نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[فراموشی رمز توسط ایمیل]


  چاپ        ارسال به دوست

فرشتگان و خصوصیات و وظایف آنها(2)

عبادت همیشگی
7ـ گروهی از ملائکه فقط به عبادت خداوند می پردازند. برخی در سجده، برخی در رکوع، برخی در حال تسبیح و برخی در اشکال دیگری از عبادت خداوند به سر می برند. امام علی در توصیف این گروه از فرشتگان می فرماید:«ثُمَّ فَتَقَ مَا بَيْنَ السَّمَوَاتِ الْعُلی فَمَلَأَهُنَّ أَطْوَاراً مِنْ مَلَائِكَتِهِ مِنْهُمْ سُجُودٌ لَا يَرْكَعُونَ وَ رُكُوعٌ لَا يَنْتَصِبُونَ وَ صَافُّونَ‏ لَا يَتَزَايَلُونَ وَ مُسَبِّحُونَ‏ لا يَسْأَمُون...»‏ ؛ یعنی پس از آنكه آسمانها گشوده شد، اطراف آن را از ملائكه پر نمود. بعضى از آنها هميشه در سجودند و ركوع ندارند و بعضى هميشه در ركوعند  و قيام ندارند و بعضى هميشه صف زدگانند و از هم پراکنده نمی شوند و بعضى هميشه تسبيح می كنند و ملول نمي شوند.

شاید در بین فرشتگان الهی مانند کروبیان(عالین) وجود نداشته باشند. عالین، شیفته و شیدای حضرت حق می باشند. آنها به چیزی حتی خودشان توجه ندارند و همواره غرق در جمال و جلال خداوند هستند. از امام صادق (ع) نقل شده، كه فرمود: كروبيان طايفه‏اى از پیروان ما از آفرینش نخست خداوند هستند. خداى تعالى آنان را در پشت عرش قرار داد. آن قدر نورانى هستند كه اگر نور يكى از ايشان بر تمامى اهل زمين تقسيم شود، آنها را كفايت می كند. موسى (ع) بعد از آنكه از خدا درخواست ديدن كرد ، خداوند به يكى از كروبيان فرمود تا براى كوه تجلى كند، و او هم براى كوه جلوه‏ كرد، و با جلوه خود، آن را متلاشی نمود. علامه طباطبایی در توصیف عالین(کروبیان) این روایت را نقل کرده است: « ان العالین قوم من الملائکة لایلتفتون الی غیر الله و لم یؤمروا بالسجود لآدم و لم یشعروا ان الله خلق العالم و لا آدم.»؛ عالین گروهی از فرشتگان هستند که به غیر خدا توجه ندارند. آنها مأمور سجده به آدم نشدند و نمی دانند که خداوند عالم و آدم را افریده است.

از این که امام می فرماید خداوند عالین را پشت عرش قرار داده، معلوم می شود که مقام عالین(کروبیان) از عرش و عالم تدبیر و قضا و قدر برتر است. 

تدبیر کلیه کارهای جهان
8ـ از جمله ویژگی  ملائكه، تدبیر عالم و انجام کارهای گوناگون جهان و ارسال فیض الهی به جهان ماده و بالاتر از آن است. یعنی هيچ حادثه‏ و هيچ واقعه‏ مهم و يا غير مهمی نيست، مگر آنكه ملائكه، موكل و مامور آن رخداد هستند و دخالت آنها تنها و تنها اين است كه امر الهى را در مجرايش به جريان اندازند و در مسيرش قرار دهند. قرآن مجید در باره اطاعت بی چون و چرای ملائکه می فرماید:«لا يَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَ هُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ» . در اینجا شماری از کارها و مأموریت های فرشتگان را به طور مشخص ذکر می کنیم:

مأموریت های فرشتگان
الف ـ ثبت و ضبط اعمال بندگان
برخی از فرشتگان مسؤولیت ثبت وضبط کارهای انسانها را چه ظاهری و چه باطنی ـ با تمام خصوصیات و جزییات آن به عهده دارند. در سوره طارق، آیه 4 آمده است:« إِنْ كُلُّ نَفْسٍ لَمَّا عَلَيْها حافِظٌ»؛ یعنی هيچ نفسى نيست الا اينكه نگهبانى بر او موكل است. و مراد از موكل شدن نگهبانى براى حفظ نفس، اين است كه فرشتگانى اعمال خوب و بد هر كس را طبق نیت و انگیزه ای که داشته، مى ‏نويسند تا بر همان اساس در قيامت حسابرسی و جزا داده شود. در سوره ق، آیه 17 و 18 آمده است: «إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيانِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ  ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلاَّ لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ »؛ به خاطر بياوريد هنگامى كه دو فرشته راست و چپ كه ملازم انسان هستند، اعمال او را دريافت مى کنند. هيچ سخنى را انسان تلفظ نمى ‏كند مگر اينكه نزد آن فرشته‏اى مراقب و آماده براى انجام ماموريت است. «متلقيان» دو فرشته‏ مامور ثبت اعمال انسان مى ‏باشند.  اين دو فرشته همواره با انسان هستند و مترصد اعمال او مى ‏باشند. واژه «قعید» به همین مطلب اشاره می کند. در روايات اسلامى آمده است كه فرشته سمت راست(رقیب)، نويسنده کارهای نیک  و فرشته سمت چپ(عتید)، نويسنده کارهای زشت است. رقیب، فرمانده عتید است. هنگامى كه انسان عمل نيكى انجام می دهد، فرشته سمت راست ده برابر آن را مى ‏نويسد. و هنگامى كه عمل بدى از او سر زند و فرشته سمت چپ مى ‏خواهد آن را بنويسد، فرشته اول مى ‏گويد: عجله مكن.

لذا او هفت ساعت ثبت عمل زشت را به تاخير مى ‏اندازد. اگر صاحب عمل، از کار خود پشيمان شد و توبه كرد، چيزى نمى ‏نويسد. و اگر توبه نكرد، تنها يك گناه براى او مى ‏نويسد. سؤالی که در اینجا باید طرح گردد، این که فرشتگان ثبت اعمال، فقط دو نفر هستند یا بیشتر؟ از برخی از آیات و روایات فهمیده ميشود كه دو دسته ملائكه براى نويسندگى اعمال انسان مهيّا شده‏اند.

اما از برخی از آیات  و روایات  فهمیده می شود که این فرشتگان دونفر هستند. شاید برای جمع وسازش بین این دو دسته از منابع دینی بتوان گفت که در برخی از مراحل ثبت و ضبط اعمال، دو فرشته حضور و مسؤولیت دارند و در برخی از مراحل عده ای از فرشتگان حضور و مسؤولیت دارند. سؤال دیگری که باید مطرح کرد، این است که رقیب و عتید چه چیزهایی را می نویسند و آیا از نیت های انسانها هم خبر دارند؟
پاسخ: با توجه به آیه 17 و 18 سوره ق(إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيانِ عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ /ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلاَّ لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ) معلوم می شود که رقیب و عتید کلیه اعمال انسان را ثبت و ضبط می کنند. علامه طباطبایی می گوید: مراد از« متلقيان» دو فرشته‏اى است كه در سمت راست و چپ نشسته و موكل بر انسان می باشند. آنها عمل او را تحويل گرفته، آن را با نوشتن حفظ مى ‏كنند.

آیه اول، تمامى كارهاى انسان را شامل مى ‏شود. و آیه  دوم تنها راجع به سخنان انسان و از باب ذكر خاص بعد از عام، و گویای توجه مخصوص به گفتار آدمی است. زیرا بسیاری از گناهان و نیزثواب های عظیم در سایه سخنان و گفتار انسان رقم می خورد. این فرشتگان الهی از نیت انسان هم خبر دارند. چون هر عملی که انسان انجام می دهد، علاوه بر ظاهر آن یک باطن هم دارد. منظور از باطن عمل، نیت و انگیزه انجام عمل است که در افراد، متفاوت می باشد. مثلاً اگر در باره دو نفر که غذا نمی خورند، تحقیق کنیم، متوجه می شویم یکی به سبب اینکه روزه است، دست به طرف غذا نمی برد و دیگری چون سیر است، میلی به خوردن ندارد. یا وقتی می بینیم دو نفر به ساختن یک بیمارستان کمک می کنند، بعد از تحقیق متوجه می شویم که یکی از آنها برای کسب شهرت به این کار اقدام کرده و دیگری انگیزه ای الهی داشته است.

کارهای دیگر هم بر این منوال است. یعنی به انگیزه ها و نیت های مختلف انجام می شود. و از آنجایی که فرشتگان اعمال انسان، کارهای خوب و بد او را می نویسند، معلوم می شود که فقط به ظاهر عمل بسنده نمی کنند بلکه به باطن آن هم کار دارند و این قدر توانایی دارند و هوشمند هستند که نیت ها و انگیزه های افراد را بفهمند و فریب ظاهر اعمالشان را نخورند. عبد اللَّه بن موسى بن جعفر گويد: از پدر خود یعنی حضرت موسی بن جعفر(ع) از دو فرشته‏ موكل‏ بر انسان سؤال کردم كه آيا آنها از قصد انسان برای انجام گناه و قصد او برای کار خیر اطلاع دارند، امام فرمود: آیا بوى کنیف  و بوى عطر يكى است؟
گفتم: نه.
امام فرمود: وقتی انسان آهنگ كار نيك می كند، از نفسش بوی خوش بلند می شود ... و هر گاه آهنگ گناه كند، از نفسش بوی بد بلند می شود...


کتابنامه
أصول الكافي، محمد بن يعقوب‏ کلینی، ترجمه جواد مصطفوی، كتاب فروشى علميه اسلامي، تهران‏، 1369 ش‏، اول‏
البرهان في تفسير القرآن‏، هاشم بحرانی، تحقیق قسم الدراسات الإسلامية مؤسسة البعثه، مؤسسه بعثت‏، قم‏، 1374 ش‏، اول‏
ترجمه تفسير الميزان، محمد باقر موسوی همدانی، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسين حوزه علميه، قم، 1374 ش، پنجم
تفسير نمونه، ناصر مكارم شيرازى ، دار الكتب الإسلاميه، تهران، 1374 ش، اول
کتابخانه دیجیتال اسراء(مجموعه آثار آیت الله جوادی آملی).
مخزن العرفان در تفسير قرآن، نصرت امين اصفهانی، نهضت زنان مسلمان، تهران، 1361 ش
ملائکه، محمد شجاعی، نگارش محمد رضا کاشفی، انتشارات وثوق، قم، 1384، دوم.
نهج البلاغه، به کوشش محمد بن حسين‏ شریف رضی، تصحیح صبحي‏ صالح، هجرت‏، قم‏، 1414 ق‏، اول‏


 محمد اصغری نژاد

به سفارش سازمان تبلیغات اسلامی قم


١٢:٣١ - 1393/01/08    /    شماره : ٢٨٧٧٩    /    تعداد نمایش : ١٠٨٢



خروج





   مطالب مرتبط
 فرشتگان و خصوصیات و وظایف آنها(5) (خبر)
 فرشتگان و خصوصیات و وظایف آنها(3) (خبر)
 فرشتگان و خصوصیات و وظایف آنها(4) (خبر)
 فرشتگان و خصوصیات و وظایف آنها(1) (خبر)
 وظایف مدیراسلامی باتکیه بروظایف سازمانی (خبر)
 تشویق طلاب به پژوهش یکی ازوظایف نشریات حوزوی است (خبر)
 حقوق و وظایف متقابل زن و شوهر (خبر)
 آثار و خصوصیات مخلصین در قرآن (خبر)
 وظایف نوّاب خاصّ امام زمان-علیه السلام- (خبر)
 وظایف خواص و علما در عصر غیبت (خبر)
 وظایف منتظران (خبر)
بازدیدها
امروز :154
کل بازديدها :17252478
بازديدکنندگان آنلاين :8
بازديدازاین صفحه :113457