارايي دارد، و مآخذ و مصادر کتاب آمده است که بالغ بر 265 مورد است.

زمان و مکان ولادت
امام هادي(ع) در سال 212 يا 213 يا 214 هجري[1]، در دومين يا سومين يا سيزدهمين روز از ماه رجب ولادت يافت[2] و برخي نيمه يا 27 يا آخرين روز ذيحجه را روز ولادت دانسته‌اند.[3]
ولادت هادي امت در محلي به نام «صربا» يا «صريا» در سه مايلي مدينه بوده است. اين محل به دست شريف حضرت موسي بن جعفر(ع) احداث شده بود.[4]
حضرت هادي در سال 220 هجري، در حالي که فقط شش سال و چند ماه داشت، مسئوليت خطير امامت را عهده‌دار شد.[5]
مدت امامت ايشان حدود 33 سال بود.[6]

مادر امام(ع)
مادر حضرت، کنيزي به نام سوسن بود.[7] امام هادي(ع) در توصيف مادر خود فرمودند: «مادرم به حق من عارف بود. او از بهشتيان است، و هيچ گاه شيطان رانده شده، گرداگردش نبود، و دست هيچ گردنکش معاندي به او نرسيد. مادرم تحت نظر خداوندي بود که به خواب نمي‌رود و او از مادران صديقين و صالحين کمتر نيست[8]».
ديگر نام‌هايي که براي مادر گرامي آن حضرت عنوان کرده‌اند، عبارت است: سمانه، سمانۀ مغربيه، سيده، غزاله مغربيه و ... .[9]


 پي‌نوشت‌ها
[1] . موسوعة الامام الهادي، ج1، ص19.
[2] . همان، ص19.
[3] . همان.
[4] . همان، ص22و23.
[5] . همان، ص77و78.
[6] . همان، ص80و81.
[7] . همان، ص45.
[8] . اصل عبارت امام(ع): « مکلوءة بعين الله التي لاتنام و لا تتخلف عن امهات ...».
[9] . موسوعة الامام الهادي، ج1، ص47 ـ49.

محمد اصغری نژاد

به سفارش سازمان تبلیغات اسلامی قم


١٢:٢٩ - 1392/05/29    /    شماره : ١٤٨٢٣    /    تعداد نمایش : ٤٤٧



خروج





   مطالب مرتبط
بازدیدها
امروز :14
کل بازديدها :15846693
بازديدکنندگان آنلاين :3
بازديدازاین صفحه :291431