نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]
صفحه اصلی > دین و اندیشه > فروع دین 


  چاپ        ارسال به دوست

نظرات مختلف در مورد زمان تشریع حکم زکات

در مورد زمان تشریع حکم زکات نظرات مختلف است و هر کدام بر اساس آیه ای از قرآن نظری خاص را ارائه داده اند.خداوند در قرآن می فرماید« ....وَ تَكُونُوا شهَدَاءَ عَلى النَّاسِ فَأَقِيمُوا الصلَوةَ وَ ءَاتُوا الزَّكَوةَ وَ اعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلَاکم فَنِعْمَ الْمَوْلى وَ نِعْمَ النَّصِيرُ(حج،78) »: ...و شما گواهان بر مردم بنابر اين نماز را بر پا داريد و زكاة را بدهيد و به خدا تمسك جوئيد كه او مولا و سرپرست شماست چه مولاى خوب و چه يار و ياور شايسته اى . اين سوره در مكه نازل شده ، ولى بعضى از مفسران نوشته اند كه بعضى از آيات اين سوره در مدينه نازل شده است ، وجود آيه زكات در آن براى بعضى اين فكر را به وجود آورده كه تمام اين سوره نمى تواند در مكه نازل شده باشد ، چرا كه مى دانيم زكات نخستين بار در مدينه تشريع شد و به دنبال نزول آيه «خذ من اموالهم صدقة ...» ( توبه، 103 )

 

پيامبر (صلى الله علیه و آله و سلم) فرمان داد ماموران جمع زكات به اطراف بروند و از مردم زكات بگيرند . ولی بايد توجه داشت كه زكات مفهوم وسيعى دارد كه واجب و مستحب را شامل مى شود ، و معنى آن منحصر به زكات واجب نيست ، لذا در روايات مى خوانيم كه نماز و زكات هميشه با هم بوده است . به عقيده بعضى از دانشمندان زكات در مكه نيز واجب بوده ، ولى به صورت اجمالى و سر بسته ، يعنى هر كس موظف بوده مقدارى از اموال خود را به نيازمندان بدهد . ولى در مدينه كه حكومت اسلامى تشكيل شد زكات تحت برنامه دقيقى قرار گرفت و براى آن نصاب بندى شد و پيامبر (صلى الله علیه و آله و سلم) ماموران جمع زكات را به هر سو فرستاد تا از مردم زكات بگيرند .

و نیز خداوند می فرماید«...وَ ءَاخَرُونَ يُقَتِلُونَ فى سبِيلِ اللَّهِ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسرَ مِنْهُ وَ أَقِيمُوا الصلَوةَ وَ ءَاتُوا الزَّكَوةَ وَ أَقْرِضوا اللَّهَ قَرْضاً حَسناً وَ مَا تُقَدِّمُوا لأَنفُسِكم مِّنْ خَير تجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ هُوَ خَيراً وَ أَعْظمَ أَجْراً وَ استَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمُ(جن ، 20) »:... و گروهى ديگرى در راه خدا جهاد مى كنند ، پس آن مقدار كه براى شما ممكن است از آن تلاوت كنيد ، و نماز را بر پا داريد و زكات ادا كنيد ، و به خدا قرض الحسنه دهيد ، ( در راه او انفاق نمائيد ) و ( بدانيد ) آنچه را از كارهاى خير براى خود از پيش مى فرستيد نزد خدا به بهترين وجه و بزرگترين پاداش خواهيد يافت ، و از خدا آمرزش بطلبيد كه خداوند غفور و رحيم است .اين چهار دستور ( نماز ، زكات ، انفاقهاى مستحبى ، و استغفار ) به ضميمه دستور تلاوت و تدبر در قرآن كه در جمله هاى قبل آمده بود مجموعا يك برنامه كامل خودسازى را تشكيل مى دهد كه در هر عصر و زمان به خصوص در آغاز اسلام تاثير انكارناپذيرى داشته و دارد . منظور از نماز در اينجا نمازهاى واجب پنجگانه و منظور از زكات زكات واجب است ، منظور از دادن قرض الحسنه به خداوند همان انفاقهاى مستحبى است ، و اين بزرگوارانه ترين تعبيرى است كه در اين زمينه تصور مى شود ، چرا كه مالك تمام ملكها ، از كسى كه مطلقا چيزى از خود ندارد قرض مى طلبد ، تا از اين طريق او را تشويق به انفاق و ايثار و كسب فضيلت اين عمل خير كند ، و از اين طريق تربيت شود و تكامل يابد .

 

ذكر استغفار در پايان اين دستورات ممكن است اشاره به اين باشد كه مبادا با انجام اين طاعات خود را انسان كاملى بدانيد و به اصطلاح طلبكار تصور كنيد ، بلكه همواره بايد خود را مقصر بشمريد ، و عذر به درگاه خدا آوريد ، ورنه سزاوار خداونديش كس نتواند كه بجا آورد . بعضى از مفسران معتقدند تكيه روى اين دستورات به خاطر آن است كه تصور نشود اگر تخفيفى در باره قيام شبانه و تلاوت قرآن قائل شده به ساير برنامه ها و دستورات دينى نيز سرايت مى كند بلكه آنها همچنان به قوت خود باقى است . ضمنا ذكر زكات واجب را در اينجا دليل ديگرى بر مدنى بودن اين آيه گرفته اند ، زيرا حكم زكات در مدينه نازل شد نه در مكه ، ولى بعضى گفته اند اصل زكات در مكه نازل شد ، اما نصاب و مقدارى براى آن بيان نگرديده بود ، آنچه در مدينه تشريع شد مساله نصاب و مقدار زكات بود .


به هر حال از آيات مختلف قرآن از جمله آيه 156 سوره اعراف ، و آيه 3 سوره نمل ، و آيه 4 سوره لقمان ، و آيه 7 سوره فصلت كه همه از سوره هاى مكى هستند ، چنين استفاده مى شود كه حكم وجوب زكات در مكه نازل شده است ، و مسلمانان موظف به انجام اين وظيفه اسلامى بوده اند ، ولى به هنگامى كه پيامبر (صلى الله علیه و آله و سلم) به مدينه آمد و پايه حكومت اسلامى را گذارد و طبعا نياز به تشكيل بيت المال پيدا كرد ، از طرف خداوند ماموريت يافت كه زكات را از مردم شخصا بگيرد ( نه اينكه خودشان به ميل و نظر خود در مصارف آن صرف كنند ) .


آيه شريفه خذ من اموالهم صدقة ... ( سوره توبه 103 ) در اين هنگام نازل ، شد ، و مشهور اين است كه اين در سال دوم هجرت بود ، سپس مصارف زكات به طور دقيق در آيه مورد بحث كه آيه 60 سوره توبه است بيان گرديد ، و جاى تعجب نيست كه تشريع اخذ زكات در آيه 103 باشد و ذكر مصارف آن كه مى گويند در سال نهم هجرت نازل شده در آيه 60 ، زيرا مى دانيم آيات قرآن بر طبق تاريخ نزول جمع آورى نشده ، بلكه به فرمان پيامبر (صلى الله علیه و آله و سلم) هر كدام در مورد مناسب قرار داده شده است .

 برگرفته شده از سایت : طهور


١١:٤٨ - 1391/01/02    /    شماره : ١٤٠٧    /    تعداد نمایش : ٥٤٧



خروج





   مطالب مرتبط
بازدیدها
امروز :6942
کل بازديدها :17259266
بازديدکنندگان آنلاين :2
بازديدازاین صفحه :243693